ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

Για ποια ¨οικολογία"



του Γιώργου Δημητρίου από το Πράσινο Βέλος

1. Μολονότι θεμέλιο της δράσης και της οπτικής του «πράσινου» κινήματος, η θεματική της προστασίας του περιβάλλοντος είναι πλέον διάχυτη στην προγραμματική δημαγωγία της πλειοψηφίας των πολιτικών κομμάτων του δυτικού κόσμου και των γραφειοκρατιών μηχανισμών τους, σε όλα τα επίπεδα της διοικητικής κατανομής του χώρου.
2. Το κόστος της ανάπτυξης λαμβάνεται υπόψη από αυτοδιοικήσεις, διακυβερνήσεις - κρατικές και υπερεθνικές - και από την ίδια την βιομηχανική οικονομική οργάνωση, στο πλαίσιο της εκμετάλλευσης του πλανήτη με τρόπους συμβατούς με την αγορά και τους διαθέσιμους πόρους.
3. Η οικολογία - επιστήμη της αλληλεπίδρασης των έμβιων στο φυσικό τους περιβάλλον – αποτέλεσε μεν την βάση συγκρότησης μιας σωρείας εγγενών τομέων αλλά οδήγησε διαχρονικά στην παρεξήγηση των βασικών σκοπών της: η εργαλειακή της χρήση μετάλλαξε την φύση της σαν συνολική, κριτική, οπτική στο μοντέλο τηςβιομηχανικής ανάπτυξης.

Περιβαλλοντισμός ή λειτουργική «οικολογία»;

Η προσπάθεια του πεζού συμβιβασμού μεταξύ βιομηχανικής παραγωγής και περιβαλλοντικής διαχείρισηςσυνθέτει τον περιβαλλοντισμό. Ο περιβαλλοντισμός εντάσσεται στην ανθρωποκεντρική οπτική χάριν στην επιστημονική-αναγωγική προσέγγιση της φύσης, σύμφωνα με την οποία η υποβάθμιση του περιβάλλοντοςυποθηκεύει την επιβίωση του ανθρώπου. Η πλειοψηφική πολιτισμική προσέγγιση που διαμορφώνει περιορίζει στην θεώρηση της φύσης σαν κεφάλαιο προς προστασία από μέρους ενός προνοητικού, υπεύθυνου, διαχειριστή. Οι φιλελεύθερες οπτικές που την υιοθετούν στοχεύουν στην ενσωμάτωση της αρχής «όποιος μολύνει πληρώνει» στα πλέον προηγμένα δίκαια, αγνοώντας ότι δημιουργούν μια διεστραμμένη αγορά ρύπων, που συμβιβάζει μολύνοντες και μολυσμένους μέσω του καθορισμού της τιμής της προκαλούμενης ζημιάς και ότι ωθούν τις παραγωγικές μονάδες να προσθέσουν απλώς το κόστος της μόλυνσης στο κόστος παραγωγής τους.

Περισσότερο πολύπλοκη παρουσιάζεται η ρεφορμιστική πρόταση της «οικο-ανάπτυξης» ή βιώσιμης ανάπτυξης. Η προσέγγιση της βασίζεται στην συνειδητοποίηση της σημαντικής διαφοράς μεταξύ κόστους προστασίας της φύσηςκαι κόστους της ζημιάς που θα προκαλούνταν στην αντίθετη περίπτωση. Η βιώσιμη ανάπτυξη προχωρεί σε μια προβολή της εκμετάλλευσης του περιβάλλοντος στο προσεχές μέλλον επιχειρώντας, πρακτικά, την απλή μετάθεση μιας αναπόφευκτης καταληκτικής ημερομηνίας. Στο μεταξύ και για λόγους αρχής, παρά τα διεθνή συνέδρια και τις βαρύγδουπες συλλογές υπογραφών, αυτορίζεται ανίκανη να τροποποιήσει το ισχύον μοντέλο ανάπτυξης που τροφοδοτείται από μία πραγματική «αγορά περιβάλλοντος» - οικο-εμπόριο - και εγκλωβίζει τον περιβαλλοντισμόστο εσωτερικό ενός άσωτου συστήματος παραγωγής και κατανάλωσης, κύρια και πρωταρχική αιτία των ζημιών τις οποίες προσπαθεί να θεραπεύσει.

Ριζοσπαστικός οικολογισμός

Μοναδική μειοψηφική οπτική του οικολογισμού, η οποία δεν δέχεται συμβιβασμούς με το ισχύον μοντέλο ανάπτυξης και την τεχνοκρατίαπου συνιστά τον σκληρό εκτελεστικό του βραχίονα, είναι η οικολογία του βάθους. Ο όρος οικολογία του βάθους υιοθετήθηκε από τονΆρνε Νάες σε μια προσπάθεια «πνευματικής» προσέγγισης στην φύση, μιας προσπάθειας που είχε σκιαγραφηθεί εύγλωττα στα κείμενα των αμερικανών πιονιέρων Άλντο Λέοπολντ και Ραχήλ Κάρσον. Ο Νάεςαναζητούσε μια προσέγγιση ουσίας στην φύση μέσω μιας «άλλης» ευαισθητοποίησης προς τον ίδιο τον εαυτό μας και τον έμβιο και άβιο «κόσμο» που μας περιβάλλει.

Η οικολογία του βάθους παρακάμπτει την αναγωγική επιστημονική προσέγγιση για να γευτεί την αυτογνωσία και την ενσυναίσθηση της «σοφίας» της Γης. Η κριτική στον ανθρωποκεντρισμό είναι θεμελιώδης όσο και αναπόφευκτη και η ανθρώπινη ύπαρξη - μέσω μιας ολιστικής προσέγγισης - μέρος του κοσμικού «όλου». Η οπτική της οικολογίας του βάθους θεμελιώνεται στον οικοκεντρισμό και στην θεώρηση της φύσης σαν αξίας ανεξάρτητα από την όποια χρησιμότητα της: εάν καταστρέφουμε την φύση καταστρέφουμε εμάς τους ίδιους.

Μέσω της οικολογίας του βάθους η οικολογική προσέγγιση γίνεται ουσιαστικά ριζοσπαστική: απαιτεί την επείγουσα αναθεώρηση του ισχύοντος κοινωνικού μοντέλου, τις πολιτισμικές μορφές του, την θέση του ανθρώπου στην φύση και την έξοδο από τον εκβιομηχανισμό, από τον ατομικό ωφελιμισμό και από το ισχύον τεχνο-επιστημονικό παράδειγμα. Με λίγα λόγια, η οικολογία του βάθους προτάσσει την παρέμβαση στις αιτίες παρά στα αποτελέσματα. Δεν υπάρχει ανάγκη επινόησης του όποιου «νέου» αλλά της επανακάλυψης της σχεδόν αρχαϊκής κατανόησης της «σοφίας της Γης» και της συνειδητοποίησης της συμβιωτικής, αρμονικής, σχέσης μεταξύ έμβιωνκαι άβιων. Η αναδρομή στο αρχίνημα του οικοσυστήματος συνεπάγεται την αποδόμηση της τεχνόμορφης μηχανής του επιστημονισμού, πέραν της μερικής-αναγωγικής του προσέγγισης, στο πεδίο της ταύτισης με την χαμένη έννοια της αρμονίας μεταξύ φύσης και κουλτούρας και την μεταφυσική οπτική της πραγματικότητας όπως σκιαγραφήθηκε από τους Γκρέγκορυ Μπάτεσον και Φρίτζοφ Κάπρα.

Η συνέχεια στο Πράσινο βέλος

2 σχόλια:

  1. Πολύ ωραίο κείμενο. Μου άρεσε πολύ τούτη η προσέγγιση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ναι Δήμο είναι διαφορετική. Βάζει το οικολογικό με πραγματικά πολιτικούς όρους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή