ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Τέτοιες μέρες έφυγε, καλοκαιρινές

Παρατηρητήριο

Για να μην έχετε απορίες περί της κυρίαρχης ιδεολογίας του έθνους μετά τη μεταπολίτευση, σας παρουσιάζω τις κεντρικές ιδέες των θεμάτων της έκθεσης στις εισαγωγικές εξετάσεις του γενικού λυκείου στο διάστημα 2000-2017. Ένα διάστημα με όλες τις πολιτικές παρατάξεις να έχουν παρελάσει από την εξουσία.

2000: Η παιδεία ως μέσο διαφύλαξης των ιδανικών της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης
2001: Ο ρολος του διανοούμενου στη σύγχρονη εποχή της εξειδίκευσης και της κατανάλωσης
2002: Η μοριακή βιολογία και η γενετική ως ανθρώπινη ματαιοδοξία προς αποφυγήν
2003: Οικολογική κρίση ανισότητα κατανομής πόρων, κατανάλωση, αληθινή δημοκρατία κλπ
2004: Ο σύγχρονος δάσκαλος απέναντι στην επαναστατημένη νεολαία
2005: Η αξία των ομαδικών αγωνισμάτων έναντι των ατομικών
2006: Η μεγάλη ακούραστη ψυχή του πνευματικού δημιουργού
2007: Ο κοινωνισμός ενάντια στον ατομισμό
2008: Η αξία της Παράδοσης
2009: Το βιβλίο ως μέσο άμυνας κατά των ΜΜΕνημέρωσης
2010: Ο φόβος να χάσεις τη δουλειά σου λόγω τεχνολογικών εξελίξεων και η ανάγκη της αυτομόρφωσης
2011: Η βόμβα της πληροφορίας
2012: Η αρχαία τέχνη ως πρωτοπόρα και ζωντανή…
2013: Η αποξένωση μεταξύ των ανθρώπων λόγω της τεχνολογίας
2014: Η αξία της Ανθρωπιάς
2015: Οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης
2016: Η φιλία
2017: Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρωπισμού που διασύρονται στις μέρες μας και η ευθύνη της επιστήμης και της τεχνολογίας

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 3 Σεπτεμβρίου 2012

Οι δύο δρόμοι (που έχει η Ελλάδα)



Η φωτο είναι του Τάκη Παπαθεοδωρόπουλου
Ένα άρθρο βάσης για να συνειδητοποιήσουν και οι τελευταίοι συμπολίτες μας την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το κράτος και η κοινωνία μας. Δύο δρόμοι, ο ένας ο ευρωπαϊκός, ο άλλος ο τριτοκοσμικός. Ελπίζω ότι για το δεύτερο δρόμο το πράσινο δεν θα ανάψει ποτέ.(leo)

του Στάθη Ν. Καλύβα * από την Καθημερινή

Κεντρική θέση στην ιστορία της μεταπολίτευσης κατέχει ο τρόπος με τον οποίο αναπτύχθηκε η σχέση κράτους και κοινωνίας. Πρόκειται για μια σχέση που βασίστηκε στο συνδυασμό τριών στοιχείων: στην ενθάρρυνση της λεηλασίας του δημόσιου πλούτου, στην απρόσκοπτη παρεμπόδιση της εφαρμογής των νόμων και στην προσδοκία της απλόχερης παροχής δημοσίων υπηρεσιών και αγαθών. Για να περιγράψουν τη σχέση αυτή εύληπτα και συνοπτικά, οι ιστορικοί του μέλλοντος ίσως χρησιμοποιήσουν τον όρο «κράτος α λα καρτ».
Η λειτουργία της κρατικής εξουσίας υπήρξε «α λα καρτ» γιατί καθόριζε τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των πολιτών όχι με γενικούς κανόνες, αλλά με κριτήριο τις ιδιαίτερες απαιτήσεις και διαθέσεις τους. Οι πολίτες με τη σειρά τους απαιτούσαν συνεχώς παρεμβάσεις από το κράτος, μολονότι υπονόμευαν με τις πράξεις τους τη δυνατότητά του να παρεμβαίνει αποτελεσματικά. Η απαίτηση αυτή είχε, μάλιστα, τον χαρακτήρα του αυτονόητου και η τεράστια αντίφαση που εμπεριείχε δεν γινόταν καν αντιληπτή. Σύνθημα της φιλοσοφίας αυτής, μια κραυγή: «Πού είναι το κράτος;»
Τα τρία αυτά στοιχεία είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Η λεηλασία του κρατικού πλούτου δομήθηκε πάνω σε μια σιωπηρή τριμερή συμφωνία: ανθρώπων απ’ όλα ανεξαιρέτως τα κοινωνικά στρώματα, πολιτικών κομμάτων και ΜΜΕ. Μόνο έτσι μπορεί να ερμηνευθεί ο απίστευτος αριθμός των πλαστών συντάξεων και η ευκολία με την οποία οργανώθηκε η απάτη. Βέβαια, η δυναμική διεκδίκηση γενικών δικαιωμάτων και ειδικών προνομίων αποτελεί εγγενές στοιχείο της πολιτικής και όχι ελληνική ιδιαιτερότητα. Σύμφωνα με τον γνωστό αφορισμό του Harold Lasswell, «πολιτική είναι το ποιος παίρνει τι, πότε και πώς». Ομως, στις οργανωμένες κοινωνίες, η διεκδίκηση αυτή γίνεται μέσα στο πλαίσιο θεσμοθετημένων κανόνων, με αυστηρές κυρώσεις για όσους επιχειρούν την παράκαμψή τους. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η παρεμπόδιση της εφαρμογής των νόμων έλαβε μορφή κυρίαρχης ιδεολογίας, βρίσκοντας στήριξη σε μια αριστερόστροφη αντίληψη που ερμήνευε την οποιαδήποτε διεκδίκηση ως επαναστατική πράξη. Πρόκειται για μιαν αντίληψη που καλλιεργήθηκε αρχικά στα φοιτητικά αμφιθέατρα, για να γίνει σιγά σιγά κομμάτι της εθνικής συνείδησης χάρη στην ακάματη δραστηριότητα κρατικοδίαιτων διανοουμένων, καλλιτεχνών και δημοσιογράφων.
Πάνω εκεί βρήκε πάτημα για να αναπτυχθεί και η προσδοκία πως ταυτόχρονα με τη λεηλασία του κρατικού πλούτου και την καταπάτηση των νόμων, το κράτος όφειλε να παρέχει σε όλους άφθονα αγαθά και μάλιστα ευρωπαϊκού επιπέδου. Ετσι λοιπόν, ο φοροδιαφεύγων πολίτης απαιτούσε (και από ένα σημείο και μετά απέκτησε) ευρωπαϊκούς αυτοκινητόδρομους, αξιοπρεπείς δημόσιες συγκοινωνίες και δωρεάν φάρμακα και νοσοκομεία. Ο άνθρωπος που έχτιζε το αυθαίρετό του σε δασική έκταση είχε την απαίτηση να τον προστατεύει το κράτος από τις πυρκαγιές και να τον αποζημιώνει αν αποτύγχανε. Ο αγρότης που ευημερούσε χάρη στη φθηνή εργασία των λαθρομεταναστών και η αστική οικογένεια που εναπέθετε την ανατροφή των παιδιών της και τη φροντίδα των ηλικιωμένων της σε ανασφάλιστους μετανάστες απαιτούσαν από το κράτος να λύσει το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης. Τα σχετικά παραδείγματα δεν έχουν τέλος. Η Κερατέα και η Υδρα ήταν απλώς η κορυφή ενός τεράστιου παγόβουνου.

Απέναντι στον καταιγισμό των διεκδικήσεων, το κράτος ανταποκρινόταν κουτσά-στραβά μεν, αλλά ανταποκρινόταν: οι ασθενείς θεραπεύονταν, τα σκουπίδια συλλέγονταν, τα εγκλήματα εξιχνιάζονταν, οι υποδομές κατασκευάζονταν. Ετσι, η Ελλάδα έγινε η σπάνια εκείνη χώρα που κατάφερνε να συνδυάζει μια τριτοκοσμικού επιπέδου κοινωνική συμπεριφορά με μια ευρωπαϊκού επιπέδου διαβίωση. Η αντίφαση ήταν εξόφθαλμη κι όμως, περνούσε απαρατήρητη. Αλλά η πραγματικότητα είναι αδυσώπητη. Οπως ήταν φυσικό, το οικοδόμημα αυτό κατέρρευσε. Το κράτος α λα καρτ μπορεί να εξέπνευσε, αλλά οι αντιλήψεις και οι προσδοκίες της κοινωνίας δεν έχουν εναρμονιστεί ακόμη με τη νέα πραγματικότητα. Η ψευδαίσθηση πως οι πρακτικές αυτές μπορούν με κάποιον τρόπο να συνεχιστούν ακόμη ακούν στο όνομα ΣΥΡΙΖΑ. Αργά ή γρήγορα, πάντως, θα έρθει η ώρα που θα καταρρεύσει και αυτή. Εκείνο που παραμένει ακόμη ασαφές είναι ο τρόπος με τον οποίο θα πραγματοποιηθεί η αναπόφευκτη διόρθωση και η κατεύθυνση που θα λάβει.

Δύο δρόμοι ανοίγονται μπροστά μας. Ο πρώτος είναι ο ευρωπαϊκός. Αν η χώρα καταφέρει να κρατηθεί στον ευρωπαϊκό πυρήνα, τότε ο συνδυασμός πιέσεων και κινήτρων θα συμβάλει στον μετασχηματισμό των σχέσεων κράτους - κοινωνίας, περιορίζοντας τα φαινόμενα λεηλασίας και παραβατικότητας. Οπως είναι φυσικό, ο μετασχηματισμός αυτός θα απαιτήσει πολύ χρόνο και θα παραμείνει ατελής. Αλλά θα πραγματοποιηθεί, γιατί η χώρα δεν θα μπορέσει να επιβιώσει μέσα στο νέο καθεστώς αυστηρού δημοσιονομικού ελέγχου δίχως ουσιαστικές αλλαγές. Ο δεύτερος είναι ο τριτοκοσμικός δρόμος. Η λεηλασία και η παραβατικότητα θα γνωρίσουν τεράστια ανάπτυξη, χάνοντας όμως τον γενικευμένο και δημοκρατικό χαρακτήρα που είχαν έως τώρα. Παράλληλα, τα δημόσια αγαθά θα ιδιωτικοποιηθούν προς όφελος των πιο ισχυρών και πιο βίαιων. Ο μετασχηματισμός των αντιεξουσιαστών σε πληρωμένους δολοφόνους και των ακροδεξιών σε παρόχους προστασίας και οργανωτές πογκρόμ είναι μια μικρή μόνο προεπισκόπηση της πραγματικότητας που περιμένει τη χώρα αν ακολουθήσει τον δεύτερο δρόμο. Η επιλογή είναι σαφής και η ευθύνη γι’ αυτήν δεν βαραίνει κανέναν άλλο πέρα από εμάς.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale.

2 σχόλια:

  1. Kύριε Καστανά,
    νομίζω ότι θα συνέβαλε στον πολιτικό διάλογο η δημοσίευση του άρθρου του κ. Νεφελούδη.
    http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/na-thymithoyme-tin-aristera-tis-eythynis-kai-tis-koinonikis-dikaiosynis-toy-andr
    Λίγοι καλοί έμειναν αλλά για πόσο ακόμα.
    Σας ευχαριστώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή