ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 2012

Ας γυρίσουμε σελίδα… (καλό θα μας κάνει…)



Μιχάλης Γ. Τριανταφυλλίδης

Αρκετό καιρό τώρα παρακολουθώ απέλπιδες προσπάθειες για δήθεν επιβεβαίωση. Παρακολουθώ, χωρίς να παρεμβαίνω, την εξέλιξη μίας συνθήκης καθ’ όλα αποτρόπαιας, ιδίως για σήμερα, που δείχνει ότι αυτό το έρμο το πράγμα που απόμεινε και περιφέρεται από δω κι από κει και διεκδικούν με φανατισμό την πατρότητα, τη μητρότητα ή ό,τι σκατά άλλο νομίζουνε, διαρκώς διολισθαίνει σε θέσεις, απόψεις και παρεμβάσεις, που πολλές φορές αναρωτιέσαι μέχρι πού θα μπορέσει να φτάσει η ψευδαίσθηση ότι αυτό το πράγμα μπορεί να αποκτήσει ποτέ φρεσκάδα. Η κομμουνιστική αριστερά δεν τα κατάφερε να ανανεωθεί. Η άλλη αριστερά, δεν μπορούσε να ανανεωθεί διότι οι φορείς και υποστηρικτές της έπασχαν από αποστέωση, άλλο τι δεν έμεινε να ανανεωθεί παρά μόνον ο εαυτός μας. Πού κότσια όμως για κάτι τέτοιο.

Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι οι οποίοι πιστεύουν ότι το 2012, τα κόμματα φτιάχνονται καθ’ εικόνα και ομοίωση των μορφωμάτων που κυριάρχησαν από τις αρχές του 20ού αιώνα και άλλοι που νομίζουν ότι τον 21ο αιώνα, που οι πληροφορίες τρέχουν σαν την αστραπή, εμείς έχουμε το δικαίωμα να αρνούμαστε την πραγματικότητα στο όνομα μίας, όπως κι αν την επονομάζουν, δεν σημασία, Αριστεράς.

Αρνούμαι να μπω στο παιχνίδι. Δεν θα παρελθοντολογήσω, απλώς επισημαίνω πως στους δύσκολους και χαλεπούς καιρούς, τότε που στην πραγματικότητα σχεδιάζαμε και ασκούσαμε πολιτική, είχαμε αντιληφθεί και πολύ σωστά, πως οι διαχωρισμοί στον πολιτικό χώρο δεν μπορούν να έχουν απλώς τα τοπογραφικά χαρακτηριστικά του παρελθόντος. Αντιλαμβανόμαστε τότε πως η κύρια αντίθεση βρίσκεται ανάμεσα στις δυνάμεις που ζητούν την πρόοδο και την εξέλιξη και τις δυνάμεις που λατρεύουν και ορκίζονται στην οπισθοδρόμηση και την αγωνία να αποτραπεί κάθε πιθανή αλλαγή και βήμα προς τα εμπρός. Και μέσα σε αυτές -και είμαι σαφής με αυτό που λέω- διακρίνω πάρα πολλούς ανθρώπους που σήμερα διατείνονται ότι υπηρετούν την ανανέωση και άλλα ηχηρά παρόμοια.

Αυτός ο χώρος, με την δεύτερη εκλογική σύγκρουση φέτος το καλοκαίρι, έδειξε πως μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά δύναμης με τα οποία προορίζεται να συμβάλλει αποτελεσματικά στη λύση των αδιεξόδων.

Προφανές είναι ότι υπήρχαν εντός και εκτός αντιδράσεις και σπασμοί ενός παρελθόντος που φαίνεται πως τελειώνει, ευτυχώς. Οι παλινωδίες και τα μπρος - πίσω των τελευταίων εβδομάδων, δυστυχώς επιβεβαιώνουν πως όσο η κοινωνία, μέσα σε αυτές τις άθλια καταπιεστικές συνθήκες, προσπαθεί και κάνει κάποια βήματα, τόσο οι δυνάμεις της απόλυτης συντήρησης -γιατί τέτοιες είναι και αυτές- θα αγωνίζονται μανιασμένα για να μην κουνήσουν τίποτε από τον τόπο του.

Το κυριότερο όμως είναι πως κάποιοι πρέπει να αντιληφθούν τώρα, όσο είναι καιρός, πως οι πολιτικοί σχηματισμοί στον 21ο αιώνα δεν διαμορφώνονται με ιδεατές ισορροπίες, αλχημείες και δήθεν ευκαιριακούς συσχετισμούς, αλλά από τον πραγματικό βηματισμό με τις δυνάμεις που στην κοινωνία σήμερα πασχίζουν να διακρίνουν την διέξοδο προς την αλλαγή και μάχονται καθημερινά.

Ουδείς « αποσπασμένος» γραφειοκράτης και in vitro στέλεχος μπόρεσε ποτέ να κατανοήσει τι σημαίνουν όλα αυτά. Το αισθάνομαι, όμως δεν μπορώ σε καμιά περίπτωση να το αποδεχτώ. Ξέρω πως δυστυχώς, αυτό συμβαίνει, αλλά πρέπει να το αφήσω πίσω μου κι αν το πιστέψει ας ακολουθήσει.

Ευχαριστώ πολύ δεν θα πάρω, είμαι από αλλού. Δεν θέλω να έχω σχέση με πράγματα παλιοκαιρίσια, ξεθυμασμένα και πολλές φορές αρκετά πειραγμένα από τη μούχλα ενός αβέβαιου παρελθόντος ή δήθεν παράδοσης.

Εκτός όλων των άλλων, στα σύγχρονα κόμματα, επειδή στην εθελοντική αυτή ένωση πολιτών συμμετέχεις εάν συμφωνείς, απέχεις εάν διαφωνείς, δεν είχα ποτέ καμιά απαίτηση να αποκτήσω δεσμούς « αίματος» με όρους παντοτινής πίστης και άλλα τέτοια. Το αντίθετο μάλιστα, προσπαθώ με κάθε τρόπο να αποστασιοποιηθώ, γιατί μόνο έτσι μπορώ να προσφέρω θετική κρίση και κυρίως να συνεισφέρω με την δική μου εμπειρία. Σε αυτό το καινούριο κόμμα, τέλος πάντων, έχει χαθεί ακόμη και η αίσθηση της επικοινωνίας μεταξύ των μελών του, σε βαθμό που να καθίσταται σχεδόν αδύνατη η όποια συνύπαρξη. Και το ερώτημα είναι σαφές: Τι στο διάολο προσδοκούμε σε μία τέτοια συνθήκη; Υπάρχει κανένας λόγος να παιδευόμαστε και να χαλάμε τη ζαχαρένια μας;

Βέβαια, θα ακούς και εδώ διάφορες κραυγές «ιδιοκτητών» της αλήθειας, της ανανέωσης και άλλων ηχηρών φαινομένων, που με αφήνουν παγερά αδιάφορο, γιατί βαρέθηκα τους « ιδιοκτήτες», τους αλάνθαστους και κυρίως την απεριόριστη βλακεία.

Ελπίζω η λύση να βρεθεί σύντομα. Ειδάλλως, θα την δώσει η ίδια η ζωή και είναι σκληρότερη και πιο επώδυνη απ’ αυτήν που θα μπορούσαμε να πάρουμε από μόνοι μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου