ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 23 Δεκεμβρίου 2011

Να τυπώσει χρήμα η ΕΚΤ;


του Γιώργου Κιντή από το protagon
Η λύση της κρίσης για πολλούς βρίσκεται στην έκδοση χρήματος από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ακούγεται απλό και μάλλον μη αμφιλεγόμενο -στο κάτω-κάτω της γραφής, ποιος θα πάθει κάτι αν τυπώσει λίγο χρήμα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.  Αυτό ακριβώς έκανε το Federal Reserve στις ΗΠΑ και δεν προκάλεσε πληθωρισμό. Οι Γερμανοί που ανθίστανται εμφανίζονται περίπου ως τρελοί. Ας δούμε όμως ένα παράδειγμα για το πώς ακριβώς δουλεύει το πράγμα.

Ας υποθέσουμε ότι ο προϋπολογισμός μιας χώρας εμφανίζει έσοδα 900 ευρώ, έξοδα 1.000, και συνεπώς έλλειμμα 100 ευρώ. Η κυβέρνηση της χώρας αποφασίζει να εκδώσει ένα ομόλογο αξίας 100 ευρώ προκειμένου να χρηματοδοτήσει το έλλειμμα αυτό. Πουλάει λοιπόν ένα  ομόλογο αξίας 100 ευρώ και χρησιμοποιεί το έσοδο από την πώληση για να καλύψει το έλλειμμα.

Ας υποθέσουμε τώρα ότι η χώρα αυτή αποφασίζει να «νομισματοποιήσει» το χρέος, να εκδώσει χρήμα σε πιο απλά ελληνικά: η κεντρική τράπεζα βάζει χαρτί και μελάνι στον εκτυπωτή και τυπώνει ένα χαρτονόμισμα των εκατό ευρώ. Με το χαρτονόμισμα αυτό η κεντρική τράπεζα παρεμβαίνει στις αγορές ομολόγων της χώρας και αγοράζει ισόποσης αξίας χρέος—ας υποθέσουμε το ίδιο ομόλογο των 100 ευρώ που είχε εκδώσει η κυβέρνηση της χώρας.
Στο τέλος της ιστορίας, η κυβέρνηση της χώρας έχει 1.000 ευρώ να ξοδέψει, 900 από τη συλλογή φόρων και 100 από το χαρτονόμισμα που εκτύπωσε η κεντρική τράπεζα. Ποια είναι λοιπόν τα αποτελέσματα της άσκησης:

Ας υποθέσουμε προς στιγμήν ότι τα σε κυκλοφορία χαρτονομίσματα της χώρας ήταν 1900 ευρώ πριν τυπωθεί το νέο κατοστάρικο. Από εκεί που οι κάτοχοι των χαρτονομισμάτων αυτών είχαν το 100% του πλούτου (και άρα μπορούσαν να αγοράσουν το 100% των προϊόντων και υπηρεσιών) τώρα έχουν το 95%. Συνεπώς, οι κάτοχοι του χρήματος, οι πολίτες, έγιναν κατά 5% φτωχότεροι—τους επιβλήθηκε επί της ουσίας ένας φόρος 5% επί των χαρτονομισμάτων και των καταθέσεών τους για να μπορεί το κράτος να χρηματοδοτήσει το έλλειμμά του. Αυτό δεν ακούγεται κατ’ αρχάς τόσο άσχημο, μέχρι να παρατηρήσει κανείς ότι ο συντελεστής αυτής της φορολόγησης δεν είναι προοδευτικός: 5% θα πληρώσει και ο φτωχός και ο πλούσιος κάτοικος της χώρας.  Αν η κυβέρνηση δεν είχε τη δυνατότητα να τυπώσει χρήμα κι έπρεπε να χρηματοδοτήσει το έλλειμμά της με αύξηση των φορολογικών εσόδων, η φορολόγηση των πλουσίων θα ήταν σημαντικά υψηλότερη από τη φορολόγηση των φτωχών. Συνεπώς, η έκδοση χρήματος επιβαρύνει δυσανάλογα τους φτωχούς προς όφελος των πλουσίων, μεταβιβάζει με άλλα λόγια πλούτο από τους φτωχούς στους πλούσιους.
Ας υποθέσουμε τώρα ότι η κυβέρνηση της χώρας αυτής είναι διεφθαρμένη. Αφενός παίρνει μίζες από δημόσια έργα κι αφετέρου διοχετεύει τις κοινωνικές παροχές σε ημετέρους.  Έχει λοιπόν εμπνευστεί η κυβέρνηση αυτή ένα πρόγραμμα δημοσίων έργων και κοινωνικών παροχών σημαντικού ύψους. Αν δεν είχε τη δυνατότητα να εκδώσει χρήμα, θα έπρεπε να ανακοινώσει ταυτόχρονα και την αύξηση της φορολογίας των πολιτών—αλλιώς, οι τιμές των ομολόγων της χώρας αυτής θα κατέρρεαν. Η αύξηση αυτή βέβαια, αφενός θα επιβάρυνε περισσότερο τους πλουσιότερους (που, σε μια κρατικοδίαιτη χώρα, είναι συνήθως διαπλεκόμενοι με την εκάστοτε κυβέρνηση) κι αφετέρου θα μείωνε τη δημοτικότητα του κυβερνώντος κόμματος. Με την έκδοση χρήματος αποφεύγονται και τα δύο αυτά προβλήματα.

Τέλος, ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση είχε φίλους τραπεζίτες που είχαν σημαντικές θέσεις σε ομόλογα της χώρας αυτής. Αν οι τράπεζές τους είχαν πρόβλημα και η κυβέρνηση επιδοτούσε απευθείας τους μετόχους των τραπεζών αυτών (αυξάνοντας πάντα τη φορολόγηση), είναι βέβαιο ότι θα αντιμετώπιζε την κοινωνική κατακραυγή. Αν όμως έπειθε την κεντρική τράπεζα της χώρας να τυπώσει χρήμα και να αγοράσει ομόλογα, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών των ομολόγων--και μείωση των ζημιών των τραπεζών. Χωρίς να ανοίξει μύτη.

Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα, πράγματα προφανώς ΔΕΝ είναι συμπτωματική και δεν περιορίζεται στα ελληνικά πράγματα. Υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες κυβερνήσεις με παρόμοιες πρακτικές και συμφέροντα.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν και σοβαρά επιχειρήματα υπέρ μιας λιγότερο περιοριστικής νομισματικής πολιτικής—ιδίως όταν οι αναπτυσσόμενες χώρες αποδέχονται  για τους δικούς του λόγους το χρήμα που τυπώνει η δύση σαν να ήταν λίρα εκατό. Απλώς, καλό είναι να είμαστε ψυλλιασμένοι για το ποια είναι τα συμφέροντα κάποιων απ’ όσους υποστηρίζουν τις θέσεις αυτές.

*Ο Γιώργος Κιντής είναι οικονομολόγος.

4 σχόλια:

  1. Ενδιαφέρουσα απόπειρα εκλαΐκευσης ενός οικονομικού προβληματισμού, ο οποίος έχει πολλές όψεις και δυσδιάκριτες διαστάσεις.
    Παναγιώτης Κουτσοπίνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Διάβασα και το άρθρο του Βαρουφάκη που έχει πολλάκις ταχθεί υπέρ της νέας τύπωσης. Ωστόσο, δεν μπορώ να δεχτώ ότι το "κόψιμο" νέου χρήματος, θα αλλάξει την κατάσταση. Πέρα από τον ελεγχόμενο πληθωρισμό, ουσιαστικά δε θα περιορίσει την αντιλαϊκή πολιτική. Και τούτο, επειδή ο νεοφιλελευθερισμός είναι ο διακεκηρυγμένος στόχος της ΕΕ και έχει ανακοινωθεί με πολλούς ως τώρα τρόπους (πχ συστάσεις της ΕΕ, του ΟΟΣΑ κλπ). Η ταξική επίθεση κατά της μεσαίας τάξης δεν είναι θέμα περισσότερου ή λιγότερου νομίσματος, αλλά μόνο ένας πολιτικός στόχος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μη παραβλέπουμε επίσης ότι οι τωρινοί κάτοχοι και οι μελλοντικοί αγοραστές κρατικών ομολόγων (δηλαδή οι δανειστές), διαβάζουν επίσης οικονομικές εφημερίδες και αντιδρώντας πολύ φυσιολογικά, για τα νέα ομόλογα ή στις ανανεώσεις των παλαιών, απαιτούν ψηλότερα επιτόκια.

    Πόσο υψηλότερα?

    Εξαρτάται απο το ύψος της "νομισματικής χαλάρωσης".

    Το τέλος αυτής της διαδικασίας, είναι μακροπρόθεσμα ο αποκλεισμός απο τις αγορές κεφαλαίων, λόγω των πολύ υψηλών επιτοκίων που δικαίως απαιτούν οι δανειστές και ο υπερπληθωρισμός απο την συνεχώς αυξανόμενη "νομισματική χαλάρωση" που γίνεται απαραίτητη λόγω ακριβώς του αποκλεισμού απο τις αγορές.

    Η διαδικασία αυτή μοιάζει πολύ με τον εθισμό στα ναρκωτικά. Οι δόσεις πρέπει να είναι συνεχώς αυξανόμενες για να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα και το τέλος αναπόφευκτο.

    Πρέπει επιτέλους να επιστρέψουμε στην πραγματικότητα.

    Η εκτύπωση χρήματος ΔΕΝ δημιουργεί πλούτο εκ του μηδενός.

    Η κευνσιανές θεωρίες περί του αντιθέτου, έγιναν αποδεκτές και εφαρμόστηκαν απο την πολιτική τάξη, γιατί τους έδωσε θεωρητική κάλυψη για μαζική μεταφορά πλούτου απο τις παραγωγικές τάξεις, στις παρασιτικές με τις οποίες συμβιώνουν.

    Η ΕΚΤ ήδη έχει ξεκινήσει δυναμικά την διαδικασία αυτή και ο θεός να βάλει το χέρι του.
    Για περισσότερα
    http://www.minority-opinion.com/2011/12/eurocrats-at-work.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αυτό που καταλαβαίνω εγώ αγαπητοί φίλοι είναι ότι κάθε οικονομική διαδικασία -λύση έχει συγκεκριμένη πολιτική χροιά, αλλά και ένα τεχνικό υπόβαθρο που πατάει στα μαθηματικά της οικονομίας και δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε. Εδώ παράγεις ελάχιστα, εισάγεις τα περισσότερα, το επίπεδο ζωής μας είναι αναντίστοιχο με την παραγωγή μας, σπουδάζει στα ΑΕΙ το 75% των παιδιών μας, η έρευνα που κάνουμε είναι παγκοσμίως άγνωστη. Δηλαδή ζούμε παρέα με τις αντιφάσεις και επιβιώναμε άνετα μέχρι τώρα χάρις στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και την Ευρωζώνη. Αν δεν μειώσουμε τις αντιφάσεις αυτές, δηλαδή τις παρεκλίσεις από τους νόμους, θα αναγκαστούμε σε βίαιη προσαρμογή κάτι που ήδη εξελίσσεται. Η ιστορία μας είναι γεμάτη από εθνικές καταστροφές ακριβώς επειδή στα δύσκολα ώς λαός στεκόμαστε δίβουλοι και αναποφάσιστοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή