ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 19 Μαρτίου 2013

To κουτί της Πανδώρας άνοιξε...


του Σταμάτη Κυρζόπουλου από το Σχολιαστή

H γερμανικής έμπνευσης και επιβολής απόφαση του Eurogroup για την αντιμετώπιση της τραπεζικής κρίσης στην Κύπρο αποτελεί ένα ιστορικών διαστάσεων ολίσθημα, και ίσως αποδειχθεί ένα μοιραίο για το μέλλον της Ενωμένης Ευρώπης λάθος. Η πρωτοφανής στα χρονικά πολιτισμένων κρατών απόφαση για κατάσχεση τραπεζικών καταθέσεων (γιατί περί αυτού πρόκειται, ας μη γελιόμαστε) ναρκοθετεί τον σκληρό πυρήνα της στοιχειώδους εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και την ασφάλεια των συναλλαγών σε ευρωπαϊκό (τουλάχιστον) επίπεδο. Ο μέχρι τούδε χειρισμός της κρίσης από τις ευρωπαϊκές πολιτικές ηγεσίες και την Ε.Κ.Τ. μπορεί να ήταν άτολμος, προβληματικός, δογματικός, αναποτελεσματικός και κατώτερος των περιστάσεων, αλλά τουλάχιστον βασιζόταν στην απαραβίαστη για δεκαετίες κοινή παραδοχή ότι «ουδείς μπορεί να βάλει χέρι» στις τραπεζικές καταθέσεις των πολιτών. Η άφρων απόφαση που ελήφθη -και που αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ήταν προϊόν πίεσης χρόνου ή ανάγκης αντιμετώπισης μιας έκτακτης κατάστασης, αλλά προετοιμάσθηκε μετά από συζητήσεις και διαπραγματεύσεις μηνών- τερμάτισε εν τοις πράγμασι την κοινή πίστη στην ανωτέρω παραδοχή. Κανείς  πολίτης, οποιασδήποτε χώρας της Ευρωζώνης δεν μπορεί, πλέον,  να αισθάνεται ότι οι καταθέσεις του είναι ασφαλείς. Ακόμη κι αν η εγκληματική απόφαση αυτή αλλάξει (προστατεύοντας τις έως 100.000 ευρώ καταθέσεις), η ζημιά σε επίπεδο εμπιστοσύνης έχει ήδη γίνει και είναι ανήκεστη.
Το κουτί της Πανδώρας άνοιξε...



    Στο σημείο αυτό θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι το καλοκαίρι του 2012 η Ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής είχε, υπό την κοινή πίεση και απαίτηση Ισπανίας, Ιταλίας και Γαλλίας, συν-αποφασίσει την ουσιαστική ενοποίηση του τραπεζικού συστήματος, την κοινή εποπτεία των ευρωπαϊκών τραπεζών από την Ε.Κ.Τ., και την κεφαλαιακή ενίσχυση όσων τραπεζών το χρειάζονταν, χωρίς εγγραφή του κόστους ανακεφαλαίωσης στα δημόσια χρέη των χωρών (με την εξαίρεση βεβαίως της ....Ελλάδος). Σύντομα οι Γερμανοί υπαναχώρησαν και αρνήθηκαν την τήρηση των συμφωνηθέντων, επιβάλλοντας εκ νέου την μετακύλιση του κόστους της διάσωσης των τραπεζών στους δημόσιους προϋπολογισμούς, με άλλα λόγια στους φορολογουμένους. Τώρα προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα επιβάλλοντας την μετακύλιση του κόστους στους καταθέτες, μια ενέργεια που αντιβαίνει σε οποιαδήποτε οικονομική λογική και καταστρατηγεί κάθε έννοια κοινοτικής αλληλεγγύης και αλληλοσεβασμού. Επιχειρείται ένας ωμός, χυδαίος εκβιασμός μιας μικρής και διχοτομημένης από στρατεύματα κατοχής χώρας, και της οποίας το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος ήταν, πριν ξεκινήσει η κρίση, σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από των βορειοευρωπαίων εταίρων της.

   Η Ευρώπη παραμένει τα τελευταία χρόνια όμηρος ενός ιδιότυπου γερμανικού οικονομικού εθνικισμού και πολιτικού ηγεμονισμούΑνεξάρτητα αν η γερμανική στάση είναι αποτέλεσμα στενά εθνικών οικονομικών και γεωπολιτικών επιδιώξεων, εσωτερικών της πολιτικών ισορροπιών, ή ιδεοληπτικής μονεταριστικής ορθοδοξίας και εμμονικού προτεσταντικού ηθικισμού (ή όλων μαζί, που είναι και το πιθανότερο), είναι πλέον σαφές ότι οδηγεί την Ευρώπη στο διχασμό και τον κατακερματισμό. Η Ενωμένη Ευρώπη έχει χωρισθεί στους «ενάρετους» Βορείους δανειστές και τους «αμαρτωλούς» Νοτίους οφειλέτες, με τους όρους που επιβάλλονται στους τελευταίους να οδηγούν τις οικονομίες τους στην ύφεση και τις κοινωνίες τους στην απόγνωση και τον πολιτικό εξτρεμισμό. Ταυτόχρονα, αντί πόροι να μεταβιβάζονται αντισταθμιστικά από Βορρά προς Νότο, στην πραγματικότητα οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις μεταναστεύουν στη «θαλπωρή και την ασφάλεια» των βορειοευρωπαϊκών τραπεζικών ιδρυμάτων (όπως ενδεχομένως προσδοκάται ότι θα συμβεί και στην περίπτωση της Κύπρου). Οι χώρες της Μεσογείου μοιάζει να έχουν καταδικασθεί σε μόνιμη υπανάπτυξη. Πως είναι δυνατόν να ανακάμψουν και να αναπτυχθούν οικονομίες σε συνθήκες απολύτου πιστωτικού στραγγαλισμού; Ποια προοπτική μπορεί να έχουν μέσα στο υφεσιακό τέλμα, όταν δεν μπορούν να δανεισθούν, δεν μπορούν να κόψουν χρήμα, δεν μπορούν να υποτιμήσουν το νόμισμα, και  δεν μπορούν -λόγω κοινωνικοπολιτικής αστάθειας- να προσελκύσουν επενδύσεις; Καμία κοινωνία δεν μπορεί να δεχθεί την καταδίκη της σε αργό θάνατο.

   Η πορεία που ακολουθείται είναι καταστροφική. Το μέλλον του κοινού νομίσματος φαντάζει όλο και πιο αβέβαιο, ο ευρωσκεπτικισμός ενισχύεται σε όλες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες,  ενώ ακόμη και η διάλυση της ίδιας, της βραβευμένης με Νόμπελ  (για να κάνουμε και λίγο ...χιούμορ), Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν μπορεί να θεωρείται πλέον... σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Διόλου τυχαία, ο πολύπειρος και εχέφρων Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ δήλωνε προ εβδομάδος στον γερμανικό  Spiegel: «Όποιος πιστεύει ότι δεν τίθεται πλέον το αιώνιο ερώτημα περί ειρήνης και πολέμου στην Ευρώπη, μπορεί να πλανάται οικτρά. Οι δαίμονες δεν έχουν φύγει. Απλά κοιμούνται...»

    Οι Ευρωπαίοι πολίτες, οι ευρωπαϊκοί λαοί και οι πολιτικές τους ηγεσίες οφείλουν να ορθώσουν το ανάστημα τους και να αντισταθούν στον γερμανικό παραλογισμό που καταστρέφει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η Ευρώπη έχει ανάγκη μια σημαντική πολιτική στροφή, άλλως κινδυνεύει με αποδόμηση. Είναι εξαιρετικά πιθανό ο πολιτικός κόσμος και το κοινοβούλιο της Κύπρου να μην υποκύψουν, παρά την ανύπαρκτη στήριξη τους από το περιδεές Ελλαδικό εθνικό κέντρο (στην Ελλάδα άλλωστε έχουμε σοβαρότερα θέματα να ασχοληθούμε: τον ...Κατίδη, τον ...Ριζάι κτλ). Ας ελπίσουμε ότι η αξιοπρεπής, μετρημένη και αποφασιστική στάση των Κυπρίων θα αποτελέσει -πράγμα που φαντάζει πια απίθανο- έναυσμα για ευρωπαϊκή αλλαγή ισορροπιών και πολιτικής κατεύθυνσης.

 Εκτός πάλι αν μας αρκεί ότι ο υπουργός οικονομικών εγγυάται τις καταθέσεις στα εν Ελλάδι υποκαταστήματα των κυπριακών τραπεζών....

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου