ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2014

Πολιτική χωρίς παλιοκομματικό παρελθόν


του Πλάμεν Τόντσεφ

 Ενα καίριο ερώτημα θέτει ο Στ. Κασιμάτης στην "Καθημερινή" (16/3/2014): "Γιατί, μέχρις ότου ενσκήψει η κρίση, η συνεργασία εθεωρείτο επονείδιστη συνθηκολόγηση; Γιατί ήταν αδύνατο δύο κόμματα να βάλουν κάτω τις προτεραιότητές τους και να συνδιαλλαγούν στη βάση ενός ειλικρινούς quid pro quo;" 

Η δική μου εξήγηση είναι ότι, ενώ η κοινοβουλευτική δημοκρατία προφανώς προϋποθέτει την ύπαρξη κομμάτων και πολιτική χωρίς αντιπαράθεση απόψεων δεν γίνεται, στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης τα κόμματα είδαν τον εαυτό τους ως αυτοσκοπό. Αντιλαμβάνονταν δηλαδή τον εαυτό τους ως υποκείμενα που δεν υπάρχουν για να υπηρετούν την κοινοβουλευτική δημοκρατία, αλλά για να υπηρετούνται απ'αυτήν. Επί 35 χρόνια πρωτοστάτησαν το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ (με την αρωγή και του ΚΚΕ), αλλά στη συνέχεια βρήκαν και άλλους άξιους μιμητές που εμπέδωσαν το μάθημα ότι στην Ελλάδα σκοπός της πολιτικής είναι η ανάδειξη διαφορών (σημαντικών ή μη) μεταξύ απόψεων κι όχι η αναζήτηση κοινών παρονομαστών στο όνομα του ευρύτερου δημοσίου συμφέροντος και της εθνικής ενότητας. Φυσικό επακόλουθο αυτής της νοοτροπίας είναι η αυτοαναφορικότητα των κομμάτων και το πανίσχυρο ένστικτο αυτοσυντήρησης, ακόμα κι όταν έχει εκλείψει ο λόγος ύπαρξής τους. Το επόμενο βήμα σ'αυτήν τη λογική/ψυχολογική αλληλουχία είναι η εκ προοιμίου εχθρική στάση έναντι κάθε νέου σχήματος (new kid on the block) που έχει το θράσος να σκάσει μύτη με τον κίνδυνο να χαλάσει την πιάτσα.

Προφανώς αναφέρομαι στο Ποτάμι που είναι το θέμα των ημερών, αλλά έχουμε δει κι άλλα νεοπαγή κόμματα και νεοεμφανιζόμενες κινήσεις στο παρελθόν που αντιμετωπίστηκαν με αρνητισμό και κακεντρέχεια απλά και μόνο γιατί δημιουργήθηκαν, όχι επειδή κατόπιν σοβαρής συζήτησης αξιολογήθηκε ότι κομίζουν ανεδαφικές ή λάθος πολιτικές προτάσεις. Σε ό,τι αφορά το Ποτάμι, βλέπουμε ότι περισσότερη κουβέντα γίνεται για το ποιά συμφέροντα κρύβονται πίσω από τον Στ. Θεοδωράκη και ποιά σατανικά σχέδια υπηρετεί παρά για την (προς το παρόν, τουλάχιστον) ελλιπή και νεφελώδη πρότασή του. Οι αντιδράσεις όλων των υπαρχόντων κομμάτων υπήρξαν ενστικτωδώς εχθρικές από την πρώτη στιγμή που δημοσιεύθηκε το άρθρο με τον τίτλο "Ξεκινάμε". Όντας αιχμάλωτοι της πολωτικής μεταπολιτευτικής κληρονομιάς, τα κόμματα και ιδίως τα φανατισμένα στελέχη τους (γνωστά ως "κομματόσκυλα") δυσκολεύονται να αντιληφθούν δύο σημαντικές εξελίξεις στην κοινωνία: 
- Εάν οι Αγανακτισμένοι του 2011 μούντζωναν κυρίως άτομα ως "προδότες" και "δωσίλογους", τώρα παρατηρούμε την πλήρη απαξίωση πολιτικών κομμάτων στο σύνολό τους.
- Οι πολίτες ξέρουν πλέον ότι κανένας δεν μπορεί μόνος του να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της χώρας, εξ ου και τα χαμηλά ποσοστά που παίρνουν όλα τα κόμματα και η αντικειμενική ανάγκη για κυβερνήσεις συνασπισμού.

Προσωπικά, δεν ξέρω κατά πόσο είναι εφικτή μια "πολιτική χωρίς κομματικό παρελθόν" (παρθενογένεση δηλαδή;) που ευαγγελίζεται το Ποτάμι, αλλά καταλαβαίνω γιατί το σύνθημα αυτό έχει απήχηση στην κοινωνία. Ισως γιατί οι πολίτες το ερμηνεύουν ως πολιτική χωρίς παλιοκομματικό παρελθόν και χωρίς παλιοκομματικές παρωπίδες. Γιατί η περιχαράκωση εντός παλιοκομματικών τειχών δεν οδηγεί στην εξεύρεση λύσεων που να ωφελούν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, αν όχι όλη την κοινωνία. Λίγοι πολίτες θα καταλάβουν τη λατινική φράση quid pro quo, αλλά έχουν την απαίτηση για κάποια στοιχειώδη συνεννόηση και συναίνεση μεταξύ των κομμάτων σε βασικά ζητήματα. Όσα κομματόσκυλα δεν το κατανοούν αυτό, κινδυνεύουν κάποια στιγμή να βρεθούν αδέσποτα. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου