ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 24 Απριλίου 2013

Ώστε "δεν έπεσε το 73;"



Επιτέλους. Κείμενα που μιλούν για τη δικτατορία και δεν χαϊδεύουν αυτιά. Μετά από 40 χρόνια μεταπολίτευσης ανοίγουν τα στόματα για να πουν αλήθειες. Όχι σε μας που τα ζήσαμε αλλά στους νεώτερους που παραμυθιάζονται από την Αριστερά και το ΠΑΣΟΚ για τους αγώνες του λαού κατά της δικτατορίας και άλλους τέτοιους αστικούς μύθους, παπαριές καμαρωτές. Το κείμενο του Σπυρόπουλου ανοίγει δρόμους. (leo) 
Κώστας Σπυρόπουλος από το protagon
Ώστε εξεπλάγημεν από το εύρημα της δημοσκόπησης «30% πιστεύουν ότι τα πράγματα ήταν καλύτερα στη δικτατορία». Όμως, δεν είχαμε απορίες για το απεχθές σύνθημα «η χούντα δεν έπεσε το ΄73». Έλα, όμως, που και τα δυο είναι όψεις του ίδιου νομίσματος. Όχι, δεν εννοώ ότι οι μεν «δεν θυμούνται καλά» και οι δε ότι «κάνουν λάθος στην ημερομηνία» μόνο και μόνο για να ταιριάξουν τη ρίμα με το επόμενο στιχάκι «εμείς θα την γκρεμίσουμε σε τούτη την πλατεία» (εβδομήντα -τρία/πλα-τεία). Πιστεύω, αντίθετα, ότι και η δημοσκόπηση και το σύνθημα δείχνουν όχι μόνο όσα δεν ξέρουμε για τη δικτατορία, αλλά κάτι χειρότερο: όσα δεν θέλουμε να αγγίξουμε. Για το ίδιο το πραξικόπημα, για την επταετή παραμονή στην εξουσία, την πολιτική και τα στηρίγματα της δικτατορίας, αλλά και για την πτώση της…

Η μεταπολίτευση -προκειμένου να αποσιωπήσει και, εν τέλει, να νομιμοποιήσει τη μειοψηφική αντίσταση και την ανοχή, που βρήκε η δικτατορία- δημιούργησε τον μύθο ότι «τη χούντα την έριξε το Πολυτεχνείο». Η άρρητη αποσιώπηση είχε ένα ρητό αποτέλεσμα: Γενιές και γενιές γαλουχήθηκαν ότι «τα πράγματα αλλάζουν» μόνο με μια ρήξη, σε μια στιγμή. Με μιαν εξέγερση η οποία, μάλιστα, αν δεν καταπνιγεί βίαια, δεν δικαιώνει ούτε τη φύση της, ούτε τον σκοπό της. ‘Όσοι αναρωτιούνται γιατί οι 18άρηδες την επομένη της εισαγωγής τους στα πανεπιστήμια, θέλουν να κάνουν «το δικό τους Πολυτεχνείο», έχουν μιαν απάντηση. Όχι, ασφαλώς, τη μοναδική απάντηση. Πολιτικοί, αλλά και η κοινωνία, κρύφτηκαν πίσω από τους αγώνες στη Νομική και στο Πολυτεχνείο για να κρύψουν την αποχή από την αντίσταση για την ανατροπή στο εσωτερικό της χώρας. Θυμάστε αυτούς που είπαν στον Καράγιωργα «κάτσε κάτω, κουλοχέρη;».
Η συλλογική αφήγηση τι ήταν και τι δεν ήταν η δικτατορία αφέθηκε στους επιθεωρησιογράφους, που έσπαγαν πλάκα με το σύνδρομο μεγαλείου και τις ελληνικούρες του Παπαδόπουλου και της Δέσποινας, τον γραφικό Παττακό με το μυστρί και τον αόρατο Ιωαννίδη. Όλη η επταετία τυλίχτηκε στο εύρημα «γύψος». Η γύψινη εικόνα κάλυψε τα κατάγματα της κοινωνίας και τα τραύματα της πολιτικής. Το πιο μεγάλο τραύμα ήταν η έλλειψη σχεδίου για την πτώση της δικτατορίας. Σχέδιο δεν σημαίνει τι δεν θέλω -«Κάτω η Χούντα»- αλλά πώς πετυχαίνω αυτό που θέλω: τη δημοκρατική μετάβαση. Στην Πορτογαλία συγκρούστηκαν δυο γραμμές για την ανατροπή. Πνίγηκαν τα γαρύφαλλα, αλλά έπεσε η δικτατορία. Στην Ισπανία, ο Καρίγιο και η Πασιονάρια προσγειώθηκαν, χωρίς διαβατήριο, στη Μαδρίτη και μοίρασαν εκατό χιλιάδες κομματικές ταυτότητες. Στην Ελλάδα η νομιμοποίηση του ΚΚΕ έγινε με μια δήλωση του Καραμανλή. Προφανώς η νομιμοποίηση έγινε γιατί χρεοκόπησε ο αντικομμουνισμός της χούντας. Προφανώς ήταν η αρχή του τέλους του εμφυλίου. Όμως, πίσω από τα προφανή, ας δούμε τη διαφορά της δυναμικής ανάμεσα στη Λισσαβόνα, τη Μαδρίτη και την Αθήνα.
Οσα δεν είπε η πολιτική για τη δικτατορία, δεν έστερξε να ερευνήσει η διανόηση. Αν εξαιρέσουμε τη μελέτη του Κατηφόρη για το νομικό εποικοδόμημα, που έχει το χάρισμα να συνδέει το πριν με το μετά, τον Καράγιωργα και μια συλλογικη έρευνα στη ΚΟΜΘΕΠΟΛ για τον εργατικό μισθό και τη συσσώρευση των κερδών, την έρευνα του Αλιβιζάτου για τη συνταγματική α-συνέχεια, όλα τα υπόλοιπα κεφάλαια και οι σελίδες στο βιβλίο της δικτατορίας χάσκουν κενές: για τις κοινωνικές τάξεις που ισχυροποιήθηκαν, για τις μεταλλάξεις στον αγροτικό πληθυσμό, για τα ήθη που διαμορφώθηκαν, αλλά και το πολιτικό προσωπικό -ένστολο και ασύστολο- της δικτατορίας. Οσα ανέδειξαν τα ντοκιμαντέρ του Λαμπρινού, το «Χούντα είναι. Θα περάσει;» με τις εικόνες της πνευματικής ηγεσίας να σπάει τα χέρια της στο χειροκρότημα, με τα πλήθη στα «κάστρα της δημοκρατίας», τις επιχειρήσεις που «υπεστήριζαν το κοινωνικόν έργον» και τους αγρότες που πανηγύριζαν το χάρισμα των χρεών, αναμένουν τους ερευνητές τους.
Όχι μόνον η ιστοριογραφία, αλλά και η πολιτική και η δημοσιογραφία θητεύουν στη θεωρία των στεγανών και της απόλυτης ασυνέχειας ανάμεσα στο πριν και το μετά. Στο «πριν» την 21η αποσιωπούνται οι εμβληματικές προσωπικότητες της Δεξιάς που είτε εισηγήθηκαν  σχέδιο αναστολής των άρθρων του Συντάγματος είτε, ως οι πραγματικοί Περικλειδείς του ομώνυμου σχεδίου, ζητούσαν να αναλάβει ο Άναξ ή ο Στρατός. Στο «μετά» σβήνονται οι συνέχειες στο έδαφος των τότε ανερχομένων κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία, κατόπιν, «ριζοσπαστικοποιήθηκαν»-τα εισαγωγικά για τις ελληνικούρες. Ανάμεσα στο πριν και το μετά χάνεται η διάρκεια του φαινομένου. Σε πολλούς ήταν βολικό το σχήμα «σφετεριστές της εξουσίας». Μια παρένθεση που έκλεισε. Έκλεισε;

6 σχόλια:

  1. Πολλά δεν ειπώθηκαν αγαπητοί μουφίλοι λεο και σπυρό για τη δικτατορία και άλλα τόσα αποκρύβησαν διότι δε βόλευε...Οι πλουτίσαντε δεν πρόδωσαν ποτέ τους ευεργέτες τους...Τα "δάνεια" της χούντας, τα ξενοδόχεία και οι χοιροτροφικές μονάδες και νέοι πλούσιοι βουτηγμένοι ως το λαιμό στην παρανομία, που επί δεκαετίες το πολιτικό σύστημα αντί να σχεδιάζει την ανάπτυξη, προσπαθουσε με αλχημείες,να νομιμοπόιήσει τις αθλιότητες...
    Δια τούτο και θα έλεγα πως καλό είναι να συνεχίσουμε το διάλογο πέραν της επετειακής του χαρμολύπης και να πούμε γιατί βόλεψε τους πάντε η χρήση του πολυτεχνείου και τα βαφτίσια που φτειάξανε και γενιά μάλιστα περνώντας από την κολυμβήθρα του σιλωάμ την πλειοψηφεία των απόντων και των επιλύδων.....
    Οπάντα φίλος Πανος Γεωργίου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν είναι μόνο η ανοχή στη χούντα.
    Κυρίως είναι η συμμετοχή, η σύμπνοια, η συνταύτιση, η συμπόρευση.
    Δεν ήλθαν από το πουθενά τα ποσοστά της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ.
    Κρυμμένοι μέσα σε άλλα κόμματα -κυρίως, αλλά όχι μόνο στη ΝΔ, [και προβληματίζομαι αν ισχύει το «κυρίως» στη ΝΔ, κάτι υποτίθεται προφανές], τώρα που η κρίση εμφανίζεται και ως κρίση των δημοκρατικών θεσμών και των κοινοβουλευτικών ανδρών -και σε ένα βαθμό είναι- , οι οπαδοί του Παπαδόπουλου και του Ιωαννίδη, ως άτομα και το αντίστοιχο ρεύμα πολιτικών, ηθικών και πολιτιστικών αντιλήψεων ( αντικοινοβουλευτισμός / πατρίς-θρησκεία - οικογένεια / Μούσκος/ εβραιομασώνοι- εαμοβούλγαροι - κομμουνιστοσυμμορίτες κλπ) που ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει, επανεμφανίζονται στο προσκήνιο.
    Γρηγορείτε !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι μια ιδεολογία, συμφωνούμε. Ολοκληρωτική, βίαιη, αντιδημοκρατική, αντικοινοβουλευτική που μιλάει στο όνομα είτε του έθνους, είτε του λαού, είτε της εργατικής τάξης και θέλει να περιορίσει δικαιώματα των αντιπάλων, να βάλει διαχωριστικές γραμμές, να οξύνει τις αντιπαραθέσεις προς όφελος, ομάδων , καστών ή και κομμάτων. Δυστυχώς το πολιτικό σύστημα παίζει με αυτήν την ιδεολογία, αναζητεί τρόπους να την ιδιοποιηθεί και όχι να την πολεμήσει.

      Διαγραφή
    2. 1 Μην πιστώνουμε το 30% στον Παπαδόπουλο και τον Ιωαννίδη. Το "καλύτερα τα πράγματα στη δικτατορία" έχει κι άλλες αναγνώσεις και δεν σημαίνει αναγκαστικά "καλύτερα τα πράγματα λόγω δικτατορίας"
      2 Μην τα τσουβαλιάζετε όλα "αντικοινοβουλευτισμός / πατρίς-θρησκεία - οικογένεια / Μούσκος/ εβραιομασώνοι- εαμοβούλγαροι - κομμουνιστοσυμμορίτες κλπ " Το πατρίς- θρησκεία - οικογένεια ή η απόλυτη αντίθεση κάποιου στη στάση των κομμουνιστών μετά την απελευθέρωση δεν έχουν σχέση με τον αντικοινοβουλευτισμό ή με εχθρική στάση απέναντι σε Εβραίους.

      Διαγραφή
    3. @firiki2010 :Κατ' αρχήν έχεις δίκιο, το τσουβάλιασμα είναι ¨κακό πράγμα», αλλά στα πλαίσια ενός σύντομου σχολίου, είναι ίσως αναπόφευκτο.
      Διότι τους όρους "εαμοβούλγαροι - κομμουνιστοσυμμορίτες" δεν τους χρησιμοποιούσαν όλοι όσοι ήσαν απόλυτα αντίθετοι στην επικράτηση του κομμουνισμού. Είναι άλλη πολιτική στάση και αλλού θα οδηγήσει η πλήρης αντίθεση στον κομμουνισμό των δυτικών αστικών δημοκρατιών και άλλη η πλήρης αντίθεση στον κομμουνισμό του Χίτλερ –πάλι απλοποιώ, ο.κ.-

      Διαγραφή
  3. Ας μην γινόμαστε "βασιλικότεροι του βασιλέως". Ας μην υποβαθμίζουμε τη σημασία του Πολυτεχνείου - αλλά και της Νομικής, και των διαδηλώσεων για τους 17, και των στρατευμένων φοιτητών, και των Ρηγάδων, και της ΕΚΙΝ, όσα θυμάμαι πρόχειρα. Σίγουρα οι ελίτ της εποχής - ακαδημαϊκοί, επιχειρηματίες, στρατιωτικοί κλπ - όχι μόνο ανέχτηκαν αλλά και στήριξαν τη χούντα. Κι όπως και να το κάνουμε το χάρισμα των χρεών ήταν υπόθεση για τους αγρότες. Όμως, είναι άδικο να μηδενίζουμε τα πάντα και να ζητάμε πράξεις ηρωϊσμού απο τους απλούς ανθρώπους - να βάζανε μπόμπες, μπορούσαν ; Απλώς ας θυμηθούμε την κηδεία του Παπανδρέου π.χ., τότε που οι απλοί αυτοί άνθρωποι μπορούσαν μέσα στην μάζα να εκφράσουν τηναντίθεσή τους. Και τους πιτσιρικάδες στο παναθηναϊκό στάδιο που δεν άφησαν τον Παπαδόπουλο να μιλήσει "χειροκροτώντας" τον. Και, με όλο τον σεβασμό στον Οτέλο Ντε Καρβάλιο και τον Μέλο Αντούνες αλλά και στον Σαντιάγο Καρίγιο και την Πασιονάρια η χούντα στη χώρα μας κράτησε πολύ λιγώτερο απ΄ ότι στην Πορτογαλία και την Ισπανία. Ακόμη δεν πρέπει να παραβλέπουμε στα θετικά της διαχείρισης της μεταχουντικής περιόδου την κατάργηση της βασιλείας.
    Όσο για την μαλακία του 30% συμφωνώ πως πάει παρέα με την άλλη μαλακία "η χούντα δεν κλπ". Όμως: Απο την χούντα έχουν περάσει κοντά 45 χρόνια. Για να έχει κανείς αντίληψη τι ήταν η χούντα θα πρέπει τότε να ήταν τουλάχιστον 15 χρονών άρα σήμερα είναι 60 και βάλε. Ακόμη κι αν όλοι αυτής της ηλικίας πιστεύαν στην χούντα, αυτοί σίγουρα δεν αποτελούν το 30%. Άρα τι μας λένε; Βλακείες.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή