ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 18 Μαρτίου 2014

Άρρηκτη συνοχή με την Ευρώπη


Κίμων Χατζημπίρος 

Πολλές ελπίδες καλλιεργούνται για προσδοκώμενα κοιτάσματα υδρογονανθράκων κάτω από τις ελληνικές θάλασσες. Αν εντοπισθούν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου ή πετρελαίου, προφανώς θα προκύψει μια πρόσθετη δυνατότητα για ξεχρέωση της χώρας. Επιπλέον, προβάλλεται ότι, αν παράγουμε καύσιμα, θα ισχυροποιηθεί η σύνδεσή μας με την Ευρώπη. Μήπως όμως η προσήλωση στα κοιτάσματα παραμερίζει άλλες ενεργειακές δυνατότητες, οι οποίες συνιστούν καλή μακροπρόθεσμη στρατηγική για την Ελλάδα;

Όλοι ξέρουν ότι άνεμος και ήλιος αφθονούν στον τόπο μας. Πόσοι όμως συνειδητοποιούν ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι λιγότερο ακριβές απ’ όσο παρουσιάζεται; Η σωστή σύγκριση με τους υδρογονάνθρακες απαιτεί να συνυπολογίσουμε το συνολικό περιβαλλοντικό κόστος και τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Π.χ. η κρίση στην Ουκρανία υποκρύπτει μια σημαντική ενεργειακή διάσταση. Η  Ευρωπαϊκή Ένωση, με οδηγό τη Γερμανία, πιθανότατα θα επιλέξει μακροπρόθεσμα την συνολικά φθηνότερη και ασφαλέστερη ενεργειακή λύση. Η εξοικονόμηση ενέργειας δεν αρκεί, στο μέλλον οι ανάγκες σε ηλεκτρισμό θα είναι πολύ αυξημένες. Το πιο φιλόδοξο επίσημο σενάριο στην Ευρώπη, ίσως και το επικρατέστερο, προβλέπει εξαιρετικά υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ, με παραγωγή του 97% του ηλεκτρισμού το 2050 και σχεδόν μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Στόχος, που κρίνεται οικονομικά εφικτός, είναι η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 80–95 % μέχρι το 2050. Εξ άλλου, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι το μόνο, ίσως ούτε καν το σημαντικότερο ζήτημα. Για να κρατήσει η Ευρώπη υψηλό οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, χρειάζεται να αποφύγει τους γεωπολιτικούς κινδύνους μιας ενεργειακής εξάρτησης από αβέβαιες ή ενδεχομένως εχθρικές αγορές, όπως οι Αραβικές χώρες και η Ρωσία. Σίγουρος τρόπος είναι η αντικατάσταση των καυσίμων από ντόπιες ενεργειακές πηγές με εξασφαλισμένη παροχή και σταθερή τιμή, όπως ο άνεμος, ο ήλιος, η παλίρροια, τα κύματα κ.λπ. Προπάντων τα υπεράκτια και χερσαία αιολικά πάρκα, που είναι σήμερα η πιο ώριμη τεχνολογία, προσφέρουν μεγάλη ισχύ. 

Η αντίληψη ότι οι ΑΠΕ δεν μπορούν, για τεχνικούς λόγους, να συμμετέχουν με υψηλό μερίδιο στην παραγωγή ηλεκτρισμού είναι πλέον παρωχημένη. Το πρόβλημα της ασυνεχούς παραγωγής τους λύνεται με ολοκλήρωση της αγοράς ηλεκτρισμού και χρήση καινοτόμων τεχνολογιών που ήδη υπάρχουν, όπως τα έξυπνα δίκτυα και οι μέθοδοι διαχείρισης φορτίου. Το κόστος και οι κίνδυνοι ελαχιστοποιούνται, αν η Ευρώπη αποκτήσει κοινή ενεργειακή αγορά. Θα περιλαμβάνει ένα πλήρως διασυνδεδεμένο χερσαίο και υποθαλάσσιο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρισμού για 500 εκατομμύρια κατοίκους και αποθήκευση ενέργειας με ηλεκτρικά αυτοκίνητα, υδρογόνο, αντλησιοταμίευση κ.λπ. Οι διακρατικές γραμμές μεταφοράς θα επιτρέπουν την εξισορρόπηση, ενώ ταυτόχρονα θα αντλείται όφελος από την γεωγραφική διασπορά διαφορετικών μονάδων ΑΠΕ στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ούτως ή άλλως, τα ενεργειακά δίκτυα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν γεράσει. Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, που, με προοπτική 25ετίας, θα εξασφαλίσουν αταλάντευτη ενεργειακή συνοχή της Ευρώπης.

Σημαντικό παράπλευρο κέρδος από τις ΑΠΕ είναι η δραστική ενίσχυση της καινοτομίας και μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής τεχνολογίας που θα εκμεταλλευθεί τις διεθνείς αγορές. Αν, πράγμα πολύ πιθανό, επιβεβαιωθούν τα σενάρια περί ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, τότε η Ευρώπη θα πουλά για πολλά χρόνια σ’ όλο τον πλανήτη καινοτόμα τεχνολογικά προϊόντα. Η προοπτική αυτή ενισχύεται, εφόσον άλλες ανταγωνιστικές τεχνολογίες, όπως η παραγωγή σχιστολιθικού αερίου, η υπόγεια αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και η πυρηνική ενέργεια σχάσης σκοντάψουν σε σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, δύσκολη κοινωνική αποδοχή και πολλαπλά τεχνικά αδιέξοδα. Χαρακτηριστικό είναι ότι, μετά την Φουκουσίμα,  η Γερμανία αποφάσισε να κλείσει τα 17 πυρηνικά της εργοστάσια πριν το 2022.

Για την Ελλάδα, προτεραιότητα πρέπει να είναι η ταχεία προώθηση ενός πανευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος και η πλήρης διασύνδεσή της με αυτό. Γιατί να μην προσφέρει άφθονο ηλεκτρισμό κατά τις επόμενες δεκαετίες, κυρίως με μεγάλα αιολικά και δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας με υδροηλεκτρικά έργα αντλησιοταμίευσης, που είναι ιδιαίτερα κατάλληλα για την τοπολογία του εδάφους της; Οι ΑΠΕ δεν είναι μόνο οι υπερβολές που έγιναν στα φωτοβολταϊκά. Ένα  σενάριο υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ επιτυγχάνει, εκτός από περιβαλλοντικούς στόχους, δυνατότητες σημαντικών εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και υψηλή ενεργειακή ασφάλεια ακόμα και σε περίπτωση πολέμου ή τρομοκρατικών πράξεων. Προπάντων, εξασφαλίζεται ένας υψηλός βαθμός μακροπρόθεσμης συνοχής με την υπόλοιπη Ευρώπη, μέγιστος πολιτικός στόχος για μια μικρή περιφερειακή χώρα.   


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου