ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 17 Ιουνίου 2012

Αν η Ευρώπη ενωθεί



της Άννας Δαμιανίδη από το Protagon
Η Ευρώπη θα ενωθεί, ίσως. Το παλεύει από την εποχή των παγετώνων. Το 2005 πλησίαζε πολύ, νομίζαμε, αλλά οι γάλλοι είπαν όχι στο ευρωσύνταγμα επειδή δεν ήθελαν, λέει, ακριβώς εκείνη  την Ευρώπη. Τους φαινόταν πολύ καπιταλιστική. Δεν σκέφτηκαν ότι αν διευκόλυναν την ένωση θα μπορούσαν μετά να  αλλάξουν πολλά. Για τις διαφορές στις αποχρώσεις πέταξαν ολόκληρο τον πίνακα ζωγραφικής. Όχι, αλλιώς το λένε, «πέταξαν το μωρό μαζί με τα βρωμόνερα».
Εδώ που τα λέμε δεν τους νοιάζει και πολύ τους Γάλλους. Είναι ταυτόχρονα στο Βορρά και στο κέντρο,  καρδιά της Ευρώπης. Αλίμονο σε κάτι νότιους ακραίους σαν εμάς.
Τώρα πάλι κάτι κινείται δειλά, υπό την πίεση των οικονομικών εκτροχιασμών. Εμείς εδώ το βλέπουμε με το γνωστό μας στυλ, τι θα κερδίσουμε με την αναστάτωση αυτή; Θα βγουν καινούργια πακέτα, ή να τρομάξουμε καλύτερα ότι θα χάσουμε την εθνική μας κυριαρχία και ανεξαρτησία;
Μα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για να γίνει η Ευρώπη πολιτικός οργανισμός πρέπει να χάσουν κάτι από την εθνική τους κυριαρχία τα κράτη που συμμετέχουν. Ήδη έχουν χάσει, με το ευρώ και τις συνθήκες που υπογράφουν, μην κοιτάτε που το ελληνικό δεν τις τηρεί και το θεωρεί παλικαριά και αντίσταση. Αν αυτό θέλουμε, αν ονειρευόμαστε να δημιουργηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, τα κράτη πρέπει να δώσουν το καθένα λίγη κυριαρχία, έως και πολλή.
Κρατάει χρόνια αυτή η συζήτηση. Θεωρητικά αυτή ήταν η ιδέα από την αρχή, πρακτικά δεν δούλεψε. Στα ευρωπαϊκά όργανα οι αντιπρόσωποι των κρατών προσπαθούσαν πάντα να υπερασπιστούν τα τοπικά τους συμφέροντα, αφού γύριζαν πίσω να εκλεγούν στη χώρα τους. Βλέπαμε την Ευρώπη, όχι μόνο εμείς, όλοι, σαν μια αρένα πάλης κρατικών συμφερόντων που συγκρούονταν. Υπήρχαν πολιτικοί που πίστεψαν πολύ στη δημιουργία της ένωσης, όπως ήταν ο Ντελόρ, εργάστηκαν πολύ γι αυτήν, αλλά το πνεύμα τους υποχώρησε εδώ και αρκετά χρόνια.
Νομίζαμε τότε πως όλες εκείνες οι ζυμώσεις ήταν η αρχή για την πολυπόθητη- από πολλούς- ένωση, τώρα μοιάζει να ήταν μαζί η κορύφωση και το τέλος. Γενιές που μεγάλωσαν χωρίς πολέμους δεν καταλαβαίνουν προς τι το όραμα. Όλοι κατηγορούν τις Βρυξέλλες για γραφειοκρατία. Μπορεί να έχουν και δίκιο, τι να πω, μόνο τη γραφειοκρατία των Αθηνών ξέρω και τη θεωρώ ανώτερη.
Η Ευρώπη προσπαθεί να ενωθεί επί αιώνες. Τόσες φορές αυτοκράτορες και ηγεμόνες προσπάθησαν να το κάνουν με πολέμους, νοσταλγώντας τους Ρωμαίους, εκείνη την Pax. Την ειρήνη. Μόνο στη δική μας εποχή ξεκίνησε να γίνει ειρηνικά. Ζούμε το παράδοξο να ακούμε να μιλάνε ξανά για την ένωση τώρα που όλοι έχουν φορέσει τους εθνικούς φανατισμούς τους. Στις εκλογές μας δεν αναμετριούνται προτάσεις αλλά εθνικές περηφάνιες, ποιος την έχει μεγαλύτερη. Με πιάνει φόβος μήπως η ένωση προχωρήσει χωρίς εμάς, μήπως στ’ αλήθεια, είμαστε τόσο ιδιαίτερη περίπτωση που δεν μπορέσουμε και δεν θελήσουμε να ακολουθήσουμε. Αν οι άλλοι τα καταφέρουν, θα είναι η Ελλάδα στα ευρωπαϊκά κράτη ή θεωρώντας τον εαυτό της κάτι μοναδικό και ιδιαίτερο, ανυπόταχτο και ανώτερο, που δεν θυσιάζει εθνική κυριαρχία αυτή γιατί θα τη ρίξουν, θα μείνει απέξω να κάνει πως σνομπάρει; Οι πολιτικοί δεν θα το θέλουν και πολύ. Εθνική κυριαρχία σημαίνει μεγαλύτερη εξουσία γι αυτούς. Οι πολίτες για να το θέλουν χρειάζεται να πιστέψουν ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι οι πιο δοκιμασμένοι, ψημένοι και δουλεμένοι με στόχο τη δικαιοσύνη και την ισότητα. Όχι να αισθάνονται υποτιμητικά απέναντι στους ευρωπαίους, αλλά να αναγνωρίζουν στη συνύπαρξη μια πρόκληση για να αναδείξουν τον καλύτερο εαυτό τους, να παράγουν τα καλύτερα προϊόντα τους και να καλλιεργήσουν τη μεγαλύτερη και τη βαθύτερη δυνατή αξιοπρέπεια τους. Ευρώπη είναι να ταξιδεύεις εύκολα, δεν το υποτιμώ καθόλου, αλλά είναι κι όλα τα παραπάνω..
Δεν τους συμφέρει να φύγουμε, λένε πολλοί έλληνες. Προσέξτε το ρήμα και την αντωνυμία. Κριτήριο το συμφέρον, ένα αγαπημένο μέγεθος με το οποίο συνεννοούμαστε. Και αντωνυμία τρίτου πληθυντικού, εκείνοι.

Κι εμείς; Εμάς τι μας συμφέρει; Εμείς πού ανήκουμε; Εμείς τι είμαστε; 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου