ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Παρατηρητήριο

Για να μην έχετε απορίες περί της κυρίαρχης ιδεολογίας του έθνους μετά τη μεταπολίτευση, σας παρουσιάζω τις κεντρικές ιδέες των θεμάτων της έκθεσης στις εισαγωγικές εξετάσεις του γενικού λυκείου στο διάστημα 2000-2017. Ένα διάστημα με όλες τις πολιτικές παρατάξεις να έχουν παρελάσει από την εξουσία.

2000: Η παιδεία ως μέσο διαφύλαξης των ιδανικών της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης
2001: Ο ρολος του διανοούμενου στη σύγχρονη εποχή της εξειδίκευσης και της κατανάλωσης
2002: Η μοριακή βιολογία και η γενετική ως ανθρώπινη ματαιοδοξία προς αποφυγήν
2003: Οικολογική κρίση ανισότητα κατανομής πόρων, κατανάλωση, αληθινή δημοκρατία κλπ
2004: Ο σύγχρονος δάσκαλος απέναντι στην επαναστατημένη νεολαία
2005: Η αξία των ομαδικών αγωνισμάτων έναντι των ατομικών
2006: Η μεγάλη ακούραστη ψυχή του πνευματικού δημιουργού
2007: Ο κοινωνισμός ενάντια στον ατομισμό
2008: Η αξία της Παράδοσης
2009: Το βιβλίο ως μέσο άμυνας κατά των ΜΜΕνημέρωσης
2010: Ο φόβος να χάσεις τη δουλειά σου λόγω τεχνολογικών εξελίξεων και η ανάγκη της αυτομόρφωσης
2011: Η βόμβα της πληροφορίας
2012: Η αρχαία τέχνη ως πρωτοπόρα και ζωντανή…
2013: Η αποξένωση μεταξύ των ανθρώπων λόγω της τεχνολογίας
2014: Η αξία της Ανθρωπιάς
2015: Οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης
2016: Η φιλία
2017: Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρωπισμού που διασύρονται στις μέρες μας και η ευθύνη της επιστήμης και της τεχνολογίας

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 7 Ιανουαρίου 2010

CERN: Tι ψάχνουν οι φυσικοί στο μεγάλο πείραμα

Στα τέλη Νοέμβρη 2009 μπήκε και πάλι σε λειτουργία ο μεγάλος επιταχυντής του CERN. Τα παιδιά στο σχολείο αλλά και οι φίλοι, οι συνάδελφοι, ρωτούν για να μάθουν τι ψάχνουν όλοι αυτοί οι μυστήριοι κάτω από τα σύνορα Γαλλίας - Ελβετίας. Ακούνε για σωματίδια του θεού, για δημιουργία μαύρης τρύπας που θα μας ρουφήξει όλους, αλλά και για πολλά εκατομμύρια Εuro που δαπανώνται για ένα τόσο μεγαλεπήβολο πείραμα. Είναι θεμιτή σε εποχές παγκόσμιας οικονομικής κρίσης μια τέτοια δαπάνη; Θα έχει το πείραμα άμεσες ή έμμεσες θετικές επιπτώσεις στη ζωή του ανθρώπου; Μήπως κάποιοι ψάχνουν με τα λεφτά των φορολογουμένων για να ικανοποιήσουν την περιέργειά τους; Είναι σίγουρο ότι θα βρουν κάτι από όλα αυτά που ψάχνουν;

Είναι ερωτήματα δύσκολο να απαντηθούν. Ένα είναι σίγουρο. Κανείς δεν μπορεί να σταματήσει τον άνθρωπο να ψάχνει, να ψάχνει την αιτία για όλα αυτά που βλέπει γύρω του.

Ανεβάζω σήμερα ένα άρθρο του φίλου Δημήτρη Λουκά από την εφημερίδα Αυγή, για να πληροφορηθούμε τουλάχιστον τα βασικά για το μεγάλο πείραμα.

CERN: Η μεγάλη επιστροφή

Tο ταξίδι της μετατροπής φιλοσοφικών αναζητήσεων σε επιστημονικά ερωτήματα συνεχίζεται.

Δημήτρης Λουκάς
Αυγή, 29/11/2009


Την Παρασκευή της 20ης Νοεμβρίου 2009 επανήλθε σε λειτουργία ο μεγάλος επιταχυντής του CERN ο οποίος στις 19 Σεπτεμβρίου 2008, λίγες ημέρες μετά τα εγκαίνια του, υπέστη σοβαρή βλάβη. Αυτή τη φορά η επαναλειτουργία έγινε χωρίς τυμπανοκρουσίες, όπως αρμόζει στη μετριοφροσύνη της επιστημονικής αναζήτησης. Το LHC είναι αποτέλεσμα μιας υπερ-δεκαπενταετούς γιγαντιαίας προσπάθειας που συγκεντρώνει το σύνολο σχεδόν του παγκόσμιου ερευνητικού δυναμικού του τομέα της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων. Πλήθος ιδεών μπήκαν στη βάσανο της πειραματικής δοκιμασίας, της σύγκρισης με άλλες ιδέες, του σχεδιασμού, των δοκιμών και του επανασχεδιασμού πριν καταλήξουμε στην τρέχουσα πειραματική διάταξη. Και αυτή με τη σειρά της σε λίγα χρόνια θα φτάσει στα όριά της και θα αναβαθμιστεί για να πάμε λίγο πιο πέρα στην κατανόηση της φύσης. Αλλά τι είναι το LHC και τι θα μάθουμε απ’ αυτό;

Το LHC αποτελεί την πλέον περίπλοκη πειραματική διάταξη φυσικής που επινοήθηκε μέχρι σήμερα. Περιλαμβάνει, έναν επιταχυντή συγκρουόμενων δεσμών πρωτονίων (LHC), τέσσερις πειραματικές συσκευές με τις ονομασίες, ALICE, ATLAS, CMS, LHCb, και ένα παγκόσμιο δίκτυο υπολογιστών σε δομή GRID.

Ο επιταχυντής επιταχύνει, με ένα σύστημα ηλεκτρικών πεδίων, δέσμες πακέτων που αποτελούνται από 100 δισεκατομμύρια πρωτόνια το καθένα και κινούνται σε δύο αντίθετες κυκλικές τροχιές ώσπου να φτάσουν πολύ κοντά στην ταχύτητα του φωτός. Στη συνέχεια τα πακέτα αυτά αναγκάζονται να έλθουν σε μετωπική σύγκρουση. Με απλή αλλαγή κλίμακας μεγεθών αυτή η διαδικασία ισοδυναμεί με το να προσπαθείς να φέρεις σε μετωπική σύγκρουση δύο βελόνες που ξεκινούν η μία από τον Παρθενών και η άλλη από τη Γενεύη. Κάθε δέσμη μεταφέρει ισοδύναμη ενέργεια με αυτή ενός τραίνου 400 τόνων που κινείται με ταχύτητα 150 χιλιομέτρων την ώρα. Μετά τη σύγκρουση και με βάση τη μαγική εξίσωση του Einstein, E=mc2, η ενέργεια των συστατικών των πρωτονίων μετατρέπεται σε μια πληθώρα σωματιδίων.

Γύρω από τα σημεία σύγκρουσης υπάρχουν πολύπλοκοι ανιχνευτές με πολλά εκατομμύρια αισθητήρες που καταγράφουν την πορεία και την ενέργεια των παραγομένων σωματιδίων. Ισχυρά μαγνητικά πεδία βοηθούν στην αναγνώριση των σωματιδίων αφού αναγκάζουν τα θετικά και τα αρνητικά φορτισμένα σωματίδια να κινηθούν σε αντίθετες διευθύνσεις. Τα δεδομένα για την πορεία και την ενέργεια των σωματιδίων που παράγονται κατʼ έτος στα τέσσερα πειράματα του LHC απαιτούν 2 εκατομμύρια DVD.

Το GRID είναι ο δικτυακός ιστός (WEB) της νέας γενιάς. Το WEB όπως όλοι μας γνωρίζουμε από την καθημερινότητά μας καθιστά την πληροφορία διαθέσιμη με φιλικό και διαφανή τρόπο. Το GRID πάει ένα βήμα παραπέρα πάει με την έννοια ότι επιτρέπει σε μια παγκόσμια κοινότητα που μελετά το ίδιο πρόβλημα να μοιράζεται την κατανεμημένη ισχύ διάσπαρτων υπολογιστών, προκειμένου να επιλύσουν με συντεταγμένο τρόπο ένα πρόβλημα συμπεφωνημένο από κοινού. Με το GRID οι χρήστες δεν απασχολούνται με το αν χρησιμοποιούν την ισχύ του δικού τους υπολογιστή ή ενός συστήματος τοποθετημένου σε μια απόμακρη γωνιά του πλανήτη.

Η μηχανή θα προσδώσει ενέργεια στα πρωτόνια επτά φορές μεγαλύτερη από αυτή που έχουμε επιτύχει μέχρι σήμερα και θα επιτύχει μια πρωτοφανή πυκνότητα δεσμών ώστε να αυξάνει την πιθανότητα συγκρούσεων. Όσο πιο πολύ αυξάνεται η ενέργεια τόσο πιο πολύ μπορούμε να διεισδύσουμε στο εσωτερικό της ύλης, να ταξιδέψουμε σε μικρότερες διαστάσεις και να μάθουμε νέα πράγματα. Μιλάμε για τη φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων γιατί στην πορεία του 20ού αιώνα το πρότυπο των υποατομικών σωματιδίων και των αλληλεπιδράσεων αποδείχτηκε αποτελεσματικό στην προσπάθειά μας να απαντήσουμε σε θεμελιώδη ερωτήματα όπως, τι κρατά του πυρήνες συμπαγείς, γιατί η φύση είναι όπως τη γνωρίζουμε, ποια είναι η αιτία των ραδιενεργών διασπάσεων και ποια η πηγή ενέργειας του ήλιου, πως η φύση ξεχωρίζει ανάμεσα στην αριστερά και τη δεξιά (όχι βέβαια του κοινοβουλίου…).

Το μαθηματικό μοντέλο που έχουμε για όλες τις αλληλεπιδράσεις της φύσης, εκτός από τη βαρύτητα, μας δίνει εκπληκτική συμφωνία με τα πειραματικά δεδομένα μέχρι περίπου το ένα δέκατο της ενέργειας του LHC. Έτσι λοιπόν ξανοίγεται μπροστά μας ένα πεδίο φυσικής στο οποίο δεν γνωρίσουμε τι θα συναντήσουμε. Για να πάρετε μια γεύση μπείτε στο Google map και προσπαθήστε να δείτε τις γειτονιές τις Αθήνας σε διάφορες μεγεθύνσεις. Όσο αυξάνει η μεγέθυνση τόσο πιο καθαρή γίνεται η εικόνα. Έτσι λοιπόν με τον δεκαπλασιασμό της ενέργεια θα μελετήσουμε τη δομή της ύλης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια χωρίς να γνωρίζουμε ακόμα τι θα συναντήσουμε.

Και με το σωματίδιο higgs τι γίνεται; Όλοι μας μαθαίνουμε από το Γυμνάσιο ότι ο ηλεκτρομαγνητισμός έγινε μια ενιαία λέξη γιατί τα δύο φαινόμενα έχουν την ίδια πηγή. Στάσιμα ηλεκτρικά φορτία είναι πηγές του ηλεκτρισμού, ενώ κινούμενα φορτία παράγουν μαγνητικά φορτία. Και ακόμα παραπέρα, όταν αυτά επιταχύνονται έχουμε φως! Κι ενώ βλέπουμε το φως με τα ίδια μας τα μάτια, στο πέρασμα του προηγούμενου αιώνα χρειάστηκαν τα πιο καταστροφικά όπλα για να μάθουμε ότι μαζί με τον ηλεκτρομαγνητισμό, η έκλυση της ενέργειας από την ατομική βόμβα, αλλά και η παραγωγή ενέργειας από τον Ήλιο, οφείλεται σε μια άλλη αλληλεπίδραση, την ασθενή, που περιγράφεται από τις ίδιες εξισώσεις με τον ηλεκτρομαγνητισμό.

Μια νέα ενοποίηση ! και το μαθηματικό μοντέλο που αναφέραμε έχει τον τίτλο «θεωρία των ηλεκτρασθενών αλληλεπιδράσεων». Οι δύο αλληλεπιδράσεις πήραν διαφορετικούς δρόμους στα πρώιμα στάδια εξέλιξης του σύμπαντος διαμέσου ενός μηχανισμού που ονομάζεται αυθόρμητη άρση συμμετρίας. Συνυφασμένο με αυτό τον μηχανισμό είναι η ύπαρξη ενός πεδίου το οποίο εφοδιάζει με μάζα τα σωματίδια. Και όπως φορέας του ηλεκτρομαγνητισμού είναι το άυλο φωτόνιο, φορέας του νέου πεδίου είναι το σωματίδιο higgs. Κι αυτό δεν το έχουμε ανακαλύψει ακόμα πειραματικά, έχουμε όμως βάσιμες ελπίδες ότι μπορούμε να το πετύχουμε με το LHC.

Το LHC θα μας επιτρέψει να διερευνήσουμε τους νόμους της φύσης σε ένα βαθύτερο επίπεδο από αυτό που τους γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Και να πιάσουμε το νήμα με τη φευγαλέα δύναμη της βαρύτητας που μας κρατά καθηλωμένους στη γη, και κάνει τους πλανήτες να περιστρέφονται γύρω από τον ήλιο. Η πλέον καλοδουλεμένη επέκταση της θεωρίας των ηλεκτρασθενών αλληλεπιδράσεων είναι η θεωρία της υπερσυμμετρίας.

Μια θεωρία που επεκτείνει τον χώρο των τριών χωρικών διαστάσεων και του χρόνου ενσωματώνοντας τη θεωρία της κβαντικής φυσικής. Και που μας δείχνει ότι σε ένα άλλο σημείο της εξέλιξης του σύμπαντος και η βαρύτητα ήταν αγκαλιά με όλες τις άλλες δυνάμεις. Η ίδια θεωρία θα μπορούσε να μας απαντήσει και σε μεγάλα κοσμολογικά ερωτήματα όπως το πρόβλημα της ελλείπουσας ή «κρυφής» μάζας του σύμπαντος. Άλλες εξωτικές θεωρίες που θα δοκιμαστούν είναι αυτές που μιλάν για κόσμους περισσότερων διαστάσεων και πάει λέγοντας...

Ένα είναι σίγουρο, το ταξίδι της μετατροπής φιλοσοφικών αναζητήσεων σε επιστημονικά ερωτήματα συνεχίζεται. Οι μύθοι απομακρύνονται όλο και περισσότερο από την καθημερινότητα μας και ο άνθρωπος νιώθει την απέραντη μοναξιά του στον κόσμο. Μόνη μας ελπίδα η αναζήτηση μιας παγκόσμιας αλληλεγγύης που θα μας βοηθήσει όλους να βελτιώσουμε τη ζωή μας και να παραδώσουμε στις γενιές που ακολουθούν έναν καλύτερο κόσμο.

*Φυσικός Στοιχειωδών Σωματιδίων

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου