ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2012

Τα χαμόγελα της Γκιουλμπαχάρ, του Εμράχ, της Αϊτούλ, της Αλεξάνδρας


Δεν είναι μικρός ο θρίαμβος, είναι μεγάλος είναι τεράστιος είναι ένας θρίαμβος γεμάτος ελπίδα για τις κοινωνίες των ανθρώπων, που μάχονται και κερδίζουν. Τι να τους πουν των παιδιών οι δυσκολίες, τα μειονοτικά, η φτώχεια. Τι να της πει της δασκάλας τους, το νέο ή το παλιό σύστημα, τα βιβλία, τα αναλυτικά προγράμματα, το υπουργείο, οι θεωρίες. Εκεί μέσα στην αληθινή καθημερινή ζωή, εκεί στις λάσπες του δύσβατου δρόμου, εκεί είναι που δένεται τ΄ατσάλι. Πίσω κουφάλες και σας φάγαμε. Mπράβο Άννα που μας έφερες τέτοια νέα, μπράβο ( Leo)

Ένας μικρός θρίαμβος
της Άννας Δαμιανίδη από το protagon
Το καλύτερο μου το 2011 ήταν το ταξίδι των τριών παιδιών από τα Πομακοχώρια στην Αθήνα. Δεν τα ξέρω τα παιδιά, και δεν τα συνάντησα. Την ιστορία την έμαθα συμπτωματικά, από μια φίλη μου που είναι καθηγήτρια  Μαθηματικών στο Γυμνάσιο της Σμίνθης. Χρόνια τώρα μας διηγείται τις εμπειρίες της από την καθημερινή μάχη που δίνουν με τις προκαταλήψεις, τη φτώχεια, τα στερεότυπα, το παρελθόν αυθαιρεσίας της ελληνικής πολιτείας, με το κλείσιμο των μειονοτήτων στον μικρό καταπιεσμένο κόσμο τους, με τις ανισότητες κάθε είδους με δυο λόγια, για να μπορέσουν να κάνουν το σχολείο τους να λειτουργήσει κανονικά σε δύσκολες συνθήκες. Ένα Γυμνάσιο όπου φοιτούν παιδιά από όλα τα γύρω χωριά, χωριά φτωχά, χωριά όπου μέχρι τη δεκαετία του 90 μπορούσες να τα προσεγγίσεις περνώντας φρουρούμενες μπάρες. Δυσάρεστες ιστορίες, που δεν αφήσαμε να μας απασχολήσουν εδώ κάτω εμάς τους έχοντες και κατέχοντες τον λόγο και τις δημοκρατικές ανησυχίες. Θα μας έθιγαν την εικόνα της ευρωπαϊκής χώρας στην οποία νομίζουμε ότι ζούμε, θα μας ξύπναγαν φόβους που δεν έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ ξεκάθαρα κι ανοιχτά, με πλήρη ειλικρίνεια.
Εκεί λοιπόν. Στα μέρη που δεν μπορείς να ονομάσεις καλά-καλά, γιατί ως γνωστόν τα ονόματα είναι η ψυχή μας. Έχουμε κλείσει την ψυχή μας στα ονόματα όπως ο γίγαντας του παραμυθιού είχε κλείσει την καρδιά του σε ένα αυγό κότας. Στη Σμίνθη που μπορεί να τη λέγανε κάπως αλλιώς, αλλά τώρα τη λένε Σμίνθη. Στους Πομάκους που μιλάνε βουλγαρικά αλλά τα λέμε πομακικά, γιατί οι Βούλγαροι λένε πομάκους τους άπιστους που έγιναν μουσουλμάνοι επειδή ήταν εδώ οθωμανοί, που δεν τους λέμε τούρκους ακόμα κι όταν είναι, αν και μαθαίνουν τούρκικα υποχρεωτικά, τα οποία υποτίθεται ότι μιλάνε, αλλά δεν τα ξέρουν.
Βγάλατε άκρη; Κι αυτό δεν είναι παρά η εισαγωγή σε ιστορίες που θα μπορούσαν να τραβήξουν για πολλή ώρα και να φαίνονται πολύ περίπλοκες. Ενώ στην πραγματικότητα είναι τόσο απλές. Τα παιδιά σ’ αυτά τα χωριά δεν έχουν τις ευκαιρίες να μορφωθούν που έχουν τα άλλα. Δεν ξέρουν καλά ελληνικά, και δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο με την πολυγλωσσία. Τα χωριά είναι ορεινά, με χίλιες δυσκολίες πάνε στο σχολείο. Κι ωστόσο κατάφεραν να πάρουν μέρος σε έναν πανελλήνιο διαγωνισμό με θέμα την παρουσίαση πειραμάτων Φυσικής και να έρθουν πρώτα. Κι αυτό ενώ διαγωνίζονταν μαζί με παιδιά από τα ιδιωτικά σχολεία της Αθήνας.
Η φυσικός του Γυμνασίου Σμίνθης Αλεξάνδρα Κίτσιου ήταν που έμαθε για τον διαγωνισμό αυτό. Το Βρετανικό Συμβούλιο καλούσε τα σχολεία να παρουσιάσουν σε ένα βίντεο τα δικά τους πειράματα. Κι επειδή έχει μερικά αστέρια στις τάξεις της, αποφάσισε να τα ενθαρρύνει να πάρουν μέρος. Τα παιδιά δούλεψαν πολύ, αλλά δεν περίμεναν ότι το βιντεάκι τους θα ήταν ανάμεσα στα πρώτα δέκα. Κατέβηκαν στην Αθήνα, για πρώτη φορά στη ζωή τους, και τελικά ήρθαν πρώτα. Τώρα η Αϊτούλ, ο Εμράχ και η Γκιουλμπαχάρ ετοιμάζονται να πάνε στο Λονδίνο και πετάνε στα σύννεφα από χαρά.
Είναι σπουδαίο πράγμα να αμείβονται με τέτοιο τρόπο οι κόποι του εκπαιδευτικού. Είναι σπουδαίο να δίνει η πολιτεία ευκαιρίες να αντιμετωπίζεται η ανισότητα στη μόρφωση, και βλέπετε, το κάνει. Δεν είναι απλό, δεν είναι αυτόματο, οι άνθρωποι που διδάσκουν εκεί πάνω έχουν να αντιμετωπίσουν χίλιες δυο δυσκολίες και επιθέσεις απ’ όλες τις πλευρές του εθνικισμού, ο οποίος σε κάθε περίπτωση προτιμά την αμορφωσιά, εξ ενστίκτου. Μερικές φορές όπως αυτή έχουν την ευκαιρία οι εκπαιδευτικοί να νιώσουν ότι οι κόποι τους άξιζαν. Μπορούμε για την περίσταση να νιώσουμε ρίγη εθνικής περηφάνιας.

2 σχόλια:

  1. Αυτό ανήκει στα καλά νέα που συνοδεύουν την έλευση του Νέου Έτους. Μακάρι να έχουμε τέτοιες προσπάθειες συνεχώς. Μακάρι η έρευνα (στην ηλικία μας αποκτά άλλο νόημα κι επίπεδο) και η αναζήτηση να συνοδεύουν κάθε Έλληνα (ενήλικα ή παιδί).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μακάρι Δείμο. Συμβαίνει και αλλού συμβαίνει σε όσα σχολεία οι δάσκαλοι κάνουν αυτό για το οποίο τάχθηκαν και δεν είναι λίγοι. Τους δυσφημούν οι άθλιοι συνδικαλιστές της μειοψηφίας, η ΟΛΜΕ οι ΕΛΜΕ και ο αυτός ο πολτός σκληρής συντεχνιακής δημοσιουπαλληλίας. Αλλά δεν είναι έτσι. Στην περίπτωση αυτή όμως εντυπωσιάζει η επίδοση παιδιών από μειονοτικό σχολείο. δεν έχω εμπειρία από εκείνα τα μέρη αλλά ακούω συνεχώς για τις δυσκολίες. Ξέρω όμως φίλους που έχουν επισκεφθεί τα σχολεία αυτά. ΘΑ τους πείσω να μας γράψουν κάτι σχετικό. Ίσως το έχουν ήδη δει και θα σπέυσουν

    ΑπάντησηΔιαγραφή