ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 18 Ιουνίου 2011

To Παγόβουνο



της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου

Μαγεία η φύσις. Τα πάντα εν σοφία εποίησεν, η άτιμη. Και κυρίως ένα: ότι κάθε πράξη, έχει και κάποιον αντίκτυπο. Σε όποια κλίμακα και αν το δει κανείς. Κοσμική, προσωπική, εθνική. Μέγας μπελάς, σπαστικός βραχνάς, αλλά... Από την άλλη, βέβαια, ο Άνθρωπος έγινε κορωνίς της Δημιουργίας χάρη στην ικανότητά του να την σκαπουλάρει ποικιλοτρόπως, ή τουλάχιστον να θεωρεί ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Να αποφεύγει τις συνέπειες ή να τις περιορίζει στο ελάχιστο. Ή να τις αγνοεί, μέχρι να γίνουν έξαλλες και να πέσουν στο κεφάλι του σαν πιάνο με ουρά εξ ουρανού.

Αυτά, μεταξύ άλλων, σκεφτόμουν τις τελευταίες μέρες, με την «πολιτική αστάθεια», τη «σουρεαλιστική συμπεριφορά» των πολιτικών ηγετών μας και την «εξοργιστική τους στάση». Πώς βρήκαμε μπροστά μας τις συνέπειες των πράξεών μας. Πώς πήγαμε και κοπανήσαμε πάνω στο παγόβουνο. Πώς, δηλαδή, οι δύο πρόσφατες ανεκδιήγητες, κατά γενική ομολογία, ηγεσίες της χώρας δεν είναι παρά το αποτέλεσμα ενός μακροχρόνιου μοτίβου πολιτικής συμπεριφοράς από μέρους μας, που κατέβασε σταδιακά τον πήχυ της πολιτικής τόσο, ώστε να μπορούν να τον βλέπουν (και να τον περνούν) μόνο όσοι είναι πολύ, μα πολύ κοντά στο έδαφος.

Ναι, ήταν νομοτελειακά βέβαιο πως τόσα χρόνια που κάναμε την πλάκα μας με τη Βουλή, κάποιον αντίκτυπο θα είχαν. Τόσες εκλογές όπου στέλναμε ως εκπροσώπους μας, ως νομοθέτες, πάσης φύσεως τηλεοπτικούς ήρωες που συγκίνησαν τη μαμά μας, ποδοσφαιρικούς ήρωες που συγκίνησαν τον μπαμπά μας, ηρωίδες της πασαρέλας που συγκίνησαν τη μικρή μας αδελφούλα, ε, κάπου θα κατέληγαν. Για να μην μιλήσουμε και για τους εγνωσμένης ποταπότητας πολιτικάντηδες με τις πολλές ώρες έκθεσης στο γυαλί. Τόσο σεβασμό είχαμε στον θεσμό. Αυτόν, τον ίδιο θεσμό, που τώρα αποκαλούμε «μπουρδέλο» ή θέλουμε να τον καταργήσουμε και να τον αντικαταστήσουμε από εμάς τους ίδιους. Ώστε να νομοθετούμε, με «άμεση δημοκρατία», εμείς που επί χρόνια κάναμε πλάκα με τη δουλειά που (κανονικά) γίνεται μέσα στη Βουλή. Γιατί δεν έχουν μόνο οι πολιτικοί μας το προνόμιο να φέρονται σουρεαλιστικά. Το καταφέρνουμε κι εμείς μια χαρά, χλευάζοντας σήμερα ως άχρηστο κάτι που φροντίσαμε, με τα χεράκια μας, να λειτουργεί πλημμελώς γεμίζοντάς το με σκάρτα εξαρτήματα. Και μετά, εμείς που κάναμε αυτές τις επιλογές εξαρτημάτων, θεωρούμε πως ξαφνικά αποκτήσαμε τα φόντα και τη συγκρότηση και την υπευθυνότητα και τη γνώση να παίρνουμε απευθείας τις αποφάσεις. Κι όλα αυτά, μέσα σε τρεις βδομάδες.

Δεν εννοώ καθόλου πως η πολιτική πρέπει να είναι μια κλειστή λέσχη, όπου θα γίνονται δεκτοί μόνο οι «επαΐοντες». Κάθε άλλο. Όλοι, ανεξαιρέτως, οφείλουμε να ασχολούμαστε, να μαθαίνουμε, να ξέρουμε. Οφείλουμε να παίρνουμε τα συνθήματα και να τα κάνουμε φύλλο και φτερό, πριν αρχίσουμε να τα αναπαράγουμε. Και κυρίως, να σεβόμαστε αυτό που έχουμε, το πολιτικό μας κληροδότημα, να μην το αφήνουμε έτσι άκαρδα στα χέρια του πρώτου τυχόντα.

Ο Γιωργάκης, ο Κωστάκης, ο Αντωνάκης είναι η κορυφή του παγόβουνου. Τα εκατομμύρια κυβικά πάγου που κρύβονται από κάτω και που έσκισαν σαν χαρτί τα πλευρά του Τιτανικού μας είναι οι δικές μας αποφάσεις. Και οι ευθύνες που ποτέ δεν αναλάβαμε.

5 σχόλια:

  1. Σωστά όλα αυτά, πράγματι...
    Το κακό είναι ότι δεν έχουμε εναλλακτικές...
    Όταν οι δημοσκοπήσεις έδωσαν στον άφθαρτο Τσίπρα 18%, εκείνος και οι συν αυτώ δεν κατάλαβαν ότι ο λαός ψάχνει εναλλακτική λύση εξουσίας και του γύρισαν την πλάτη, επιμένοντας να είναι κόμμα διαμαρτυρίας.
    Ο λαός έψαξε στους οικολόγους δίνοντας δημοσκοπικά κάπου 10% (το δεύτερο κύμα είχε μικρότερη ισχύ...), αλλά αυτοί κόλλησαν με το Μακεδονικό και όποτε τους προκαλούσαν έστριβαν για αλλού...
    Και ο λαός ΑΝΑΓΚΑΣΤΗΚΕ να γυρίσει στην αγκαλιά του ΠΑΣΟΚ του ΓΑΠ.
    Τώρα; Ποιον να δοκιμάσει ο λαός; Ίσως Κουβέλη... αλλά αυτός δεν κάνει το μεγάλο βήμα. Παρότι ο καλύτερος του πολιτικού φάσματος, παραμένει σε μεγάλο βαθμό δέσμιος του παρελθόντος...
    Εναλλακτικές τέλος... αδιέξοδο..
    Πως λοιπόν να αναλάβουμε τις ευθύνες μας; Τι να κάνουμε,χωρίς εμφανείς εναλλακτικές;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το παγοβουνο εινσι ορστο μολις κατα το 1/10 του ογκου του. Το ορατο μερος ειναι ας πουμε το συσσωρευμενο πολιτικο χρημα απο το 1974. Το "αορατο" ειναι το συσσωρευμενο χρημα των "ξυπνιων", καθε ιδιοτητας, δεξιων, πασοκων και αριστερων δημαρχων, νομαρχων, μεγαλουπαλληλων, κρατικοδιατων και μη ελευθερων επαγγελματιων και επιχειρησεων, φοροδιαφευγοντων, φοροαπευγοντων,της γκριζας , μαυρης και καταμαυρης οικονομιας (ποινικο εγκλημα).
    Ετσι λοιπον το 1/10 των κατοικων ης χωρας ειναι πλουσιο, ενω το 1/3 ειναι ευπορο και η χωρα καταπτωχη.

    Πιστευω οτι μονον με επανασταση θα μπορουσε να ξεπερασθει το πλεγμα προστατευτικης νομοθεσιας, εναντι του πολιτικου- οικονομικου εγκληματος.
    Περιμενω φωτιση και ιδεες ως Αφωτιστος φιλελλην.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Η κολυμπήθρα του Σιλωάμ - πλατεία Συντάγματος.
    Αυτήν την αίσθηση μου έδωσε το κατεβασμά μου στην πλατεία των αγανακτισμένων.
    Χωρίς να το λέει καθαρά κανένας στην πραγματικότητα οι συμμετέχοντες ζητάμε συγνώμη για τα πολλά - πολλά λάθη μας του παρελθόντος.
    Γιαυτό στο καθαρτήριο παίρνουμε και τα παιδιά μας για να τους δείξουμε πως και οι μεγάλοι κάνουν πολλά λάθη.
    Η κορύφωση της τελετής θα είναι όταν θα σταματήσουμε να μουτζώνουμε την βουλή και αρχίσουμε να μουτζωνόμαστε μεταξύ μας.
    Εάν κάνουμε και αυτό τότε πιστεύω πως μπορεί στο μέλλον να μη κάνουμε τα ίδια λάθη.
    Γιώργος EL

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Το παγόβουνο μοιάζει σαν ξαπλωτή μούτζα προς τα αριστερά. Τυχαίο?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Τώρα που το λες ανώνυμε φίλε, για το παγόβουνο, το βλέπω και γω.
    Όσο για το Τσίπρα και το 18%, φίλε έχεις απόλυτο δίκιο. Ήταν τότε που το κνίτικο παρελθόν τους, ξύπνησε και τους απαγόρευσε να κοιτάξουν ψηλά. Αντίθετα ήταν τότε που αγάπησαν ως αντίβαρο το Ρούντι. Η ΔΑ αν δεν αποκτήσει διακριτό πολιτικό λόγο, κάνοντας αιχμηρή την καθημερινή της παρέμβαση το βλέπω δύσκολο να αποτελέσει πόλο έλξης των στρωμάτων που απελευθερώνονται από το ΠΑΣΟΚ. Θα είχε ενδιαφέρον όμως αν το προσπαθούσε.Έχει το πολιτικό προσωπικό για κάτι τέτοιο. χρειάζονται όμως υπερβάσεις πέραν του κλασσικού αριστερού πολιτικού λόγου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή