ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2011

Ποιος θα διατυπώσει την αισιόδοξη αφήγηση;.... Tα ξύλινα τείχη



Μια αισιόδοξη ματιά από το φίλο της μαργαρίτας το  Σχολιαστή 


Ενθουσιασμός φως εν τη ψυχή ποιεί προς το μέλλον
Πλούταρχος

Η βάση της αισιοδοξίας είναι αγνός τρόμος
Οscar Wilde

Aν κοιτάξεις για πολύ ώρα την άβυσσο, στο τέλος και η άβυσσος θα κοιτάξει εσένα
Friedrich Nietzsche

H απαισιοδοξία ποτέ δεν κέρδισε καμία μάχη
                                                                                    Dwight Eisenhower

                                                                                    Eίμαι απαισιόδοξος λόγω ευφυϊας και 
                                                                                    αισιόδοξος λόγω θέλησης
                                                                                    Αntonio Gramsci


Υπάρχουν δύο φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους γεγονότα-πραγματικότητες που με παρακίνησαν στη συγγραφή του παρόντος σημειώματος, κυρίως γιατί σε δεύτερη ανάγνωση, αισθάνομαι ότι σχετίζονται μεταξύ τους. 

    Διάβασα πρόσφατα μια έρευνα κοινής γνώμης , όπου αναφέρονταν ότι πάνω από 6 στους 10 έλληνες πολίτες εκτιμούν ότι η χώρα θα χρεοκοπήσει και επισήμως και 9 στους 10 αναμένουν από μικρή ως σοβαρή επιδείνωση των οικονομικών της οικογενείας τους το 2012. Κληθέντες δε να αποτυπώσουν τα συναισθήματα που τους εκφράζουν περισσότερο σε σχέση με τις εξελίξεις και τις προοπτικές της χώρας και των ιδίων, δήλωσαν σε ποσοστό 65,7% απογοήτευση, 51,8% οργή, 45,9 % φόβο, 38,4% ντροπή και μόλις 10,2% πείσμα,  9,2% ελπίδα και 2,8% αυτοπεποίθηση. Oποιεσδήποτε επιφυλάξεις και αν εκφράζονται κατά καιρούς για την αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων εν γένει, δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να αμφισβητήσει, ότι στο συγκεκριμένο θέμα η έρευνα αυτή αποτυπώνει με ακρίβεια την περιρρέουσα ψυχολογική ατμόσφαιρα στην ελληνική κοινωνία. Πέραν όλων των άλλων, το βασικότερο πρόβλημα με την ψυχοπνευματική αυτή στάση, είναι ότι πιθανότατα λειτουργεί ωςαυτοεκπληρούμενη προφητεία. Η οικονομία (και ως επιστήμη ακόμη, πόσω μάλλον ως ζώσα καθημερινή εξέλιξη), σε αντίθεση με τη φυσική ή τη χημεία, δεν διέπεται από "σιδερένιους" νόμους και εξισώσεις. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι εφαρμόζοντας το α ή το β μέτρο υπό δεδομένες συνθήκες θα παραχθεί πάντα ένα προβλέψιμο αποτέλεσμα. Έχει όμως φανεί, ότι η αισιόδοξη ή η απαισιόδοξη διάθεση των πολιτών-εργαζομένων-εργοδοτών-καταναλωτών-επενδυτών που δραστηροποιούνται σε ένα οικονομικό περιβάλλον επηρεάζει από μόνη της την εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών και αποτελεσμάτων στο εν λόγω περιβάλλον. Αν είμαστε όλοι ανασφαλείς, φοβισμένοι και καταθλιπτικοί, ούτε θα επενδύσουμε, ούτε θα καινοτομήσουμε, ούτε κάποια καλή ιδέα για μια επιχειρηματική δραστηριότητα θα υλοποιήσουμε, ούτε θα καταναλώσουμε, ούτε αγοραπωλησίες θα γίνουν και η οικονομική δραστηριότητα θα παγώσει (για να μην επεκταθώ στο τι κάνουν όλοι οι "ελληναράδες υπερπατριώτες" με τις καταθέσεις τους τα τελευταία χρόνια). Με δυο λόγια: αν όλοι πιστεύουμε ότι η καταστροφή θα έλθει..... δεν μπορεί παρά να έλθει.


    Από όλα τα κείμενα που έχουν δημοσιευθεί στο παρόν ιστολόγιο στους λίγους μήνες της παρουσίας του στο διαδίκτυο, αυτό που μακράν κάθε άλλου είχε την καλύτερη υποδοχή και την μεγαλύτερη απήχηση ήταν το κείμενο "Κι όρθια η Πράξη σαν αλεξικέραυνο ", στο οποίο ο συνάδελφος Νικήτας Κακκαβάς αφηγήθηκε με έξοχο τρόπο την αξιοθαύμαστη προσπάθεια ενός δασκάλου (του Άγγελου Πατσιά) να μετατρέψει το δημοτικό σχολείο ενός απομακρυσμένου ορεινού χωριού της Κρήτης σε πρωτοποριακό, ανοιχτό, δικτυωμένο εργαστήρι γνώσης και πειραματισμού υπό εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Η ιστορία αυτή, ενός ανθρώπου που με φλόγα, πίστη και πάθος, αποφάσισε να προσπαθήσει, και τα κατάφερε, να κάνει με το μεράκι, το κέφι και τη δουλειά του τη διαφορά ανοίγοντας τους ορίζοντες στις παιδικές ψυχές των μαθητών του, συγκίνησε και ενέπνευσε αισιοδοξία και έφερε (πρόσκαιρα έστω) το χαμόγελο στα χείλη δεκάδων χιλιάδων συμπολίτων μας. Είμαι σίγουρος, ότι η ιστορία του δημοτικού σχολείου Φουρφουρά και του εμπνευσμένου δασκάλου του, λίγα χρόνια πριν, όταν κινούμασταν στον αστερισμό της πλαστής ευδαιμονίας και του χαζοχαρούμενου καταναλωτισμού, θα περνούσε απαρατήρητη. 


   Οι Έλληνες όμως πια, διψάνε για μια καλή είδηση. Διψάνε για ένα θετικό παράδειγμα. Έχουν ζωτική ανάγκη να ξαναπιστέψουν στον εαυτό τους, στις δυνάμεις τους, να ακούσουν, να δουν, να ψηλαφίσουν, και εν τέλει να πιστέψουν, ότι το φιλότιμο, η αλληλεγγύη, η δημιουργικότητα, το πάθος για ζωή, δημιουργία και προσφορά υπάρχουν ακόμη στον τόπο αυτό και καταφέρνουν να παράξουν ελπίδα μέσα στην απελπισία, χαρά μέσα στο ζόφο, φως μέσα στην καταχνιά.


   Εάν υπήρχε ένας μεγάλος (ιστορικών διαστάσεων) ηγέτης σε αυτή τη συγκυρία, θα μπορούσε ίσως, να διατυπώσει με τρόπο συνεκτικό και εύληπτο την αισιόδοξη θετική αφήγηση για την έξοδο της χώρας από τη μέγγενη της κρίσης και της αυτοκαταστροφής, που θα συνέγειρε τους πολίτες να αγωνισθούν ατομικά και συλλογικά για το μέλλον τους και  την πατρίδα τους. Είναι μάλλον βέβαιο ότιαυτός ο άνθρωπος δεν υπάρχει. Ίσως δεν είναι και η εποχή πλέον τέτοια που να γεννά τέτοιου τύπου ηγετικές φυσιογνωμίες (και όχι μόνο στη χώρα μας).


   Τι μας μένει λοιπόν; Μένει να κοιτάξουμε δίπλα μας, μέσα μας, στον καθρέφτη μας. 


Ο ιδιοφυής και τολμηρός Θεμιστοκλής κατόρθωσε κάποτε, κόντρα σε όλους τους πολιτικούς του αντιπάλους και τους στρατηγούς, να πείσει τους Αθηναίους ότι τα "ξύλινα τείχη" που ανέφερε ο χρησμός του μαντείου των Δελφών ότι θα προστάτευαν την Αθήνα από τους Πέρσες και τον Ξέρξη, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένα οχυρωματικό ξύλινο τείχος γύρω από την πόλη, αλλά ο στόλος της, τα πλοία της. Η πόλη εγκαταλείφθηκε, κατελήφθη αμαχητί από τους Πέρσες, οι Αθηναίοι κατέφυγαν στη Σαλαμίνα και την Τροιζίνα, και παρασύροντας τον περσικό στόλο στα στενά της Σαλαμίνας τον συνέτριψαν καταστρέφοντας τον ολοσχερώς.
Θεμιστοκλής πλέον δεν υφίσταται. Τα "ξύλινα τείχη" για κάποιους είναι το ευρώ, για άλλους η επιστροφή στη δραχμή, για άλλους τα ευρωομόλογα ή το τύπωμα χρήματος. Έχουν όλοι τα επιχειρήματα τους και έχουν και πολλοί από αυτούς τα ιδιοτελή συμφέροντα τους ή αυτά των εργοδοτών τους. 


Αισθάνομαι ότι τα ξύλινα τείχη είμαστε εμείς. 
Οι άνθρωποι, οι πολίτες, το πραγματικό δυναμικό αυτής της μικρής πέτρινης γης. Να παλέψουμε, να ξαναδούμε τις προτεραιότητες και τις επιλογές μας, τις ιδέες μας, τις αλήθειες μας, τη γλώσσα μας, το διπλανό μας, να ανοιχτούμε, να αφουγκρασθούμε, να αντισταθούμε, να δώσουμε, να νικήσουμε τη νύχτα.

Κλείνοντας παραθέτω απόσπασμα από ποίημα του Ντίνου Χριστιανόπουλου, για όσους (εμού συμπεριλαμβανομένου) βαρυγκομούμε και κιοτεύουμε, ενώ έχουμε τη δύναμη να αγωνισθούμε για ένα καλύτερο αύριο για μας και τα παιδιά μας :

" Κοκκινίσατε ἄραγε γιὰ τὴν τόση εὐτυχία σας, ἔστω καὶ μία φορά; 
Εἴπατε νὰ κρατήσετε ἑνὸς λεπτοῦ σιγή γιὰ τοὺς ἀπεγνωσμένους;"


...Και επειδή, κάπως το έφερε η κουβέντα..."Η μελαγχολία της ευτυχίας" από τον (πραγματικά)  μεγάλο Μάνο Χατζηδάκι

7 σχόλια:

  1. Θεωρώ ότι είναι τόση η προπαγάνδα για το φόβο της χρεοκοπίας που ο κόσμος την αποδέχεται ως υπαρκτή ή δυνητική πραγματικότητα. Ωστόσο, το ΜΜΕ προπαγανδίζουν το ενδεχόμενο αυτό, προκειμένου να δικαιολογούνται τα αντιλαϊκά μέτρα. Ο κόσμος τους την έφερε, υπό την έννοια ότι πίστεψε το φόβο/κίνδυνο, αλλά λίγο φοβάται για τη δική του επιδείνωση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλό είναι να το βλέπουμε και από αυτήν την οπτική. Στην οικονομική θεωρία οι προσδοκίες είναι βασική παράμετρος.
    Πρακτικά και στην σημερινή συγκυρία όμως, βοηθάει ελάχιστα. Το ότι "είμαστε όλοι ανασφαλείς, φοβισμένοι και καταθλιπτικοί" οφείλεται στο μέγιστο βαθμό στην πραγματικότητα και μόνον μέσα από κάτι πρακτικό μπορεί να αναστραφεί το κλίμα.
    Η Διακυβέρνηση της ΝΔ το 2004 διέπραξε ακριβώς αυτό το εγκληματικό λάθος. Η αισιοδοξία που υπήρχε εκείνη την περίοδο, αν και δεν στηριζόταν στέρεα, ήταν κάτι που θα μπορούσε να το στρέψει σε πραγματική παραγωγική δύναμη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλό είναι να βλέπουμε ΜΕ αυτή την οπτική. Ίσως έτσι μετρήσουμε τι ακριβώς "χάνουμε", η φτώχεια δεν είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί, έχουμε υπάρξει και πολύ πιο φτωχοί. Ίσως με αυτή την οπτική να ανακαλύψουμε ότι η "λύση" περνά από το χέρι μας, το κάθε ένα χέρι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. ςεξαιρετικο .θα το αναδημοσιευσω ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Και επειδή η καλή μουσική και ειδικά το καλό ροκ πάντα βοηθά την ψυχολογία...

    ...Eίναι φίλοι, είναι εξαιρετικοί μουσικοί, παίζουν καθαρό, μεστό, έντιμο, ροκ. Λέγονται «Ήρθαμε για τα χαλιά» και σήμερα 23/12 εμφανίζονται στο «Κλάξον» (Σερίφου 59 & Αγ. Ελευθερίου, Καμίνια,Πειραιάς, ΤΗΛ.210 4836600).

    Όσοι κάνουν κέφι να τα πούμε και να τα....πιούμε, ευπρόσδεκτοι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Σταμάτη και μόνο από τίτλο τα παιδιά σκίζουν.
    Γιάννη: Η φτώχεια δεν είναι το χειρότερο αλλά μας φοβίζει, κυρίως εμάς τους μεγαλύτερους. Στην εκπαίδευση μπορούμε να κάνουμε πολλά, έχω ελπίδες, βλέπω ότι παρά τις μειώσεις των μισθών οι συνάδελφοι που πάλευαν συνεχίζουν να παλεύουν, ίσως με περισσότερη διάθεση. Θετική ενέργεια χρειαζόμαστε και ο Σχολιαστής το βάζει ωραία, νομίζω

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Η χρεωκοπία της χώρας, εκτός απο τραγωδία, μπορεί να αποδειχθεί κάτω απο ορισμένες προυποθέσεις, πραγματική ευλογία για τα παιδιά και τα εγγόνια μας.

    Καλά Χριστούγεννα

    ΑπάντησηΔιαγραφή