ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2012

Τεντώστε τα αυτιά σας!

"Ο κ. Τσίπρας πήγε ένα σύντομο ταξίδι για να διαφημίσει το «κομματικό του ταμείο», εγκαταλείποντας, παράλληλα, την πάγια «ευρωπαϊκή στρατηγική συμμαχιών» της ανανεωτικής αριστεράς." 
Η μόνη διαφωνία μου με το ΓΠ: Τι σχέση έχει ο Τσίπρας και ο Σύριζα με την Ανανεωτική Αριστερά, όσο και αν ξεχειλώσουμε τον όρο; ( leo)


του Γιάννη Παπαθεοδώρου από την Ανανεωτική


Στις παρέες το ακούμε πια ανοιχτά, ιδίως από εκείνους του πολίτες που σκέφτονται να εκφραστούν θετικά υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ και στις δεύτερες εκλογές : «κλείστε τα αυτιά σας στις ειδήσεις των οκτώ»! Διαδίδουν, λένε, φήμες, κινδυνολογίες και ασύστολα ψεύδη προκειμένου να σπείρουν πανικό απέναντι στην άνοδο της αριστεράς. Κανείς βέβαια δεν είναι τόσο αφελής ώστε να υποστηρίζει την ουδετερότητα των ΜΜΕ. Κανείς, επίσης, δεν μπορεί να πάρει στα σοβαρά την κινδυνολογία του κ. Σαμαρά για την «αριστερή επέλαση». Κανείς, τέλος, δεν μπορεί να θεωρήσει ως αποτελεσματικό μέσο πολιτικής επικοινωνίας τον εκφοβισμό των Ελλήνων πολιτών, ιδίως όταν αυτοί ζουν μέσα σε ένα διαρκές περιβάλλον εκβιασμών και διλημμάτων, τα τελευταία χρόνια. Φοβάμαι, όμως, πως όλες αυτές οι αυτονόητες ενστάσεις δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουμε τα δεδομένα της συγκυρίας ως εάν να ήταν απλώς «αστική προπαγάνδα» και «καπιταλιστική περικύκλωση». Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, σε αυτά τα δεδομένα, γιατί αυτά θα κρίνουν και την κατάσταση της χώρας στις 18 Ιουνίου.

Ήδη από τις περασμένες εβδομάδες, είναι σαφές πως τόσο στο επίπεδο των G8, όσο και στο επίπεδο των ευρωπαίων ηγετών το σενάριο της «άμεσης καταγγελίας του Μνημονίου», με το οποίο ως τώρα πολιτεύεται ο ΣΥΡΙΖΑ –σε όλες τις τραγελαφικές παραλλαγές του – είναι ένα ανύπαρκτο σενάριο. Το κυριότερο : ακόμη και οι φιλικές «πολιτικές οικογένειες» των ευρωπαίων σοσιαλδημοκρατών και των πρασίνων όχι μόνο απέρριψαν επιδεικτικά το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ αλλά συρρίκνωσαν και τις προοπτικές του για νέες ενδεχόμενες συμμαχίες. Είχε προηγηθεί, βέβαια, η άκομψη γκάφα του κ. Τσίπρα επί γαλλικού εδάφους. Η γλαφυρή δήλωση περί «Ολαντρέου», δύο μέρες πριν ο Ολάντ ζητήσει Ευρω-ομόλογο και νέο «αναπτυξιακό πακέτο» για την υπέρβαση της κρίσης, δεν ήταν μόνο ένδειξη μικρομεγαλισμού αλλά μεταφορά του ελληνικού αριστερού «πολιτικού νηπιαγωγείου» και του «εθνικού τσαμπουκά» στην Ευρώπη. Ο κ. Τσίπρας πήγε ένα σύντομο ταξίδι για να διαφημίσει το «κομματικό του ταμείο», εγκαταλείποντας, παράλληλα, την πάγια «ευρωπαϊκή στρατηγική συμμαχιών» της ανανεωτικής αριστεράς. Η εμμονή στις «μονομερείς ενέργειες» παρήγαγε αρνητικό πολιτικό αποτέλεσμα. Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες (και μάλιστα, με μια ειρωνική αντιστροφή του συνθήματος που επέλεξε ο ΣΥΡΙΖΑ). Η Ευρώπη απάντησε : «προχωράμε χωρίς αυτούς», αν «αυτοί» αντιλαμβάνονται την ευρωπαϊκή τους προοπτική με τέτοιο τρόπο.

Τις αμέσως επόμενες μέρες, τα διεθνή δημοσιεύματα για μια ενδεχόμενη «άτακτη χρεοκοπία» της Ελλάδας εντάθηκαν σε τέτοιο βαθμό που δεν έχει πια κανένα νόημα να συζητάμε για τις προεκλογικές δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα, όταν η πόρτα για την έξοδο από την Ευρωζώνη και το ευρώ έχει ήδη ανοίξει – με ολέθριες συνέπειες για το μέλλον της χώρας. Και κάπου εδώ τελειώνει και η περίφημη «θεωρία της μπλόφας» που διακινείται από τους οικονομολόγους του ΣΥΡΙΖΑ. Όσοι περάσαμε, άλλωστε, από την τσόχα, θυμόμαστε πως στα χαρτιά, εντέλει, δεν κερδίζει όποιος κάνει την καλύτερη μπλόφα αλλά όποιος έχει το καλύτερο φύλλο. Και η Ευρώπη «άνοιξε το φύλλο» της ∙ στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η παρτίδα για τον ΣΥΡΙΖΑ έχει χαθεί, εξού και η εκ των υστέρων υποτονική δήλωση του κ. Τσίπρα : «θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να παραμείνουμε στο Ευρώ».

Με ποιους όρους, άραγε ; Με το νέο κυβερνητικό του πρόγραμμα που επιμένει στην «καταγγελία» και την «ακύρωση» του Μνημονίου ; Με την επίθεση απέναντι στην επιστημονική έκθεση που παρουσίασε η Εθνική Τράπεζα για το ενδεχόμενο της δραχμής ; Με την αναγωγή των επόμενων εκλογών σε «δημοψήφισμα» με το αδιανόητο θέμα «Μνημόνιο ή ΣΥΡΙΖΑ» ; Η μήπως με τη νέα του δήλωση του κ. Τσίπρα για την αναθεώρηση της γεωπολιτικής και πολιτισμικής θέσης της Ελλάδας; Παραθέτω : «Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε το πεπαλαιωμένο δόγμα ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση».

Ας αφήσουμε όμως τις επικίνδυνες γραφικότητες και την απατηλή λάμψη του ΣΥΡΙΖΑ και ας μεταφερθούμε στα «βρώμικα νερά» της πολιτικής. Γιατί στο κάτω-κάτω, το μόνο εργαλείο που έχουμε εμείς οι προοδευτικοί πολίτες για να αποφασίσουμε για το μέλλον μας είναι ο πολιτικός ρεαλισμός και ο αριστερός ευρωπαϊσμός και όχι μια ψευδαισθητική αντιστασιακότητα στο όνομα του «λαού και του έθνους». Στην Ευρώπη, σήμερα, κυοφορείται – συγκεκριμένα, αρχίζει να κυοφορείται - μια αλλαγή πολιτικής, που, χωρίς να εγκαταλείπει άμεσα τη γραμμή της δημοσιονομικής πειθαρχίας, εισάγει τη γραμμή της ανάπτυξης με την παράλληλη επινόηση νέων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών εργαλείων (έκδοση ευρω-ομολογου, αναβάθμιση της ΕΚΤ, νέες εγγυήσεις για τα «εθνικά δάνεια» των εύθραυστων οικονομιών των κρατών-μελών της). Ο γαλλο-γερμανικός άξονας δεν παρουσιάζει την προηγούμενη συμπαγή του ενότητα και οι φωνές για μια ριζική αμφισβήτηση του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου πυκνώνουν, κυρίως μέσα από τις τάξεις της σοσιαλδημοκρατίας και της πολιτικής οικολογίας. Δεν ισχυρίζομαι βέβαια πως η «σοσιαλιστική Ευρώπη» είναι προ των πυλών αλλά πως πρέπει να αξιοποιηθεί αυτό το νέο περιβάλλον προκειμένου να επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί μας στόχοι στη βάση της έμπρακτης ευρωπαϊκής φεντεραλιστικής αλληλεγγύης και όχι της τιμωρίας προς τον απείθαρχο «φτωχό συγγενή». Στο εξής, θα έχει τεράστια σημασία αν η Ελλάδα, με το γνωστό μη βιώσιμο χρέος της, θα παρακολουθήσει τις εξελίξεις αυτές με δυναμική επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου και με σταθερή οικονομική πρόσδεση στο ευρώ ή θα επιλέξει να ακυρώσει – όχι το Μνημόνιο – αλλά τη μείζονα ιστορική πολιτική και πολιτισμική της επιλογή που είναι η Ευρώπη. (Από τον καιρό που ο Ηλιού κι ο Κύρκος ψήφιζαν τη «συνθήκη ένταξης της χώρας στην ΕΟΚ» που πρότεινε ο Καραμανλής!)

Προς το παρόν, λοιπόν, το μόνο ενδιαφέρον εύρημα των δημοσκοπήσεων δεν είναι το ντιμπέιτ του νέου διπολισμού (ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ) αλλά το γεγονός ότι οι Έλληνες πολίτες, στη συντριπτική τους πλειονότητα, θεωρούν αδιαπραγμάτευτη αυτή την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και επιθυμούν να δώσουν τη μάχη «εντός κι αλλιώς», για να κρατηθεί η κοινωνία όρθια και η οικονομία ζωντανή. Για να γίνει αυτό, η αγανάκτηση και η οργή, οφείλει να μετουσιωθεί, αυτή τη φορά, σε «εντολή για λύση» ∙ για ψήφο, δηλαδή, που θα ορίζει το περιεχόμενο της προοδευτικής διακυβέρνησης, με αλλαγή των ατελέσφορων, άδικων και δυσμενών όρων στα εφαρμοστικά μέτρα της δανειακής σύμβασης, με επιμήκυνση της διαδικασίας εφαρμογής τους, με «δίκαια βάρη» και κυρίως με συμπληρωματικά μέτρα ανάπτυξης, στα οποία θα αναγνωρίζονται κυρίως οι δημόσιες πολιτικές. Είναι σαφές πως η χώρα δεν αντέχει άλλες εκλογές, και παράλληλα δεν αντέχει κανένα κυβερνητικό σχήμα που θα συνεχίζει να τεμαχίζει την κοινωνία μέσα από ασκήσεις «οριζόντιων μέτρων». Είναι, ταυτόχρονα, προφανές πως η κοινωνία δεν μπορεί να αρκεστεί σε μια διακυβέρνηση, που θα προκύψει απλώς από το οριακό άθροισμα κάποιων βουλευτικών εδρών. Είναι, τέλος, αυτονόητο ότι στις 18 Ιουνίου κανείς προοδευτικός πολίτης δεν θέλει να βρεθεί ανάμεσα στα ερείπια της σεισμόπληκτης «γαλάζιας πολυκατοικίας» αλλά ούτε και στη «μεσογειακή Κούβα», που θα εγκαινιάσει το «σοσιαλισμό σε μία μόνο χώρα». Το μείζον ερώτημα της κάλπης, λοιπόν, είναι άλλο : με ποιες προοδευτικές συγκλίσεις και με ποιες μεταρρυθμίσεις, μπορεί η χώρα και η κοινωνία να κυβερνηθεί στις 18 του μηνός, αποφεύγοντας όχι μόνο τη χρεοκοπία αλλά και τη «χρεοκοπημένη» Ελλάδα : τον αυταρχικό κρατισμό, την πελατειακή πολιτική κουλτούρα, τις εθνικιστικές αναδιπλώσεις.

Η ΔΗΜΑΡ πρόσφατα παρουσίασε μια πρόταση «εφτά σημείων», γύρω από αίτημα της κυβερνησιμότητας με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, Η πρόταση αυτή αποτελεί παράλληλα τον πυρήνα για τον «τρίτο πόλο» έλξης και πολιτικής συσπείρωσης όλων εκείνων των προοδευτικών πολιτών που συνεχίζουν να πιστεύουν πως οι επικείμενες εκλογές δεν διεξάγονται μόνο ανάμεσα σε δύο κόμματα. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο για τη συγκυρία, θεωρώ πως οι ενδιαφέρουσες πολιτικές εξελίξεις που θα σημειωθούν, θα είναι συνάρτηση του περιεχομένου που θα λάβει αλλά και της δυναμικής που θα αναπτύξει αυτός ο «τρίτος πόλος». Είναι σαφές πως η τύχη του θα κριθεί άμεσα από την αποφασιστική «ανάληψη ευθύνης» σε σχέση με την προοδευτική διακυβέρνηση και την τύχη της χώρας. Και πάντως μέχρι τότε, «τεντώστε τα αυτιά σας»!

Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου διδάσκει Νεοελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Είναι υποψήφιος στο ψηφοδέλτιο επικρατείας της ΔΗΜΑΡ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου