ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 1 Ιανουαρίου 2014

Η κριτική του καναπέ στους «58»


του Αχιλλέα Γραβάνη

Η εύκολη κριτική στις προσπάθειες των ‘58’ καλά κρατεί. Οι αγωνιωδώς κρίνοντες πολλοί. Από τον καναπέ τους. Από το κομπιούτερ του γραφείου τους. Η αγωνία όμως των ‘58’ για τον τόπο μετουσιώνεται σε πράξη: οι περισσότεροι, επιστήμονες και αρκετοί πανεπιστημιακοί, αφιερώνουν άπειρο χρόνο, από τον ελάχιστο που τους αφήνει η ενεργός επιστημονική τους δραστηριότητα σε Ελλάδα και εξωτερικό, για συζήτηση και πολιτική επικοινωνία με τους πολίτες, όχι του Κολωνακίου αλλά της επαρχίας, του Ηρακλείου, της Λάρισας, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας, των Ιωαννίνων, του Βόλου, των Χανίων. Σε ανοικτές συγκεντρώσεις, σε προσωπικές συζητήσεις με τους πολίτες. Συμμετέχουν στη προσπάθεια για τη διαμόρφωση μίας πρότασης της Κεντροαριστεράς για την έξοδο από την κρίση, με συχνές συναντήσεις τους στην Αθήνα. Και όλα αυτά με πολλά έξοδα μετακίνησης και οργάνωσης των συναντήσεων (ξενοδοχεία, αίθουσες κλπ) που πληρώνουν προσωπικά, από την τσέπη τους, από τους κουτσουρεμένους μισθούς τους, που τα στερείται η οικογένεια τους.

Δεν έχουν ενδιαφέρον ούτε χρόνο να ασχοληθούν με κακοήθεις και άδικες προσωπικές, δημόσιες επιθέσεις και μάλιστα σε ΄φίλους’ και πολιτικούς συνοδοιπόρους. Παλεύουν να πείσουν τους συντρόφους τους για την αναγκαιότητα ενός Νέου Φορέα της Κεντροαριστεράς, υπόθεση καθόλου εύκολη.

Και αν οι ‘58’ δεν τα κάνουν καλά, γιατί δεν αναλαμβάνουν δράση οι κρίνοντες που τα ξέρουν καλύτερα? Να βγουν μπροστά να κάνουν αυτοί τον Νέο Φορέα της Κεντροαριστεράς, να τους ακολουθήσουμε. Ευκολότερη και ανέξοδη βέβαια η κριτική από το κομπιούτερ του γραφείου. Ας βγάλουν το ΄φίδι από την τρύπα’ οι άλλοι.

Το αποτέλεσμα της προσπάθειας των ΄58’ είναι αβέβαιο, γιατί στοχεύει στη ανανέωση του μεσαίου χώρου σε ιδέες και ανθρώπους, υπόθεση καθόλου εύκολη. Δεν έχει να κάνει με το ηλικιακά νέο ή παλιό αλλά με το πολιτικό νέο ή παλιό. Με την ενεργοποίηση ‘κανονικών’ ανθρώπων, που δεν ζουν από ή για την πολιτική. Με φρέσκους, πετυχημένους στον χώρο τους ανθρώπους, όπως η συντριπτική πλειοψηφία των ‘58’. Στόχος των ‘58’ δεν είναι τα οφίτσια και οι καρέκλες (οι περισσότεροι το έχουν δηλώσει δημόσια), ποτέ δεν ήταν. Κοιτάζανε τόσα χρόνια τη δουλειά τους, το έργο τους είναι διακριτό, μετρήσιμο και μιλά από μόνο του γι αυτούς. Οι πολιτικοί και οι πολίτες που δεν συμφωνούν με τους ΄58’ ας σηκώσουν λοιπόν τα μανίκια και ας βάλουν το χέρι στη τσέπη να μας πουν με πολιτικές πράξεις ποια είναι η δική τους πρόταση για την Κεντροαριστερά. Αν δεν θέλουν ή δεν έχουν να πουν κάτι, ας σεβαστούν την προσπάθεια και τους κόπους των άλλων, κρίνοντας καλοπροαίρετα και παραγωγικά με προτάσεις και όχι με προσωπικές επιθέσεις και αφορισμούς, με περισπούδαστες σοφιστείες. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα!
Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης

4 σχόλια:

  1. Η φίλη Βάσω Κιντή με ένα ατυχέστατο σχόλιο αδίκησε κατάφωρα τον φίλο Αχιλλέα Γραβάνη και μαζί αδίκησε τον εαυτό της, όπως της επεσήμανα σε προσωπικό μήνυμα. Καταννοώ την πικρία του ΑΓ. Όμως, ενώ επί της ουσίας έχει δίκιο, στην απάντησή του χρησιμοποίησε ένα σχήμα που με την σειρά του αδικεί κατάφωρα την Βάσω. Η ΒΚ δεν ανήκει σε εκίνους/ες που "κάνουν κριτική από τον καναπέ τους ή από το πληκτρολόγιο". Ανήκει, μαζί με τον ΑΓ, σε εκείνους/ες που εδώ και πολλά χρόνια δίνουν μάχες σώμα με σώμα με τις δυνάμεις της αντίδρασης και του σκοταδισμού στο πανεπιστήμιο. Δεν θα επεκταθώ. Σαν μέλος του Συμβουλίου του ΕΚΠΑ η ΒΚ έμεινε σχεδόν μόνη ανάμεσα στα θηρία του σκοταδισμού και της μαύρης αντίδρασης του ΣΥΡΙΖΑ. Θα θυμίσω μόνον ότι τον περασμένο Σεπτέμβριο πήρε με μεγάλο προσωπικό ρίσκο την πρωτοβουλία να καλέσει την αστυνομία ώστε να λυθεί η ομηρία του Συμβουλίου από τα τάγματα εφόδου. Στη χώρα πριν από τις νικηφόρες "ελιές" Καμίνη και Μπουτάρη του 2010, υπήρξε μια άλλη νικηφόρα "ελιά" το 2009 που οδήγησε στην επική ανατροπή της αντιδραστικής ηγεσίας της ΠΟΣΔΕΠ των μαϊστροαπέκηδων του ΣΥΡΙΖΑ και του ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Εκεί, με διαφορετικό τρόπο, αλλά στην πρώτη γραμμή, ήταν και η Βάσω και ο Αχιλλέας. Επαναλαμβάνω, επί της ουσίας του επίδικου, συμφωνώ με τον ΑΓ. Όμως, μέσα στην πικρία του χρησιμοποίσε ένα άδικο σχήμα. Το οποίο υιοθετούν άκριτα πολλοί και πολλές πουδεν γνωρίζουν τα πράγματα. Θεωρώ καθήκον μου όλα αυτά να τα πω δημόσια. Αφορούν σε δύο σημαντικούς φίλους και συνοδοιπόρους. Και λυπάμαι βαθιά για αυτή την αντιπαράθεση. Είμαστε λίγοι και λίγες και δεν έχουμε την πολυτέλεια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ Ορέστη. Δεν μπορώ να διαφωνήσω σε τίποτα απόσα γράφεις. Απλά λυπάμαι για τις ανώφελες και αναίτιες κόντρες αυτού του είδους. Η ΒΚ απλά δεν έπρεπε να είχε γράψει καθόλου εκείνο το κείμενο στη Μεταρρύθμιση http://www.metarithmisi.gr/el/readText.asp?textID=25631

      Απλά ήθελε να μας την πει. Της πρότεινα να αφήσει αυτού του είδους την κριτική και να σπεύσει στις γραμμές μας. Την χρειαζόμαστε.

      Διαγραφή
  2. Όχι Ορέστη. Δεν θα συμφωνήσω μαζί σου για να μη χρεωθώ μια "βολική ουδετερότητα" στην αντιπαράθεση δυο αξιοσέβαστων, μαχητικών και με δημόσιο λόγο, προσωπικοτήτων. Δεν δικάζω προθέσεις. Αλλά στην αντιπαράθεση μεταξύ του "αλάνθαστου και καθαρού λόγου της μοναδικότητας" και του "προωθητικού συμβιβασμού της συμμετοχής" επιλέγω το δεύτερο. Συμπαρατάσσομαι με τον Αχιλλέα και αντιπαρατίθεμαι στην κα Κιντή, σεβόμενος πάντα τη γνώμη της...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Όχι Ορέστη. Δεν θα συμφωνήσω μαζί σου για να μη χρεωθώ μια "βολική ουδετερότητα" στην αντιπαράθεση δυο αξιοσέβαστων, μαχητικών και με δημόσιο λόγο, προσωπικοτήτων. Δεν δικάζω προθέσεις. Αλλά στην αντιπαράθεση μεταξύ του "αλάνθαστου και καθαρού λόγου της μοναδικότητας" και του "προωθητικού συμβιβασμού της συμμετοχής" επιλέγω το δεύτερο. Συμπαρατάσσομαι με τον Αχιλλέα και αντιπαρατίθεμαι στην κα Κιντή, σεβόμενος πάντα τη γνώμη της...

    ΑπάντησηΔιαγραφή