ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2011

Απλά διλήμματα αντί για δύσκολες πολιτικές προτάσεις


του Γιάννη Καρακάση ( Ανανεωτική)

Τον τελευταίο καιρό ακούγονται από όλες τις πολιτικές πτέρυγες και όχι μόνο από έξαλλους αγανακτισμένους αλλά και από μάλλον νηφάλιους σχολιαστές ή πολιτικούς οι παρακάτω διαπιστώσεις:

α) Το μνημόνιο και η συνταγή της τρόικας ήταν λάθος γιατί η κρίση δεν ήταν μόνο ελληνική

β) Το μνημόνιο δεν θα σώσει ούτε την Ελλάδα ούτε την Ευρωζώνη

γ) Το μνημόνιο (και η κυβέρνηση Παπαδήμου) στηρίζονται από ακροδεξιούς

δ) Το μνημόνιο και οι απαιτήσεις για δέσμευση του Α. Σαμαρά συνιστούν βάναυση προσβολή της εθνικής κυριαρχίας και της ευρωπαϊκής παράδοσης σεβασμού των κρατών-μελών της Ευρώπης

ε) Το μνημόνιο εκπορεύεται από μια ανίσχυρη πολιτικά άνευρη, συντηρητική ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία

Το γεγονός ότι πολλά από τα παραπάνω ισχύουν (ίσως θα μπορούσε να τα περιγράψει κανείς ακόμη πιο δραματικά) οδηγούν πολλούς σε συμπεράσματα που κατά τη γνώμη μου δεν απορρέουν αναγκαστικά από τα παραπάνω 5 σημεία. Όπως ότι η κριτική αντιπαράθεση με το αντιμνημονιακό μέτωπο είναι ταύτιση με την ακροδεξιά, αποδοχή της Ευρώπης της παρακμής, επιδοκιμασία της ταπείνωσης από τους ξένους, συγκατάθεση σε σχέδια για ανεξέλεγκτη γερμανική ηγεμονία, συναίνεση σε ληστρικές πρακτικές απέναντι στο λαϊκό εισόδημα. Βαριές κουβέντες, για τόσο ανεπαρκείς λογικές συνεπαγωγές.

Το αντιμνημονιακό μέτωπο δεν αφορά τις πολλές και υπαρκτές αδυναμίες ή λανθασμένους χειρισμούς της πολιτικής της σημερινής ηγεσίας της ΕΕ ή τις ανεκδιήγητες παλινωδίες, ατολμίες, προχειρότητες και δειλίες των κυβερνήσεων Παπανδρέου. Εκφράζει όλα εκείνα που κάποτε είχαμε αφήσει πίσω ως ανανεωτική αριστερά:

· Την βία ως μέσο επίλυσης των διαφορών (και του λυντσαρίσματος του «άλλου» ακόμη και αν αυτός είναι ο Φ. Κουβέλης, θυμάσαι τα συνθήματα εναντίον του: «έξω απ’ τη Θεσσαλονίκη του ΠΑΣΟΚ το δεκανίκι»;)

· Την αντιευρωπαϊκή ψύχωση (που μοιράστηκαν άλλωστε ΚΚΕ και ΠΑΣΟΚ για 7 τουλάχιστον χρόνια, ή όχι;)

· Την απόσταση από την κοινή λογική (δεν γίνεται να συντηρούμε ελλείμματα 40% του προϋπολογισμού όταν δεν μας δανείζει κανείς, γίνεται;)

· Την υιοθέτηση μια αντίληψης της ιστορίας και της πολιτικής που βασίζεται σε θεωρίες συνομωσίας

· Την πεποίθηση ότι έχουμε χούντα γιατί τι άλλο είναι η «αστική δημοκρατία» (συμφωνούμε ότι αυτό τουλάχιστον είναι ανοησία;).


Και βέβαια εκτός από όσους νοσταλγούν τον υπαρκτό σοσιαλισμό με τον οποίο γαλουχήθηκαν (Αλέκα και Αλέκος και Αλέξης, σύμπτωση;) και την δικτατορία του προλεταριάτου, την οποία ποτέ δεν απεμπόλησαν υπάρχει και ο κόσμος. Κόσμος πονεμένος και απελπισμένος γιατί μέχρι τώρα όλοι του έλεγαν ότι πάει από το καλό στο καλύτερο, ότι λεφτά υπάρχουν, ότι η οικονομία είναι «θωρακισμένη» κ.ο.κ. Και είναι έτοιμος να ακούσει «καλά νέα» από οποιονδήποτε σταλινικό, χουντικό, νάρκισσο Πανεπιστημιακό, ή συνωμοσιολόγο δημοσιογράφο. Αρκεί η απάντηση να έχει κόλπο και όχι κόπο. Να λέει ότι υπάρχει μια μαγική λύση να γυρίσουμε εκεί που ήμασταν το 2008 και να ξεχάσουμε όλον αυτό τον εφιάλτη.

Όμως αυτό δεν γίνεται. Και δεν γίνεται όχι μόνο γιατί ο καπιταλισμός των μοχλεύσεων και των «παραγώγων» - στοιχημάτων έχει εκτροχιαστεί, όχι μόνο γιατί φτιάχτηκαν τεράστιες φούσκες σε όλες τις χώρες και όλους τους τομείς της οικονομίας αλλά και γιατί αλλάζουν οι ισορροπίες στον πλανήτη:

Εισάγουμε (όχι μόνο ως Ελλάδα, αλλά και ως Ευρώπη) από τις πρώην χώρες του τρίτου κόσμου όχι μόνο τρόφιμα και πρώτες ύλες αλλά πλέον και βιομηχανικά προϊόντα και μάλιστα υψηλής τεχνολογίας (ρίξτε μια ματιά που κατασκευάστηκε ο υπολογιστής σας και τα περιφερειακά του). Και παρά ταύτα έχουμε ένα επίπεδο αμοιβών που δεν θα είναι διατηρήσιμο. Παριστάνουμε τους πλούσιους πελάτες χωρών που οι πολίτες τους έχουν το 1/10 του (για την ώρα) κατά κεφαλήν ΑΕΠ μας. Φυσικά και θα υπάρξει σύγκλιση, αλλά σύγκλιση με την Κίνα και όχι μόνο ημών (των Ελλήνων) αλλά και της υπόλοιπης Δύσης, βαθμιαία. «Δεν θα γίνουμε Ινδοί» είπε ο κ. Παπανδρέου. Και δηλαδή γιατί όχι, δεν είναι και αυτοί άνθρωποι, δεν έχουν δικαίωμα στα ίδια αγαθά που έχουμε (κατά κόρον ορισμένοι) γευθεί τα τελευταία 50 χρόνια; Θυμάμαι πριν μερικές δεκαετίες ένα άρθρο που υπολόγιζε ότι με βάση τον ρυθμό κατανάλωσης πόρων ο πληθυσμός των ΗΠΑ αντιστοιχούσε σε 10 δισ. Ινδούς. Εμείς είμαστε οικολόγοι και αριστεροί μεν αλλά θέλουμε επίπεδα κατανάλωσης ΗΠΑ, γιατί;

Ναι η κρίση δεν είναι μόνο της Ελλάδας, είναι πράγματι διεθνής. Και οι Αμερικάνοι χρωστάνε, και οι Ιταλοί και πολλοί άλλοι. Αλλά ένα-ένα τα προβλήματα. Ας βάλουμε, ως Ελλάδα, τάξη στην λεηλασία των ταμείων μας, στην γενικευμένη φοροδιαφυγή, στην διαφθορά, στην ανομία, στην αρνησιδικία και μετά κοιτάμε και το γενικό πρόβλημα της ανακατανομής του παγκόσμιου πλούτου. Αλλιώς μοιάζουμε με κάποιον που αρνείται να κόψει τα 3 πακέτα τσιγάρα που καπνίζει την ημέρα γιατί … έτσι και αλλιώς η ατμόσφαιρα είναι ρυπασμένη από τα αυτοκίνητα.

Οι αντιμνημονιακές κορώνες και κραυγές δεν θα μας βοηθήσουν να σκεφτούμε πως θα οικοδομήσουμε μια πιο βιώσιμη και ανθρώπινη κοινωνία ή μια πιο ήπια και διατηρήσιμη οικονομία. Απλώς θα επιτείνουν την άγονη αναζήτηση του «ενόχου που πήρε τα λεφτά» και την αντίσταση στους «ευρωναζί» που δεν μας δίνουν λευκές επιταγές ως όφειλαν. Και θα συντηρήσουν το ίδιο πολιτικό σύστημα και κλίμα που αντιγράφει τις χειρότερες παραδόσεις του λαϊκισμού που τόσο επιδέξια καλλιέργησε ο Α. Παπανδρέου και τόσο πολύ έχουν ενστερνιστεί όλοι σχεδόν οι πολιτικοί αρχηγοί έκτοτε.

Όλοι συμφωνούμε ότι έχουν αλλάξει οι κανόνες (πάλι τέλος της Μεταπολίτευσης) και αυτό σημαίνει αλλαγές σε όλα εκτός όμως από εκείνα που αφορούν τον καθένα από μας.

Και με την ευκαιρία δεν με πειράζει καθόλου να με αποκαλούν επαρχιώτη. Έχω άλλωστε ζήσει περισσότερα από τα μισά μου χρόνια εκτός Αθήνας και προτιμώ να την επισκέπτομαι ως επαρχιώτης, αραιά και που.

3 σχόλια:

  1. Σωστές οι περισσότερες παρατηρήσεις, αλλά όταν λέμε την μισή αλήθεια και επιπλέον δεν αναφέρουμε καν τα συμπεράσματα, που κατ' ανάγκην αλλά όχι αβίαστα απορρέουν από τα επιχειρήματα, μάλλον αυξάνουμε την σύγχυση και πολύ πιθανόν να καταλήγουμε σε άτοπα.
    Όταν οι "μνημονιακοί" (και οι προοδευτικοί) διαψεύδονται σχεδόν άμεσα, ενώ οι "νάρκισσοι" πανεπιστημιακοί επιβεβαιώνονται, πόσο δύσκολο είναι να δημιουργηθεί το (όντως αλλοπρόσαλλο) αντιμνημονιακό μέτωπο;
    Όταν διαφαίνεται ότι η χρεοκοπία (εντός ευρώ) πιθανόν να ήταν πιο ανώδυνη από την επερχόμενη χρεοκοπία με μνημόνιο, δανειακές συμβάσεις κλπ. γιατί απορούμε με την αντίδραση του κόσμου; (Αυτό είναι εξίσου τεκμηριωμένο ή αυθαίρετο με εκείνο ότι εφαρμόζοντας το μνημόνιο θα εξέλθουμε από την κρίση).
    Συμφωνώ απόλυτα ότι δεν μπορούμε να είμαστε οικολόγοι και αριστεροί και να θέλουμε επίπεδα κατανάλωσης ΗΠΑ. Ούτε καν επίπεδα κατανάλωσης σημερινής Ελλάδας δεν δικαιολογούνται. Οι "μνημονιακοί και μη" (και οι προοδευτικοί) βέβαια μιλάνε για ανάπτυξη και μέσω αυτής να μειωθεί το χρέος κλπ. Και μην μου πείτε ότι είναι δυνατόν αυτό να γίνει με οικολογική μόνο ανάπτυξη. Έχουμε αναλογισθεί π.χ. τι σημαίνει "οικολογικά" μια ανάπτυξη 4% για 15 χρόνια.
    Φυσικά και πρέπει να διορθωθούν οι παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας, αλλά ας το παρουσιάζουμε στην σωστή του διάσταση και όχι ως αυτό που θα μας λύσει όλα τα προβλήματα. Και όταν λέμε ότι αυτό μπορούμε να κάνουμε, ας το κάνουμε, ο τρόπος που θα γίνει δεν είναι λεπτομέρεια, είναι ουσία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δημήτρη
    Να το κάνουμε όμως ή να μην το κάνουμε επειδή δεν είναι με τον ενδεδειγμένο "αριστερό" τρόπο; Να γίνει μια αλλαγή στην παιδεία ή να μη γίνει τίποτα επειδή το πρόσημο της προτεινόμενης αλλαγής δεν είναι αριστερό; Να σωθούμε ή όχι επειδή μπορεί να μην είναι και τόσο οικολογικό;
    Δεν ξέρω, αλλά μεταξύ των προσήμων προτιμώ τις πράξεις που δίνουν δουλειά στον κόσμο για να επιβιώσει, χωρίς ακρότητες, αλλά και με την αίσθηση ότι τίπορτα δεν είναι στατικό.
    Πχ. Ελληνικό. ΝΑ αξιοποιηθεί ή να γίνει όλο ένα οικολογικό πάρκο δηλαδή μια ζούγκλα;
    Κοινωνικό κράτος: Θα υποστηρίζει διαβαθμισμένα τους έχοντες ανάγκη, ή θα μοιράζει συντάξεις στην 40αρα με ανήλικο;
    Κατανάλωση: Πείνα και των γονέων, ηθελημένη λιτότητα, ή ο σημερινός τραγέλαφος;
    Αν η Αριστερά μας δεν απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα και δεν απαντήσει με γνώμονα την πραγματικότητα, δεν θάχει κάνει τίποτα. Απλά θάχει κρατήσει την αριστερή ψυχή της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Συνεπώς η πολιτική μπορεί και πρέπει αν είναι διαλλακτική, να αφήνει αναπάντητα ερωτήματα, να επιζητεί συνθέσεις, αλλά θα πρέπει στα μεγάλα, στα κομβικά να πεις και να πεις πράγματα ακριβή, γειωμένα και ειλικρινή. Ο Έλληνας πρέπει να ακούσει από κάποια επίσημα χείλη ότι το μοντέλο του ηττήθηκε κατά κράτος και πρέπει να δοκιμάσει κάτι άλλο. Και νάσαι εκεί για να προτείνεις πιο είναι για σένα το άλλο. Η Αριστερά μας συνεχίζοντας την παράδοση λέει κάτι γιαπωνέζικα, κάτι υβριδικά, κάτι στρογγυλά, καθώς στριμώχνεται μεταξύ της μεταρρυθμιστικής της διάθεσης και της αριστερής παράδοσης. Έχει δρόμο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή