ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 2 Φεβρουαρίου 2014

Χωρίς εναλλακτικούς δρόμους. Τι σημαίνει η προσχώρηση της Γαλλίας στην οικονομική λογική του Βερολίνου


του Π.Κ. Ιωακειμίδη, από τα ΝΕΑ

Οι ερωτικές περιπέτειες του γάλλου προέδρου Φρ. Ολάντ έχουν επισκιάσει ένα σημαντικό γεγονός που εμμέσως πλην σαφώς ενδιαφέρει (και) την Ελλάδα: η Γαλλία «επιστρέφει» στην Ευρώπη. Βεβαίως η Γαλλία ήταν και παραμένει στην Ευρώπη, στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η έννοια της «επιστροφής» βρίσκεται στο ότι, μετά την εκλογή του (Μάιος 2012), ο Φρ. Ολάντ θέλησε να ακολουθήσει έναν κάπως ξεχωριστό δρόμο στη διαχείριση της γαλλικής και ευρωπαϊκής οικονομίας και γενικότερα να αποστασιοποιηθεί σε σημαντικό βαθμό από τη λογική της ΕΕ αλλά και από αυτή της Γερμανίας. Προχώρησε, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε έντονες επικρίσεις των επιλογών της ΕΕ (κυρίως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) αλλά και της στρατηγικής δημοσιονομικής πειθαρχίας και λιτότητας  του Βερολίνου στη διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη. Επιχείρησε να οικοδομήσει εναλλακτικούς συνασπισμούς χωρών - μελών που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στην παντοδυναμία της Γερμανίας και της οικονομικής ορθοδοξίας που εκπορευόταν από Βερολίνο και Βρυξέλλες. Οι προσπάθειες αυτές δεν απέδωσαν. Ούτε εναλλακτικοί συνασπισμοί δημιουργήθηκαν (ούτε θα μπορούσαν, άλλωστε, να δημιουργηθούν) ούτε η ορθοδοξία Βερολίνου - Βρυξελλών κλονίστηκε. Από την άλλη μεριά, η γαλλική οικονομία έδειξε ότι δεν μπορούσε να ακολουθήσει τον υποτιθέμενο εναλλακτικό δρόμο των μεταρρυθμίσεων και της οικονομικής ανάκαμψης που θα επέτρεπαν στο Παρίσι να έχει ισχυρότερη φωνή στη διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικής της ΕΕ.
Για να είμαστε δίκαιοι, από τις πρώτες αυτές προσπάθειες του Φρ. Ολάντ προέκυψε ένα Σύμφωνο για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση, όμως χωρίς καμιά δεσμευτικότητα (ως πολιτικό κείμενο) και χωρίς νέους πρόσθετους οικονομικούς πόρους. Αλλά έστω και έτσι, το Σύμφωνο αυτό παραμένει εν πολλοίς ανεφάρμοστο. Ταυτόχρονα, η Γαλλία άρχισε να περιγράφεται (με μια δόση υπερβολής από τα αγγλοσαξονικά ΜΜΕ) ως «ο μεγάλος ασθενής της Ευρώπης», ενώ οι διάφοροι οίκοι αξιολόγησης επιδόθηκαν στη γνωστή τους άσκηση, στην υποβάθμιση δηλαδή της πιστοληπτικής ικανότητάς της. Και το σημαντικότερο, η «αποστασιοποιούμενη Γαλλία» εμφανιζόταν ολοένα και περισσότερο ανήμπορη να επηρεάσει αποτελεσματικά την ευρωπαϊκή πολιτική, με αποτέλεσμα τη μονοκρατορία της Γερμανίας που έφερε τις γνωστές, ανεπιθύμητες συνέπειες. Η περίοδος αυτή φαίνεται ότι τερματίσθηκε. Ο Φρ. Ολάντ επαναλαμβάνει τον προκάτοχό του Σοσιαλιστή πρόεδρο, τον Φρ. Μιτεράν, που και εκείνος το 1983, σχεδόν δύο χρόνια μετά την εκλογή του το 1981, εγκατέλειψε τους «εναλλακτικούς δρόμους» και γύρισε στην τότε ευρωπαϊκή ορθοδοξία.

Η «ευρωπαϊκή επιστροφή» του Φρ. Ολάντ αφορά τρεις ειδικότερες πτυχές:
(α) Την οικονομική πολιτική. Ο γάλλος πρόεδρος κινείται από το Σύμφωνο Ανάπτυξης στο Σύμφωνο Υπευθυνότητας, όπως το ονόμασε, με μεταρρυθμίσεις που συνεπάγονται μεταξύ άλλων δραστικές περικοπές δαπανών (ύψους 50 δισ. ευρώ για την περίοδο 2015-17), περικοπές οικογενειακών επιδομάτων, απελευθέρωση της αγοράς εργασίας κ.ά., μεταρρυθμίσεις δηλαδή στη λογική της πολιτικής δημοσιονομικής πειθαρχίας και λιτότητας. Γι' αυτό άλλωστε το Βερολίνο αισθάνθηκε - όπως γράφτηκε - ανακούφιση και χειροκρότησε τον γάλλο πρόεδρο.
(β) Την επιστροφή της Γαλλίας στη Γερμανία. Το Παρίσι εγκαταλείπει ολοσχερώς τους πειραματισμούς των «εναλλακτικών συνασπισμών» ρίχνοντας το βάρος στην ενδυνάμωση του γαλλογερμανικού άξονα ως κινητήριας δύναμης για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Στη βάση αυτή θα υπάρξει συνεργασία για την προώθηση σειράς φιλόδοξων προγραμμάτων που, απ' ό,τι φαίνεται, θα συμφωνηθούν στην κοινή συνάντηση των Υπουργικών Συμβουλίων των δύο χωρών στις 19 Φεβρουαρίου στο Παρίσι.
(γ) Την επιστροφή στην Ευρώπη. Η Γαλλία εμφανίζεται τώρα πολύ περισσότερο πρόθυμη, σε συνεργασία με τη Γερμανία, να προωθήσει πρωτοβουλίες για την εμβάθυνση της ενοποίησης, όπως αυτές της οικονομικής διακυβέρνησης σε επίπεδο ευρωζώνης, της φορολογικής εναρμόνισης, της κοινής αμυντικής πολιτικής κ.ά.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα; Πολλά και σημαντικά. Πρώτον, είναι θετικό για την Ελλάδα ότι η Γαλλία θέλει να έχει μια περισσότερο ισχυρή φωνή στην Ευρώπη. Οπως είναι επίσης θετικό ότι ενισχύεται ο γαλλογερμανικός άξονας γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, χωρίς τη στενή συνεργασία Γαλλίας - Γερμανίας η Ευρώπη παραλύει - και αυτό δεν συμφέρει καθόλου την Ελλάδα. Από την άλλη μεριά, πρέπει να είναι σαφές ότι οι «εναλλακτικοί δρόμοι» που ονειρεύονται ορισμένοι, είτε σε επίπεδο πολιτικών είτε σε επίπεδο συνασπισμών, δεν πρόκειται να ανοίξουν εύκολα στη σημερινή Ευρώπη. Η σοσιαλιστική Γαλλία προσχώρησε στη λογική της λιτότητας και της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Κατά κάποιον τρόπο, στη λογική του Βερολίνου. Με ποιους λοιπόν θα ανοίξουν οι εναλλακτικοί δρόμοι; 
Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου