ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 24 Ιουνίου 2013

Εγκαταλείψατε το πλοίο


του Ευθύμη Δημόπουλου

Εντάχθηκα στη Δημοκρατική Αριστερά από την ίδρυσή της και μετά από δεκαετίες αποχής από κάθε οργανωμένη κομματική δραστηριότητα. Υπήρχε λόγος σοβαρός.
Στη χώρα είχε εγκαθιδρυθεί ένα καθεστώς άγριας ιδιοτέλειας προνομιούχων ομάδων. Σπαταλώντας δημόσιο χρήμα τύλιξε τη δημόσια ζωή σε έναν ιστό ρεμπουμπλικάνικης διαφθοράς και αναξιοκρατίας. Οι δικτυωμένοι κομματικοί κυριαρχούσαν πάνω στους απλούς πολίτες και οι καπάτσοι πάνω στους νομοταγείς. Ήταν κάτι που το ζούσαμε στη δουλειά, στις σπουδές, στις συναλλαγές, στις πόλεις μας. Ταυτόχρονα μια αλλοπρόσαλλη ή ύπουλη τραπεζική πολιτική σκορπούσε δάνεια και φτηνό χρήμα παράγοντας μαζικά ψευδαισθήσεις καταναλωτισμού και αλλαγής status ενώ την ίδια στιγμή έδενε ανυποψίαστους ή άπληστους πολίτες με σφιχτές θηλιές για την υπόλοιπη ζωή τους. Η χώρα έτρεχε ολοταχώς στο βάραθρο της χρεωκοπίας. Η κατάσταση δε σήκωνε άλλη «έντιμη ιδιώτευση». Έπρεπε να προσπαθήσουμε μέσα από μια συλλογικότητα.


Η συλλογικότητα της ΔΗΜΑΡ γεννήθηκε μέσα στην κρίση. Εμφανίστηκε ως φορέας ενός πολιτικού, ανθρώπινου και ηθικού κυρίως κεφαλαίου που θα εξευγένιζε την ελληνική πολιτική σκηνή με αυτοκριτικό λόγο και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα. Αρκετοί νιώσαμε πως εκφράζει τις ελπίδες ενός μέρους της ελληνικής μεσαίας τάξης που ζητούσε να υπερβεί την πολιτική του μειονεξία και προσδοκούσε «να γίνωμεν επιτέλους φράγκικο». Να αγγίξουμε δηλαδή το όραμα πολλών δεκαετιών του ελληνικού εκσυγχρονισμού: τα δυτικά πρότυπα οργάνωσης κοινωνίας και οικονομίας.
Στα χρόνια που ακολούθησαν πολλά θα μπορούσαμε να καταλογίσουμε στην επίσημη ΔΗΜΑΡ. Πολιτική ατολμία, στραμπουληγμένη γλώσσα (αυτά τα παράξενα κεκεδίστικα που φανέρωναν σύγχυση και τρομάρα), φοβία για ρήξη με το κατεστημένο των προνομίων, πολιτική ίσων αποστάσεων - με το ζόρι και με το υποδεκάμετρο - μην τυχόν και λερωθούμε, ρηχός μεταρρυθμισμός, βυζαντινισμός, παλαιοαριστερά σύνδρομα κλπ.κλπ.
Υπάρχει όμως ένα γεγονός για τα οποίο είμαι και θα είμαι περήφανος που συμμετείχα στη ΔΗΜΑΡ. Είναι η συμμετοχή του κόμματος στην τρικομματική κυβέρνηση για τη διάσωση της χώρας.
Με την απόφαση αυτή η ανανεωτική αριστερά αλλά και χιλιάδες δημοκρατικοί πολίτες με την ψήφο τους ζητούσαν ενεργό συμμετοχή και αναλάμβαναν ευθύνες στη διακυβέρνηση και διοίκηση της χώρας. Σήκωναν τα μανίκια και ανέβαιναν στο πιλοτήριο του κυβερνήτη.
Η διαχείριση της κρίσης αποκτούσε ευρύτερη πολιτική και εθνική βάση. Ένα μικρό στο δέμας δημοκρατικό κόμμα με ευρωπαϊκό προσανατολισμό έφερνε τις δικές του προτάσεις στο τραπέζι και θα έδινε με μαχητικό και αξιόπιστο τρόπο αυτό που ο Μανιτάκης χαρακτήρισε ως «φοβερή μάχη της διαπραγμάτευσης με την Τρόικα». Ο ελληνικός λαός αντιλαμβανόταν εδώ και καιρό πως όσο υστερόβουλοι και αν είναι ορισμένοι από τους εταίρους ο δικομματισμός προσπαθούσε να τους αντιμετωπίσει με κουτοπονηριές και αυτό ντρόπιαζε τη χώρα. Στην εσωτερική πολιτική ζωή ο λαϊκισμός μαύρος, κόκκινος ή γαλάζιος αποκτούσε έναν σοβαρό κυβερνητικό αντίπαλο που δεν μπορούσε εύκολα να τον διαβάλλει.
Στη δημόσια διοίκηση μια ομάδα έντιμων ανθρώπων με «καθαρό μητρώο» και σεβασμό στο δημόσιο χρήμα έμπαινε στο Λαβύρινθο της ρεμούλας και της διαπλοκής. Έπαιρναν κλειδιά δημόσιων υπηρεσιών, άνοιγαν σκονισμένα και ανενημέρωτα κιτάπια, έριχναν φως σε αμαρτωλά χρηματοκιβώτια, έλεγχαν λίστες «κολλητών». Θα συμμετείχαν σε διαπραγματεύσεις, θα είχαν άμεσο λόγο για νομοσχέδια, αποφάσεις και εγκυκλίους διοικήσεων, θα υπεράσπιζαν τα δικαιώματα του απλού και «χωρίς «μπάρμπα» πολίτη στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην ασφάλιση. Θα μάθαιναν, θα εκπαιδεύονταν να σέρνουν το κάρο της ελληνικής δημόσιας διοίκησης. Οι αξίες της τάξης, της οργάνωσης του επαγγελματισμού, αξίες τόσο συκοφαντημένες από τον αριστερό λαϊκισμό, θα έβρισκαν τους δικούς τους υπερασπιστές. Ο Μινώταυρος του παλαιοκομματικού δικομματισμού και των επαγγελματικών φατριών δεν ήταν πια μόνος του.
Στο επίπεδο του συμβολισμού, στο απέραντο χρηματιστήριο συναισθημάτων που λέγεται πολιτική, ζωή φύσηξε φρέσκος αέρας. Η ομίχλη των παραισθήσεων της αριστερού μεσιανισμού για την δική της Εδέμ, όπου μόνο εκεί αυτή ήταν ικανή να κυβερνήσει, διαλυόταν. Η αποχή, η άρνηση συμμετοχής, η διαρκής αντιπολιτευτική κλάψα και υστερία εγκαταλείπονταν. Οι ευγενέστερες παρακαταθήκες και μορφές της ελληνικής αριστεράς από τον Ηλιού μέχρι τον Κύρκο και τον Παπαγιαννάκη παράστεκαν τώρα στο νηφάλιο Κουβέλη. Ο συμβιβασμός, η συναίνεση, η σύνεση και το καταλάγιασμα των παθών κέρδιζαν έδαφος σε μια κοινωνία όπου η έξαψη και ο διχασμός έχουν παραδοσιακά τον πρώτο λόγο.
Και ξαφνικά όλα θρύψαλα. Μέσα από τα γραφεία της Αγίου Κωσταντίνου μια φωνή ακούγεται «Εγκαταλείψατε το πλοίο».
Γιατί ; Μάλλον θα σκέφτηκαν πως οι έντιμοι πρέπει να φεύγουν πρώτοι. Ή μάλλον θα σκέφτηκαν, «χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ», πως η πατρίδα έχει χιλιάδες ανιδιοτελείς που θέλουν να τους αντικαταστήσουν στην πρώτη γραμμή.
Κρίμα.
Δημόπουλος Ευθύμης, δάσκαλος


4 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό κείμενο, σπουδαία γραφή. Μπράβο κ.Δημόπουλε.

    Νίκη Αδαμάκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλά όλα αυτά Δημόπουλε αλλά δεν θα καθόμαστε να γίνουμε τα παιδιά για τις δουλειές του Σαμαρά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εκείνο που δε λέει το κείμενο είναι πως αυτή η ομάδα των αδιάφθορων της ΔΗΜΑΡ μπορεί να ήταν διοικητικά ανίκανη και άσχετη. Ίσως το ότι έφυγαν να βοηθήσει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Μεταφέρετε με εξαιρετικό τρόπο τη δική σας πολύ καλή διάθεση ως μέλος ενός χώρου από τον οποίο καταλαβαίνω ότι είχατε μεγάλες απαιτήσεις και στον οποίο είχατε προσδώσει πολύ υψηλές αξίες. Μακάρι η ΔΗΜΑΡ να ήταν πραγματικά ότι περιγράφετε, αλλά δυστυχώς δεν είμαι καθόλου σίγουρη γι'αυτό

    ΑπάντησηΔιαγραφή