ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 9 Φεβρουαρίου 2014

Ναι, μπορεί να λυθεί το Κυπριακό



της Χριστίνας Πουλίδου από το protagon

Πέρασαν χρόνια από τη λήξη της τελευταίας διαπραγμάτευσης για τη λύση του Κυπριακού. Κυβερνήσεις άλλαξαν στην Κύπρο, νέες γενιές μεγάλωσαν, τα συμφέροντα με το πέρασμα των χρόνων τροποποιήθηκαν. Και ξαφνικά βρισκόμαστε ενόψει επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων. Μπορεί πράγματι να λυθεί το Κυπριακό; Ναι, μπορεί. Η ιστορία (και η ζωή) μας έχει δείξει ότι όταν υπάρχει η βούληση, οι λύσεις βρίσκονται. Υπάρχει η βούληση; Φαίνεται ότι εκούσα-άκουσα η βούληση σήμερα διαμορφώνεται – τουλάχιστον για την πρώτη φάση, τη διαπραγμάτευση.

Παρακολουθώ εδώ και μέρες στα κυπριακά ΜΜΕ την ιστορία του νερού που θα μεταφερθεί από την Τουρκία στα κατεχόμενα. Είναι ένα έργο μεγάλης εμβέλειας, που θα δημιουργήσει μεγαλύτερες συνθήκες εξάρτησης των κατεχομένων από την Τουρκία, που θα κοστίσει πολλά λεφτά, θα «γεννήσει» επενδύσεις και που θα αλλάξει την εικόνα των κατεχομένων – τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αξία της γης. Το έργο μπορεί να έχει ολοκληρωθεί εντός του έτους και όπως εκτιμάται στα κυπριακά ΜΜΕ θα έχει αντίκτυπο στο εδαφικό. Το στάτους κβο επομένως, στην αξία του οποίου ορκίζονταν οι εχθροί της λύσης του Κυπριακού, σήμερα έχει πάρει ανάποδες στροφές – ούτε δεδομένη είναι η κατάσταση, ούτε ακίνητη.

Αν εξάλλου η διαδικασία της διαπραγμάτευσης (που φαίνεται να ξεκινά από τη Δευτέρα) αποδώσει καρπούς, η οικονομική στενωπός που βιώνουν σήμερα οι Ελληνοκύπριοι θα μετατραπεί σε λεωφόρο ανάπτυξης. Η επιστροφή των εδαφών, η ανοικοδόμηση, η ανασυγκρότηση του κράτους θα συνοδευτούν από επενδύσεις, που στα μεγέθη της Κύπρου θα μετεξελιχτούν σε μιαν αναπτυξιακή έκρηξη.

Αυτός είναι ο πρόλογος. Για να σας διευκολύνω στην κατανόηση της κατάστασης ας δούμε συνοπτικά πού βρισκόμαστε:

Από τις 18 Δεκεμβρίου η κυβέρνηση Αναστασιάδη παρουσίασε ένα σχέδιο Κοινού Ανακοινωθέντος, εν είδει λακτίσματος στην εκκίνηση της κούρσας των διαπραγματεύσεων. Η τουρκοκυπριακή πλευρά είχε ισχυρές αντιρρήσεις και μέσω του αμερικανικού παράγοντα με διαμεσολαβητή την Τουρκία, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι με μικροπροσαρμογές, ο Ντ. Έρογλου τελικά θα συναινέσει. Οι δύο πλευρές θα κληθούν να ξεκινήσουν «δομημένες διαπραγματεύσεις» που θα παράγουν αποτελέσματα «το συντομότερο δυνατόν» στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.

Το Κοινό Ανακοινωθέν ορίζει το πλαίσιο, περιγράφει δηλαδή ότι το ομοσπονδιακό κράτος θα έχει δύο πολιτικά ισότιμες συνιστώσες, αλλά μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια, μία διεθνή προσωπικότητα. Η (εσωτερική) ιθαγένεια των δύο συνιστωσών θα είναι «συμπληρωματική», το Σύνταγμα θα ορίσει τις εξουσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αλλά και τα «κατάλοιπο» της εξουσίας που θα ασκείται από τα συνιστώντα κράτη και προβλέπεται ότι δεν θα υπάρχει αλληλο-εμπλοκή. Ούτε δηλαδή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα παρεμβαίνει στη διακυβέρνηση των συνιστώντων κρατών, ούτε τα συνιστώντα κράτη θα παραβιάζουν νόμους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, ούτε τέλος τα συνιστώντα κράτη θα παρεμβαίνουν το ένα στο άλλο.

Η διαπραγμάτευση θα καταλήξει σε μια συνολική συμφωνία, η οποία θα τεθεί υπό την κρίση των δημοψηφισμάτων στις δύο κοινότητες. Το ομοσπονδιακό Σύνταγμα θα είναι ο ανώτερος νόμος του κράτους, ενώ αποκλείεται ρητά: η ένωση της ομοσπονδίας (ή μέρους της) με οποιαδήποτε άλλη χώρα, η οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση, καθώς και οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην «κατάσταση των πραγμάτων».

Οι εξελίξεις αυτές (που κυοφορούνται εδώ και πέντε μήνες, επιταχύνθηκαν δε με την επίσκεψη της Αμερικανίδας κας Νιούλαντ στην περιοχή) εκδηλώθηκαν στην επαύριο της συμφωνίας Λευκωσίας-Λονδίνου για το καθεστώς των βρετανικών βάσεων. Έπειτα από 54 χρόνια, οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν να ενταχθεί το 78% του εδάφους των βάσεων (με το σύνολο των ιδιωτικών περιουσιών) στις πολεοδομικές ζώνες. Με άλλα λόγια, οι ιδιοκτήτες περιουσιών μπορούν πλέον να αναπτύξουν τα δικαιώματά τους, ενώ ταυτόχρονα επειδή αίρονται οι περιορισμοί κτήσης ακινήτων στα εδάφη των βάσεων, δημιουργούνται νέα πεδία επενδύσεων σε μιαν έκταση 200 τ.χλμ.

Στο πολιτικό ερώτημα, με ποιους συσχετισμούς θα υποστηριχθεί η προσπάθεια της λύσης, η απάντηση είναι σύνθετη. Στην Κύπρο, η εσωτερική αναδιάταξη της ηγεσίας του ΔΗΚΟ ως τις αρχές της βδομάδας θα έχει ολοκληρώσει την εικόνα. Προς το παρόν φαίνεται ότι το ΑΚΕΛ στέκεται εποικοδομητικά στην έναρξη των διαπραγματεύσεων, ενώ ο Νικόλας Παπαδόπουλος (πρόεδρος του ΔΗΚΟ) αντιστέκεται, πλην όμως η τελική στάση του κόμματος θα φανεί όταν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες αναδιάταξης της ηγεσίας του.

Στα καθʼ ημάς, οι δηλώσεις Σαμαρά ξεκίνησαν επιφυλακτικά («πρέπει να αντλήσουμε διδάγματα από τις πρόσφατες φάσεις της πορείας του Κυπριακού») κατέληξαν όμως στη διαβεβαίωση πως «η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες και επί της διαδικασίας και επί της ουσίας του Κυπριακού».

Στην Τουρκία τέλος, αφενός η ευάλωτη θέση του «συστήματος Ερντογάν» σε συνδυασμό με τις εκλογικές σκοπιμότητες και αφετέρου η επιβεβλημένη συνεργασία με τις ΗΠΑ εξαιτίας της γειτνίασης της χώρας με την εύφλεκτη περιοχή, φαίνεται ότι έχουν επαναφέρει στην τουρκική ηγεσία τη φιλοδοξία «συμβολής» της στη λύση του Κυπριακού.

Αυτή είναι συνοπτικά η συνολική εικόνα. Υπάρχει «φως στην άκρη του τούνελ»; Ναι, υπάρχει. Αν δεν υπήρχε εξάλλου, γιατί να μπει κάποιος στην περιπέτεια; «Η ιστορία έχει δείξει ότι στη μέση της προσπάθειας, αυτή εκτροχιάζεται» μαντεύω τη σκέψη ορισμένων αναγνωστών. Με δοκιμή και σφάλμα διανύουμε την πορεία της ζωής μας, γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και στην πολιτική; Αν δεν υπάρχει εξάλλου αισιοδοξία στην αρχή μιας προσπάθειας, η εναλλακτική είναι ο τάφος του μηδενισμού.
Η Χριστίνα Πουλίδου είναι δημοσιογράφος

1 σχόλιο:

  1. Στο Κυπριακό είχαμε χρόνια τώρα μια σειρά απο σχέδια επίλυσης που κάθε ένα ήταν χειρότερο απο το προηγούμενο.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή