ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

Οικονομική κρίση - Η δεύτερη καταστροφή



Αμερική και Ευρώπη είναι ενωμένες στην δυστυχία, όπως το 1929
Μια αισιόδοξη άποψη τελικά, του Josef Joffe (από την εφημερίδα Die Zeit)

Από το Γιώργο Β. Ριτζούλη (μετάφραση επιμέλεια)

Πριν από 40 χρόνια, ο ειδικός σε θέματα Ανατολικής Ευρώπης Leo Labedz διατύπωσε τον όρο "ανταγωνισμός στην παρακμή", τον οποίο διέδωσε ο Παρισινός συνάδελφός του Pierre Hassner. Ποιος θα κατέρρεε πρώτος λόγω των εσωτερικών αντιφάσεών του, οι ΗΠΑ ή η Σοβιετική Ένωση; Την απάντηση την μάθαμε το 1991, όταν αυτοκτόνησε η Σοβιετική Ένωση. Δεν μπορούσε πια να χρηματοδοτεί την αυτοκρατορία της.
Σήμερα Αμερική και Ευρώπη κινδυνεύουν να καταρρεύσουν, όχι για πρώτη φορά. Η Καταστροφή Νο 1 άρχισε το 1929 και για την Ευρώπη τέλειωσε με σχεδόν θανάσιμο τρόπο. Εδώ η κρίση έβγαλε από τα σπλάχνα της σαν εμετό τον Αδόλφο Χίτλερ, ενώ στην Αμερική γέννησε τον Φραγκλίνο Ρούσβελτ. Η σωτηρία του Παλιού Κόσμου ήλθε από τον Νέο, η δημοκρατία θριάμβευσε. Όμως η Καταστροφή Νο 2 βρίσκει και τις 2 πλευρές του Ατλαντικού ενωμένες στην δυστυχία. Καμιά από τις δύο δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό της ή την άλλη πλευρά.
Από μια άποψη, η Αμερική τα πάει κάπως καλύτερα. Το δικό της ποσοστό στο Παγκόσμιο Ακαθάριστο προϊόν, εδώ και 40 χρόνια είναι σταθερό, στο 27 % περίπου, ενώ η Ευρώπη - έκπληξη - έχασε 9 εκατοστιαίες μονάδες. Κατά τα άλλα, και οι 2 υποφέρουν από την ίδια αρρώστια: Κρίση χρέους και διακυβέρνησης. Σε όλες τις δημοκρατίες, οι πολίτες διεκδίκησαν από το κράτος περισσότερα από όσα ήταν σε θέση να δώσει, το κράτος τα έδωσε με προθυμία (και υπερηφανεύτηκε γι αυτό). Αποτέλεσμα, παντού δημόσιο χρέος γύρω στο 100 % του ΑΕΠ, λίγο πάνω ή λίγο κάτω. Παντού το κράτος δεν μπορεί να γλιτώσει από αυτό που δημιούργησε, το ίδιο και οι πολίτες του.
Γιατί όχι; "Θέλουμε όλοι να σφίξουμε λίγο τις ζώνες μας, αλλά ας αρχίσουμε από σένα". Ο καθένας θεωρεί τον εαυτό του θύμα. Ποιος είναι ένοχος;
Το πιο εύκολο είναι να προσωποποιείται η αθλιότητα: Οι τραπεζίτες, οι ακροβάτες της οικονομίας...Αυτοί όντως πλούτισαν σε τρομακτικό βαθμό. Ωστόσο ο "πατέρας κράτος" τους έστρωσε το τραπέζι. Εδώ και 30 χρόνια τρομπάριζε φτηνό ρευστό και μοίραζε χωρίς σκέψη εκλογικά δώρα. Φούσκωσε τη φούσκα των ακινήτων, όπως στην Ισπανία και Ιρλανδία, ενώ αλλού, όπως στις ΗΠΑ, εν ονόματι της "κοινωνικής δικαιοσύνης" ("ιδιόκτητο σπίτι για όλους"), σκόρπισε παντού ενυπόθηκα δάνεια, ακόμη και σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν να πληρώσουν. Μόνον με τον τρόπο αυτό μπόρεσαν να φάνε μέχρι σκασμού οι "καπιταλιστές του χρηματοπιστωτικού", και μαζί μ' αυτούς ακόμη και οι Γερμανικές κρατικές τράπεζες των ομόσπονδων κρατών. Η αποτυχία του κράτους και η αποτυχία της αγοράς είναι δίδυμες αδελφές. Τις γέννησε ένα δημοκρατικό σύστημα, θαυμάσιο κατά τα άλλα, το οποίο όμως φέρεται άδικα προς το σύνολο, προς την κοινωνία, ευνοώντας το άτομο.
Ποιος θα επιστρέψει πιο γρήγορα πάλι στην επιφάνεια, ανεβαίνοντας από το βυθό της κρίσης; Θεωρητικά η Αμερική, επειδή το εκλογικό της σύστημα επιτρέπει σαφείς πλειοψηφίες, σε αντίθεση με τα Ευρωπαϊκά αναλογικά συστήματα με τους αργόστροφους κυβερνητικούς κομματικούς συνασπισμούς. Εκτός αυτού, οι μεγάλες επιχειρήσεις των ΗΠΑ έχουν μειώσει τα χρέη τους. Κάθονται πάνω σε δισεκατομμύρια ρευστότητας. Ωστόσο, όπως μας δίδαξε ο Χαίλντερλιν, "όπου υπάρχει κίνδυνος, εκεί ξεπηδά και η σωτηρία". Οι ταλαιπωρημένοι Έλληνες κατέληξαν επιτέλους σε κυβέρνηση ενότητας, με πρώτο καθήκον της να τακτοποιήσει τα οικονομικά του κράτους. Στο Βερολίνο, τουλάχιστον για ότι αφορά την Ευρωπαϊκή πολιτική, υπάρχει ήδη κυβέρνηση όλων των κομμάτων.
Όπως είχε πει ο Τσώρτσιλ για την Αμερική, ισχύει και για τη δημοκρατία το εξής: "Θα κάνει το σωστό, αλλά μόνον αφού δοκιμάσει όλα τα άλλα". 


Και ένα σχόλιο του Κ Σπυρόπουλου από το fb.

Νομίζω ότι από την εικόνα λείπει ένα κομμάτι. Επιχειρώ να το περιγράψω :Η επικράτηση των απόψεων Ρέηγκαν -Θάτσερ και μετά της πολιτικής Κολ είχε ως περίπου πλανητικό αποτέλεσμα (για τις 30 πρώτες χώρες του ΟΟΣΑ) να μειωθεί η άμεση φορολογία στα κέρδη , αλλά και στην εργασία, ΚΑΙ σε απόλυτους αριθμούς αλλά και ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αν θυμάμαι καλά από ένα 38% του ΑΕΠ το1985 έπεσαν το 2010 στο 27%. Την ίδια εποχή η συμμετοχή της παραδοσιακής πραγματικής οικονομίας (της ανάπτυξης δηλαδή προστιθέμενης αξίας) υποχωρούσε έναντι του χρηματοπιστωτικού/ χρηματιστηριακού τομέα ο οποίος φορολογούνταν με κάτι επί τοις χιλίοις. Στις σχεδόν τρεις δεκαετίες οι δημόσιες δαπάνες και το μισθολογικό κόστος του δημόσιου τομέα αν δεν αυξανόταν - περίπτωση Ελλάδας Ισπανίας Ιταλίας- δεν μειώνονταν. Και οι κυβερνήσεις δανείζονταν για να καλύπτουν ένα διαρκώς μεγαλύτερο έλλειμμα. Αυτοί που έβγαλαν τρις και επειδή δεν τους φορολογούσαν οι κυβερνήσεις δάνειζαν τους κυβερνητικούς ευεργέτες τους. Και όταν οι δουλειές πήγαιναν σκατα-2007, Lieman και Σία- έρχονταν οι κυβερνήσεις είτε να κρατικοποιήσουν τις ζημιές είτε και να χώσουν εκατοντάδες δις ευρώ και δολάρια. Όλα αυτά, βέβαια, δεν αθωώνουν το εν Ελλάδι έγκλημα. Ούτε ρεφάρουν οι κυβερνήσεις αν βάλουν τώρα φόρο στις συναλλαγές. Δείχνουν, όμως, τον ορίζοντα και την έστω αναδρομική πολιτική σημασία του ευρωομόλογου απέναντι στους ιδιώτες δανειστές

1 σχόλιο:

  1. Τα αν τα πάνε καλά είναι λίγο περίεργο, για΄τι υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι το εισόδημα του μέσου άνδρα Αμερικανού είναι στο ίδιο επίπεδο με το 1975, του Βρετανού στα 1978, του Ιάπωνα και του Γερμανού στα τέλη των '90ς. Η Ελλάδα επιστρέφει απλά στη δεκαετία του ΄60

    ΑπάντησηΔιαγραφή