ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2011

Η Ευρωπαϊκή Βαϊμάρη και το κόκκινο ευρώ



του Μάκη Ανδρονόπουλου  από το blog extrapolation


«… αυτές οι ίδιες δικές μας αξίες, αυτές που ως τώρα
είχαν πέραση, βρήκανε τις τελευταίες τους συνέπειες
στο μηδενισμό, καθότι ο μηδενισμός είναι το τελευταίο
λογικό κατάντημα των αξιών μας και του ιδανικού μας,
κι αυτό γιατί χρειάζεται πρώτα να περάσουμε από το μηδενισμόγια να νιώσουμε κατόπιν την αληθινή αξία
των «αξιών» αυτών στο παρελθόν… Οποιοδήποτε
θε’ να  ΄ναι το κίνημα τούτο, θα προβάλει μια μέρα
η ανάγκη νέων αξιών».

Φρειδερίκος Νίτσε, Ο ευρωπαϊκός μηδενισμός
Εγκυκλοπαιδικές εκδόσεις, 1962


Η ελπίδα: Η ευρωπαϊκή αριστερά, η πάλαι ποτέ ευρωκομμουνιστική, η μη μαρξιστική, η σοσιαλιστική, η σοσιαλδημοκρατική, η οικολογική, ακόμη και ένα μη ευκαταφρόνητο τμήμα της μαρξιστικής αριστεράς παρακολουθεί και στηρίζει εδώ και δεκαετίες τις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης γιατί πίστευε και εξακολουθεί να πιστεύει -αν και αντιλαμβάνεται πια ότι υπάρχει μια επικίνδυνη παρέκκλιση τα τελευταία χρόνια- ότι το ευρωπαϊκό πείραμα αποτελεί μια κρίσιμη καμπή στην ανθρώπινη ιστορία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει μια σημαντική ιστορική ανατροπή. Είναι η πρώτη «αυτοκρατορία», δηλαδή το πρώτο μεγάλο πολυεθνικό κρατικό μόρφωμα που συγκροτείται χωρίς το βαρύ τίμημα ενός πολέμου. Οι ΗΠΑ συγκροτήθηκαν μετά από ένα εμφύλιο πόλεμο, το Γερμανικό Ράιχ προέκυψε μετά τον γερμανο-αυστριακό πόλεμο του 1866, η Ιταλία μετά από την επανάσταση. Αλλά και τα εθνικά κράτη που δημιουργήθηκαν στην Ευρώπη ήταν μορφώματα των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι μια πρωτόγνωρη ειρηνική διαδικασία συγκρότησης ενός μεγάλου πολυεθνικού μορφώματος, με επιταχύνσεις και πισωγυρίσματα, που οδεύει προς την ομοσπονδοποίηση.
Η ευρωπαϊκή ενοποίηση γινόταν αντιληπτή σε ολόκληρο τον κόσμο, τουλάχιστον μέχρι πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, σαν τη δυνατότητα συγκρότησης μιας νέας διεθνούς εξισορροπητικής δύναμης, με μεγάλη ιστορική εμπειρία που μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην παγκόσμια ειρήνη και την ευημερία. Η Ευρώπη εκλαμβάνεται ως ποιοτική εξέλιξη στον ανθρώπινο πολιτισμό, ως δύναμη του «καλού». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο και με δεδομένο το κοινωνικό μοντέλο που αναπτύχθηκε μεταπολεμικά στις ευρωπαϊκές χώρες, η αριστερά συμπαρατάχθηκε κριτικά και δημιουργικά στη μεγαλειώδη αυτή ιστορική διαδικασία, πιστεύοντας στον τελικό σκοπό της ευρωπαϊκής πατρίδας των εργαζομένων και των λαών της.
Η γοητεία αυτής της ειρηνικής ιστορικής διεργασίας είναι συγκλονιστική, γιατί τα τραύματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν βαθιά και δεν έχουν απολύτως επουλωθεί, τα ψυχικά τουλάχιστον. Η ιστορική καχυποψία εξακολουθεί να υφίσταται. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ευρώπη δίνει μια μάχη με τον εαυτό της, όμως τα πράγματα έχουν σαφώς ξεφύγει….

Η εκτροπή: Η ενοποίηση της εσωτερικής αγοράς το 1992 έδειξε πολύ γρήγορα πως είχε έρθει η ώρα για μια μεγάλη κίνηση, το ενιαίο νόμισμα, το οποίο θα λειτουργούσε σαν επιταχυντής της οικονομικής ολοκλήρωσης, η οποία με τη σειρά της θα οδηγούσε και στην πολιτική ενοποίηση που σήμαινε περισσότερη δημοκρατία, περισσότερο κοινωνικό κράτος. Το ευρώ, όπως ήταν αναμενόμενο, ούτε στις ΗΠΑ άρεσε, ούτε στις αγορές, ούτε στους ευρωπαίους εργαζόμενους γιατί φόρτωσε στις πλάτες τους το ιδεολόγημα της ανταγωνιστικότητας. Η μείωση του εργατικού κόστους και του κοινωνικού κράτους έγιναν οι πυλώνες μιας πλασματικής ανταγωνιστικότητας που όμως σήμερα, όπως πολύ ωραία καταδεικνύει ο Martin Wolf, δεν αντιμετωπίζεται από τους «27».
Η σύμπτωση της δημιουργίας του ευρώ με την επιτάχυνση και την διάχυση της παγκοσμιοποίησης, ήτοι της απορύθμισης των αγορών και της μεταφοράς στις χώρες του κοινωνικού dumping ενός μεγάλου μέρους της παραγωγής, συνοδεύτηκε και από άλλες κρίσιμες εξελίξεις. Η παλιά γενιά των ευρωπαίων ηγετών αντικαταστάθηκε από νεώτερους κυνικούς πολιτικούς, γαλουχημένους στα finance και στα νέα χρηματο-οικονομικά εργαλεία που αποδείχθηκαν περίτεχνες πυραμίδες αλβανικού τύπου. Οι ηγετικές ελίτ εθισμένες στα bonus, στα naked CDS, στις offshore και στο τραπεζικό απόρρητο μέσω της διαπλοκής τους με τα media και το πολιτικό προσωπικό προχώρησαν στο όνομα του Μυστηρίου της Ανταγωνιστικότητας στην συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους, στην ιδιωτικοποίηση της δημόσιας περιουσίας, στην απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, στην καταλήστευση των ασφαλιστικών ταμείων, αλλά απέτυχαν. Η ευρωζώνη είναι καταχρεωμένη και η Ευρώπη πνίγεται στην ανεργία και στη φτώχια. Αυτές οι ελίτ επιδιώκουν τώρα σε κεντρικό επίπεδο πλέον την παράκαμψη των ευρωπαϊκών συνθηκών.

Ο αιφνιδιασμός: Οι ραγδαίες αυτές εξελίξεις έπιασαν στον ύπνο, τόσο τις βυθισμένες στην μακαριότητάς τους πολιτικές ελίτ,, όσο και ευρωπαίους εργαζόμενους. Το γερμανικό προλεταριάτο τελεί σε καταστολή μετά από μια δεκαετία λιτότητας, στη Γαλλία οι εργαζόμενοι πηδάνε από τα παράθυρα, στην Ισπανία το δυναμικό έχει εθιστεί σε μια χρόνια ανεργία στο επίπεδο του 20%, στη Βρετανία οι άνθρωποι βρίσκονται δεκαπέντε χρόνια σε τέλμα, στην Ιταλία τα πάντα εκμαυλίστηκαν από τον μπερλουσκονισμό και στην Ελλάδα κατέρρευσαν τα πάντα αποσαρθρώνοντας την κοινωνία. Οι ταξικές αντιθέσεις βγαίνουν από τη χειμερία νάρκη τους και η βία επανέρχεται στους δρόμους. Μόλις όμως τα χημικά διαλύονται στον αέρα, το φάντασμα της Ευρώπης εμφανίζεται τρομακτικό. Μοιάζει σεξουαλικά κακοποιημένη, θύμα ενδο-οικογενειακής βίας, ταπεινωμένη και άρρωστη. Οι ευρωπαίοι πολιτικοί, όλο και πιο στεγνοί και ακατανόητοι, όλο και πιο απόμακροι ακολουθούν τα σήματα των αγορών προς τον γκρεμό. Έτσι, η Ευρώπη μετά από τόσο αίμα, μετά από τόση βία, έφτασε να στηρίζει την ευρωπαϊκότητά της στο ευρώ!....

Η νέα Βαϊμάρη: Τόσο η πρόταση Μέρκελ-Σαρκοζί για την διάσωση της ευρωζώνης, όσο και η εναλλακτική των Μπαρόζο-Ρομπάι ούτε τις αδηφάγες αγορές θα ικανοποιήσουν, ούτε μακροπρόθεσμη λύση αποτελούν. Είναι λύσεις που θυμίζουν, αν δεν ταυτίζονται, με τις πολεμικές αποζημειώσεις που επέβαλαν με τη συμφωνία των Βερσαλλιών οι νικητές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη Γερμανία και οι οποίες έφεραν τον Αδόλφο Χίτλερ στην εξουσία. Έτσι, το αρχικό λάθος αντιμετώπισης του ελληνικού προβλήματος «μεταδόθηκε» ταχύτατα από την ατολμία και την αδυναμία της κας Μέρκελ να υπερβεί τα γερμανικά σύνδρομα και τα ηγεμονικά της σχέδια, με αποτέλεσμα να ρίξει ολόκληρη την ευρωζώνη στα δίχτυα των αγελαίων αγορών. Η «τελική λύση» που προκρίνει ο περιβόητος γαλλογερμανικός άξονας, αυτό το σύμπλεγμα αλληλοεξουδετέρωσης βαρέων ιστορικών πλεγμάτων, εκτός από τον παραλογισμό και την αλαζονεία της, -επειδή δεν μπορεί να περάσει πολιτικά και με το πρόσχημα της πίεσης των αγορών-, οδηγεί τους «17» της ευρωζώνης και τους «27» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια «κατάσταση εξαίρεσης» από το κοινοτικό κεκτημένο, σε μια παράκαμψη των ευρωπαϊκών συνθηκών. Η «τελική λύση» φαίνεται ότι μόνο με διακρατικές συμφωνίες μπορεί να περπατήσει. Αλλά αυτό μοιάζει με τις άτυπες συμφωνίες των μαφιόζων. Επ΄ ουδενί δεν είναι Ευρώπη. Πρόκειται για μια μείζονα δημοκρατική εκτροπή που έχει το ιστορικό της ισοδύναμο στην κατάλυση της δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Η τραγωδία για την Ευρώπη είναι πως και πάλι είναι η «γερμανική μανία» που προκαλεί. Δυστυχώς, η ευρωπαϊκή διανόηση και η θεσμική αριστερά δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί τι παίζεται. Είναι ακόμη στην προ-προηγούμενη φάση, του δημοκρατικού ελλείμματος. Μόνο μερικοί σοβαροί αστοί ανησυχούν, όπως ο Σμιτ και ο Ντελόρ. 

Το κόκκινο ευρώ: Το ευρώ και η «κρίση» του είναι ένα κατ΄ εξοχήν πολιτικό ζήτημα. Η S&P άλλωστε υποβαθμίζει περισσότερο σταθμίζοντας την πολιτική αστάθεια παρά τα fundamentals των χωρών. Η κρίση του χρέους δεν μπορεί να λυθεί με εσωτερική υποτίμηση της τάξεως του 40% στην Ιταλία, την Ισπανία και μεθαύριο στη Γαλλία, όπως άλλωστε δείχνει το παράδειγμα της Ελλάδας. Όχι για λόγους κοινωνικής έκρηξης, αλλά για λόγους ύφεσης.
Η κρίση του χρέους έρχεται να καταδείξει πως χρειάζεται ένα νέο άλμα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μέχρι τώρα το τιμόνι του ευρωπαϊκού σκάφους το κρατούσαν οι τραπεζίτες, ο τυχοδιωκτισμός των οποίων το οδήγησε στα βράχια. Οι πολιτικοί τρέμουν στην ιδέα ότι ίσως χρειαστεί να πιάσουν αυτοί το τιμόνι. Η πολιτική κατευνασμού (appeasement policy) αλά Τσάμπερλεν του γερμανικού ηγεμονισμού πάλι δεν οδηγεί πουθενά. Βέβαια, η αριστερά θα έπρεπε να έχει αποκαλύψει ποιοι κρύβονται πίσω από το μύθο των αγορών, ώστε να διευκολύνει τα πράγματα, αλλά δεν το έκανε. Έτσι, τώρα όλα μοιάζουν μοιραία. Γι΄ αυτό και μπορούν να ανατραπούν. Αν για παράδειγμα, άλλαζε στόχους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αν οι «27» δήλωναν, μόνο δήλωναν, ότι τα τύπωναν ένα τρις ευρώ, οι αγορές θα έκαναν στροφή 180ο. Εννοείται ότι αυτά τα λένε οι Αμερικάνοι και έχουν δίκιο. Αλλά εκείνο που θα έλυνε το πρόβλημα οριστικά θα ήταν ένα «κόκκινο ευρώ», αλλά αυτό προϋποθέτει μια άλλη Ευρώπη που τα συστήματα δεν μπορούν ούτε να διανοηθούν, γιατί θα είναι άλλοι οι πρωταγωνιστές. Αλλά το ζήτημα θα το λύσει η ιστορία. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου