ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 19 Μαΐου 2012

Τα ένα τρισ. είναι ναρκοπέδιο, δεν είναι ζώνη με εκρηκτικά, του Αρίστου Δοξιάδη




Οι καμικάζι λογαριάζουν λάθος: Το ‘ένα τρισ.' (αν ισχύει) δεν είναι το κόστος εξόδου της Ελλάδας, είναι το κόστος του κάθε ‘ατυχήματος’ που μπορεί να συμβεί σε κάθε αδύναμη χώρα. Αυτό θα το αντιμετωπίσουν είτε με εμάς, είτε χωρίς εμάς.
Όποτε βγαίνει κάποια εκτίμηση για το τεράστιο κόστος που θα έχει για την ευρωζώνη μια ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας,  στην Ελλάδα πολλοί αναθαρρούν: «αφού θα τους κοστίσει τόσο πολύ να φύγουμε, θα μας κρατήσουν μέσα ότι και να κάνουμε». Ο συλλογισμός είναι επικίνδυνα λαθεμένος.
Όσες εκτιμήσεις ξεπερνούν τα 200 δισ., και φτάνουν μέχρι το ένα τρισ., αναφέρονται στιςέμμεσες επιδράσεις της ελληνικής εξόδου, δηλαδή σε κατάρρευση εμπιστοσύνης για τις άλλες χώρες του νότου (π.χ. Ισπανία). Ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αν και είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί (βλ. εδώ). 
Αλλά η κατάρρευση στις άλλες χώρες μπορεί να προέλθει από πολλές πηγές, όχι μόνο από την δική μας έξοδο. Αυτό σημαίνει η διαπίστωση ότι η ευρωζώνη έχει λαθεμένη αρχιτεκτονική. Δεν σημαίνει οτι κατά λάθος έβαλε στις τάξεις της ένα μικρό σπάταλο κράτος. Σημαίνει οτι λείπουν μερικοί βασικοί μηχανισμοί σταθεροποίησης. Η συζήτηση και η διαφωνία στο ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σχετικά με τη μορφή των μηχανισμών που πρέπει να εγκατασταθούν (που περιλαμβάνει και την άποψη για μια διατεταγμένη επιστροφή σε περισσότερα νομίσματα). Στη βασική όμως διαπίστωση όλοι συμφωνούν.
Εφόσον δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι μηχανισμοί, εμείς μπορεί να παραμείνουμε στην ευρωζώνη, και η ζημιά του ενός τρισ. να έρθει από αλλού. Το ‘ένα τρισ.' (αν ισχύει) δεν είναι το κόστος εξόδου της Ελλάδας, είναι το κόστος του κάθε ‘ατυχήματος’ που μπορεί να συμβεί σε κάθε αδύναμη χώρα. Αυτό θα το αντιμετωπίσουν είτε με εμάς, είτε χωρίς εμάς.
Αυτό αποδυναμώνει, δεν ενισχύει, μια στρατηγική καμικάζι, του τύπου: «δεν συνεργάζομαι, πληρώστε με». Γιατί οι ισχυρές οικονομίες έχουν μόνο δύο τρόπους να αντιμετωπίσουν το ‘ένα τρισ.’. Είτε θα κινηθούν γρήγορα να εγκαταστήσουν σταθεροποιητικούς μηχανισμούς, είτε θα αποφασίσουν να πληρώσουν το ένα τρισ., και να προχωρήσουν σε νέα ρότα. Σε καμμιά περίπτωση δεν τις συμφέρει να συνεχίσουν να επιχορηγούν τα ελληνικά ελλείματα, χωρίς να αλλάξει η αρχιτεκτονική. Το μόνο που θα κατάφερναν έτσι είναι να προσθέτουν κάθε χρόνο μερικές δεκάδες δισ. πραγματικό κόστος στο 'ένα τρισ.' πιθανό κόστος από ατύχημα.
Το αν θα διορθωθεί η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης εξαρτάται πολύ λίγο από την Ελλάδα. Εξαρτάται περισσότερο από την συνεννόηση ανάμεσα στο σύνολο των ισχυρών, πλεονασματικών χωρών, και στο σύνολο των ελλειμματικών χωρών. Μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός τέτοιος ώστε οι βόρειοι να δεχτούν, με προϋποθέσεις, να χρηματοδοτούν όχι μόνο μία, αλλά όλες τις ελλειμματικές χώρες; Αν ναι, το ευρώ θα προχωρήσει. Αν όχι, θα συμβεί το 'ενα τρισ.' και οι δρόμοι θα χωρίσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα του τσαμπουκά που προτείνουν οι "ευρώ χωρίς μνημόνιο" δεν έχει καμμία τύχη. Αν οι άλλοι, όλοι οι άλλοι, διαπιστώσουν οτι δεν έχουμε καμμιά διάθεση για συνεννόηση, καμμιά θετική πρόταση, κανένα μέτωπο με τους Ιταλούς, Ισπανούς και Πορτογάλους, τότε η μόνη ορθολογική επιλογή τους θα είναι να μας βγάλουν από τη συζήτηση για να μπορέσουν να τα βρουν μεταξύ τους. 
Η μόνη ορθολογική δική μας επιλογή είναι να μετάσχουμε στη συζήτηση, με προτάσεις που θα μπορούσαν να ισχύσουν για όλο το νότο, όχι μόνο για εμάς. Αν επιμένουμε να είμαστε ειδική περίπτωση, πράγματι θα αποφασίσουν χωρίς εμάς.

2 σχόλια:

  1. Νομίζω ότι το άρθρο το θέτει σωστά το ζήτημα. Ωστόσο, θα συμπληρώσω ότι την εικόνα ότι οι Έλληνες θέλουν να φύγουν από την ευρωζώνη (κάτι που δεν μπορούν να το επιβάλουν) είναι μία εικόνα που για ψηφοθηρικούς λόγους καλλιέργησε ο πάλαι ποτέ κραταιός δικομματισμός. Ακόμα και η λογική των δημοψηφισματικών εκλογών (Σαμαράς) έχει άμεση επίπτωση, πέρα από το διχαστικό της υπόθεσης, και στις αγορές και τις πιέσεις που δέχεται η χώρα εν μέσω εκλογών.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Γιώργος Β. Ριζούλης20 Μαΐου 2012 - 3:40 μ.μ.

    Η τελευταία παράγραφος του κειμένου είναι "όλο το ζουμί". Είναι η μόνη ασφαλής πυξίδα για να κινηθεί κανείς τώρα πιά, στα τρικυμιώδη οικονομικο-πολιτικά νερά της Ευρωζώνης.
    Είναι πιθανότατο ότι το "ατύχημα" (που μπορεί να έλθει από λάθος χειρισμούς και όχι από προθεση), ενδέχεται να ξεκινήσει όχι από Ελληνική έξοδο, αλλά από γενικευμένη τραπεζική κατάρρευση (άν η αλυσωτή αντίδραση "πυροδοτηθεί" πρωτα στην Ισπανία ή την Ελλάδα, λίγη σημασία έχει).
    Και εδώ ο κίνδυνος αναπτύσσεται διπολικά, σαν "συμπληγάδες": Όσο παρατείνεται χρονικά η διάρκεια της αποτυχημένης Ευρωπαικής αντιμετώπισης της κρίσης με pro-κυκλικά υφεσιακά μέτρα, τόσο αυξάνει το ρίσκο του ατυχήματος.
    Και όσο πιό ασαφής παραμένει η στρατηγική των λεγόμενων αντιμνημονιακών (π.χ. στη χώρα μας), τόσο προστίθενται στο μείγμα του ρίσκου νέες αστάθμητες "συνιστώσες".
    Το Ευρωπαικό πολιτικό προσωπικό που σήμερα κυβερνά (ΕΛΚ και οι σύμμαχοί του) έχουν υπερφορτωθυεί, αντιδρούν σπασμωδικά. Μόνη αχτίδα φωτός η μεταβολή που φέρνει η εκλογή Ολλάντ και η φανερή σύγκλισή του με την (ορθή) αντι-κυκλική οικονομική στρατηγική Ομπάμα.
    Ως χώρα πρέπει να κερδίσουμε χρόνο, μέχρι να ξεκαθαρίσει η σύγκρουση που αρχίζει μέσα στον σκληρό πυρήνα της Ευρωζώνης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή