ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 1 Νοεμβρίου 2010

Μεταρρύθμιση και διάλογος της Μαρίας Ρεπούση





Μεταρρύθμιση και διάλογος

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

της Μαρίας Ρεπούση

Από το ηλεκτρονικό περιοδικό Μεταρρύθμιση

Όσο οι πρυτάνεις, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας και η συνδικαλιστική ηγεσία των πανεπιστημιακών, βρίσκονταν στο Ρέθυμνο, για την 65η σύνοδο των πρυτάνεων με αντικείμενο τις αλλαγές στα πανεπιστήμια, στο αμφιθέατρο του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι από όλα τα πανεπιστήμια της χώρας συνεδρίαζαν  για το ίδιο θέμα. Η ημερίδα ήταν οργανωμένη από το Παρατηρητήριο για την Έρευνα και το Διάλογο για τα Πανεπιστήμια. Ο θεσμός αυτός, οφείλει την ύπαρξή του σε πανεπιστημιακούς που διαφοροποιήθηκαν από τις πολιτικές της άρνησης των αλλαγών, των καταλήψεων και της βίας που σημάδεψαν το ελληνικό πανεπιστήμιο στη διάρκεια του προηγούμενου μεταρρυθμιστικού επεισοδίου, το 2006-2007, και χάραξαν τότε τον τρίτο δρόμο ανάμεσα στο Υπουργείο Παιδείας και στη συγκεκριμένη συνδικαλιστική ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ, που ευτυχώς για τα πανεπιστήμια και την ελληνική κοινωνία, έπαψε εν τω μεταξύ να εκπροσωπεί τους πανεπιστημιακούς. Η εκδήλωση ήταν προγραμματισμένη εδώ και καιρό και η συγκυρία το έφερε να συμπέσει με την παρουσίαση του κειμένου της διαβούλευσης για τις αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση. Ανήσυχοι οι πανεπιστημιακοί που πλαισιώνουν το Παρατηρητήριο, κάλεσαν συναδέλφους από διαφορετικά πανεπιστήμια και επιστημονικά πεδία για να ανταλλάξουν απόψεις σε δυο από τα μείζονα ζητήματα μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης, την οργάνωση των πανεπιστημιακών σπουδών και τη διακυβέρνηση των ΑΕΙ.

Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, με άποψη και επιχειρήματα, με νηφαλιότητα και ευθύνη, οι 20 πανεπιστημιακοί που είχαν κληθεί ως ομιλητές και ομιλήτριες, αλλά και όσοι πήραν το λόγο από την αίθουσα, ανέδειξαν το πολύμορφο τοπίο των προβλημάτων, των αγκυλώσεων, των παθογενειών, των αδιεξόδων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ελληνικά πανεπιστήμια. Και υπογράμμισαν την αναγκαιότητα ουσιαστικών αλλαγών για ένα πανεπιστήμιο που χρηματοδοτείται από το κράτος για να εκπαιδεύει ικανούς και άξιους πολίτες, που αξιολογείται και λογοδοτεί για τα πεπραγμένα του, που συνομιλεί με την κοινωνία και τα προβλήματά της, που συμβάλει στην ανάπτυξη της χώρας. Αναφέρθηκαν στο ισχύον εισαγωγικό σύστημα,

- που τραυματίζει το λύκειο και προδιαγράφει τρόπους σκέψης και μάθησης που αντίκεινται στην επιστημονική γνώση, που «φυλακίζει» τα παιδιά σε ένα τμήμα από την αρχή των σπουδών τους μέχρι το τέλος, χωρίς τη δυνατότητα αλλαγών,

- που ταυτίζει τα προγράμματα των σπουδών με τα τμήματα και τα αντικείμενα των μελών ΔΕΠ του οικείου τμήματος,

- που δεν επιτρέπει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες να κάνουν διεπιστημονικές επιλογές, αυτές που είναι πλέον θεσμός σε πολλά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.

Σημείωσαν τον πολλαπλασιασμό τμημάτων χωρίς επιστημονικό και επαγγελματικό αντίκρισμα, σε περιοχές που συνδέονται εκλογικά με ισχυρούς βουλευτές των εκάστοτε κυβερνήσεων. Υπογράμμισαν την αδυναμία των πανεπιστημίων να αντισταθούν στις πολιτικές πιέσεις για διαρκή αύξηση του αριθμού των φοιτητών και φοιτητριών τους, για τη σταδιακή μετατροπή πολλών τμημάτων σε εξεταστικά κέντρα και κέντρα παραγωγής πτυχίων. Μίλησαν και για τις νησίδες αριστείας και για την πρόοδο που έχει συντελεστεί, για τον ερευνητικό δυναμισμό κάποιων τμημάτων, για την πρόοδο σε πολλά μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, για διεθνείς διακρίσεις. Αναφέρθηκαν και στις προσπάθειες μεταρρύθμισης του πρόσφατου παρελθόντος, στις αντιστάσεις που συνάντησαν και την επιλεκτική χρήση τους από τα πανεπιστήμια, για τους νόμους που δεν εφαρμόστηκαν, ή, εφαρμόστηκαν χωρίς να θίξουν κατεστημένα συμφέροντα και ομάδες εξουσίας.

Διατύπωσαν παράλληλα και ερωτήματα, αμφιβολίες, αντιρρήσεις, ανησυχίες ή και φόβους για τις αλλαγές που προτείνονται, ερωτήματα για τους κοινωνικούς εταίρους που θα κληθούν να συμμετάσχουν στη διακυβέρνηση των πανεπιστημίων,  αμφιβολίες για τις δυνατότητες του ελληνικού πανεπιστημίου να λειτουργήσει αυτοτελώς με διαφάνεια και αξιοκρατία, αντιρρήσεις για τη μεταφορά κριτηρίων ανταποδοτικότητας στις  κοινωνικές και ανθρωπιστικές σπουδές, ανησυχίες για την πιθανότητα ενός μπάχαλου που κινδυνεύει να δώσει τη χαριστική βολή στο δημόσιο πανεπιστήμιο, φόβους για την πολιτική αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει στις απαραίτητες αλλαγές και την ικανότητά της να εξασφαλίσει τις αναγκαίες συναινέσεις.

Ανάλογους φόβους διατυπώνει σήμερα μεγάλο μέρος της πανεπιστημιακής κοινότητας, αν και γνωρίζει ότι η σημερινή κατάσταση δεν πάει άλλο και ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στη γεωγραφία και τη φυσιογνωμία της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα, είναι απολύτως αναγκαίες. Δεν υπάρχουν μόνον «βολεμένοι» πανεπιστημιακοί. Είναι πολλοί αυτοί που αναρωτιούνται για τα μαθήματα που διδάσκονται στο τμήμα τους, για τα μέλη ΔΕΠ που εκλέγονται, για τη χρησιμότητα των πτυχίων που χορηγούνται. Είναι πολλοί αυτοί που αγωνίζονται για να κάνουν καλά τη δουλειά τους, την ερευνητική και τη διδακτική, να εξελιχθούν ως επιστήμονες και ταυτόχρονα να διατηρήσουν την αξιοπρέπειά τους μέσα σε ένα σύστημα που, πολλές φορές, βλέπει εχθρικά την πρόοδο και το μόνο που απαιτεί είναι τη στοίχισή τους στο εκάστοτε μπλοκ εξουσίας. Είναι πολλοί αυτοί που για να παρακολουθούν και να συμμετέχουν στις διεθνείς εξελίξεις, αναγκάζονται να χρηματοδοτούν μόνον από το μισθό τους κάθε σχετική δραστηριότητα. Νέο, αναβαθμισμένο δημόσιο πανεπιστήμιο της αριστείας και της ανάπτυξης, γίνεται -ρωτούν- χωρίς συνέδρια, χωρίς διεθνή περιοδικά, χωρίς έρευνα; Ποια πολιτεία και αντίστοιχη πολιτική ηγεσία θα στηρίξει ένα πανεπιστήμιο-μοχλό της ανάπτυξης; Αυτή που μπλοκάρει τα κονδύλια της έρευνας στο υπουργείο και εμπαίζει τους πανεπιστημιακούς, αναβάλλοντας διαρκώς τις αποφάσεις της; Αυτή που υποτιμάει και το όποιο καλό έργο γίνεται μέσα στα πανεπιστήμια; Αυτή που ενώ δεν μπόρεσε, παρά τις εξαγγελίες της, να ρυθμίσει τη στάθμιση της φοιτητικής συμμετοχής στις τελευταίες πρυτανικές εκλογές, έρχεται τώρα να κηρύξει τη ριζική αλλαγή;

Τα ερωτήματα είναι ενδεικτικά. Υπάρχουν κι άλλα πολλά. Η πολιτική ηγεσία οφείλει να τα απαντήσει, για να μη λειτουργήσουν ανασχετικά για τη μεταρρύθμιση, για να μην επικρατήσουν άλλη μια φορά οι κραυγές της άρνησης και της κινδυνολογίας. Να δώσει τις απαραίτητες εγγυήσεις μιας πορείας προς τα εμπρός. Για να ενισχυθεί το «τόξο» της μεταρρύθμισης και να πάρει μαζί του τα δυναμικά στοιχεία της ανώτατης εκπαίδευσης, αυτούς που επιθυμούν να δουν τη δουλειά τους  συνυφασμένη με την εξέλιξη και την αναβάθμιση των ιδρυμάτων τους. Και Μεταρρύθμιση των ΑΕΙ, χωρίς  πανεπιστημιακούς, δεν γίνεται. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου