ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 30 Αυγούστου 2011

Ποιος θα πάρει το νόμο στα χέρια του;





H συναίνεση που είδαμε κατά τη ψήφιση του νομοσχεδίου για την μεταρρύθμιση των ΑΕΙ δεν είναι ούτε ειλικρινής, ούτε ιστορική, ούτε προμηνύει μια αλλαγή στη στάση του πολιτικού συστήματος. Την επόμενη μέρα θα σκορπίσει, γιατί είναι συγκυριακή και έγινε κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης, δηλαδή των ψηφοφόρων. Τόσο ο ΛΑΟΣ, όσο και η ΝΔ αντιλήφθηκαν ότι θα ήταν αδύνατο να πείσουν τους νοικοκυραίους - ψηφοφόρους τους, ότι καλώς καταψήφισαν ένα νομοσχέδιο που σε χοντρές γραμμές προσπαθεί να θεραπεύσει βασικές αδυναμίες και αναχρονισμούς του ελληνικού πανεπιστήμιου. Αντίθετα, βρήκαν μια καλή ευκαιρία να εμφανιστούν ως εθνικές δυνάμεις που νοιάζονται για το μέλλον του τόπου. Ξέρουν καλά ότι το παιχνίδι θα παιχτεί στην εφαρμογή του νόμου και εκεί, πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας και της «εθνικής ενότητας», θα πασχίσουν να φέρουν τις αλλαγές στα μέτρα των πελατών, των μελών και των στελεχών τους. Οι νόμοι στη χώρα μας φτιάχνονται για να μην εφαρμόζονται ως σύνολο. Αντίθετα εφαρμόζονται όσες διατάξεις βολεύουν τα φέουδα, τις ομάδες, τις συντεχνίες παντός τύπου που έχουν συμφέροντα μέσα σε κάθε δημόσιο ίδρυμα. Αν αύριο, η σημερινή υπουργός φύγει από το Υπουργείο Παιδείας, ο (η) διάδοχός της θα δεχτεί πιέσεις, τόσο από το κυβερνητικό κόμμα, όσο και από την αντιπολίτευση για τις «αναγκαίες διορθωτικές ρυθμίσεις». Αν δε στις επόμενες εκλογές προκύψει κυβέρνηση ΝΔ, να είστε σίγουροι ότι οι διατάξεις που ενοχλούν και δυσκολεύουν την πανεπιστημιακή νομενκλατούρα, θα «αναδομηθούν» με ένα επόμενο νομοθέτημα.
Στο θέμα αυτό η Αριστερά είναι τουλάχιστον ειλικρινής. Το ΚΚΕ θα κάνει ότι μπορεί για να μην εφαρμοστεί ο νόμος, εμπρός για κλειστά πανεπιστήμια. Ο ΣΥΡΙΖΑ, θα επιμείνει στην αντισυνταγματικότητα των βασικών διατάξεων, εμπρός για κλειστά πανεπιστήμια. Η ΔΗΜΑΡ «παρ' όλα τα θετικά και τα αρνητικά του στοιχεία, ωστόσο, η εφαρμογή του νόμου θα κριθεί στην πράξη, με ανοιχτά πανεπιστήμια και με τη δημοκρατική συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας, που θα εμποδίσει τις πιθανές «δοτές διοικήσεις» να προσφέρουν «με διαπιστωτικές πράξεις» τις πρόθυμες υπηρεσίες τους. Η κρίσιμη δύναμη των πανεπιστημιακών που συμμετείχαν με τις προτάσεις τους αλλά και των αγώνα τους για την υπεράσπιση και τη μεταρρύθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου θα αποτελέσει τη νέα ασπίδα της νομιμότητας».  

Είναι σαφές ότι όλο το φάσμα των παραγόντων που εμπλέκονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τα ΑΕΙ, θα πολεμήσουν, ο καθένας με τον τρόπο του, την εφαρμογή των διατάξεων που αντιστρατεύονται τα πολιτικά ή συντεχνιακά τους συμφέροντα. Εξάλλου, το πολιτικό σύστημα και οι παραφυάδες του έχουν αποδείξει επανειλημμένα, ότι  γι’ αυτούς προέχει η εξυπηρέτηση των πελατών τους και όχι το δημόσιο συμφέρον. Η πολιτική της ευθύνης είναι μονάχα κούφια λόγια, δεξιά και αριστερά.

Το κρίσιμο και σημαντικό είναι το αν οι προοδευτικές, μεταρρυθμιστικές δυνάμεις μέσα στα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ, έχουν διάθεση να πάρουν το νόμο στα χέρια τους. Αν έχουν τη διάθεση να εφαρμόσουν το νόμο, να καταγράψουν τις αδυναμίες του κατά την εφαρμογή και να διατυπώσουν, δημιουργικά, τις ενστάσεις τους. Αν έχουν τη διάθεση να συγκρουστούν με τους  φανερούς ή κρυφούς υπονομευτές της νομιμότητας και να κρατήσουν τις σχολές ανοικτές. Αν με λίγα λόγια, έχουν τη δύναμη να βάλουν αυτοί το πανεπιστήμιο στη νέα εποχή. Είναι πραγματικά πολύ δύσκολη δουλειά, στο μέτρο που δεν φαίνεται να διαθέτουν την κάλυψη  καμιάς πολιτικής δύναμης, έστω και αν είναι η πλειοψηφία στο χώρο. Η διακομματική παρεοκρατία μέσα στα ιδρύματα είναι αδύνατο να υποχωρήσει και να ανατραπεί, επειδή απώλεσε το θεσμικό πλαίσιο που την εξέθρεψε. Θα δώσει τη μάχη της με κάθε τρόπο, θα συγκρουστεί ανοικτά, θα κλείσει τις σχολές, θα κρυφτεί πίσω από τα τάγματα εφόδου, αλλά και θα συμβιβαστεί όταν δει ότι δεν την παίρνει, και κωλοτούμπες θα κάνει, κοινώς, business as usual.  Αλλά και ο ρόλος τις πολιτείας είναι αντίστοιχα κρίσιμος. Θα παρακολουθήσει την εφαρμογή του νόμου, θα έχει την ευαισθησία να προβεί σε άμεσες διορθωτικές κινήσεις, θα συνεργαστεί με τις διοικήσεις στην εξεύρεση άμεσων λύσεων, θα κλείσει μάτια και αυτιά στο πολιτικό κόστος, θα είναι αυστηρή και άτεγκτη εκεί που χρειάζεται; Δύσκολα ερωτήματα.

Στο διάλογο που προηγήθηκε ακούστηκαν φωνές που μιλούσαν όχι για μεταρρύθμιση, αλλά για ίδρυση νέων δημόσιων πανεπιστημίων, με νέο θεσμικό πλαίσιο και νέο προσωπικό, που θα λειτουργούσαν παράλληλα με τα ήδη υπάρχοντα. Ίσως αυτή να ήταν μια καλή λύση.
   
Το μέλλον ωστόσο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα κριθεί εν πολλοίς από τη γενικότερη στάση του ΔΕΠ και τη διοίκηση των ιδρυμάτων. Αν αντιληφθούν ότι τα μακροπρόθεσμα προσωπικά και κλαδικά τους συμφέροντα εξυπηρετούνται μέσα από το ριζικό εκσυγχρονισμό της ανώτατης παιδείας, τότε η ελληνική κοινωνία μπορεί να ελπίζει. Διαφορετικά, τα πράγματα είναι δύσκολα και θα πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για τους άλλους δρόμους.

  

1 σχόλιο:

  1. συμφωνώ 100%

    (ειδικά για την υποκρισία όσων το ψήφισαν ΠΑΣΟΚους και ΝΔ κυρίως. Σίγουρα με την πρώτη ευκαιρία θα το διαλύσουν. Εδώ μιλάμε για νομή εξουσίας. Με σταυρωμένα χέρια θα κάτσουν?)

    ΑπάντησηΔιαγραφή