ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 24 Μαρτίου 2014

Τα πανεπιστήμια και η φτώχεια


του Αρίστου Δοξιάδη από την Καθημερινή
Πρώτη ιστορία: Νέος απόφοιτος πανεπιστημίου έχει σχεδιάσει ένα προϊόν υψηλής τεχνολογίας που μπορεί να κατακτήσει μια παγκόσμια αγορά. Εχει βρει αρχική χρηματοδότηση από θεσμικό επενδυτή, και δύο καλούς συνεργάτες με εμπειρία σε επιμέρους τεχνικά ζητήματα. Για να φτιάξει όμως ένα πρότυπο που θα λειτουργεί σωστά σε πραγματικές συνθήκες, χρειάζεται έναν επιστήμονα συνεργάτη και ένα κατάλληλο εργαστήριο για να δοκιμάσουν μαζί εναλλακτικές μορφές του προϊόντος. Πρέπει να αξιοποιήσουν τη διεθνή βιβλιογραφία και να πραγματοποιήσουν μια μεγάλη σειρά δοκιμών και τροποποιήσεων, μέχρι να βγουν στην αγορά. Και στη συνέχεια να κάνουν συνεχείς επεκτάσεις και βελτιώσεις.

Ψάχνει σε όλη την Ελλάδα, και βρίσκει έναν καθηγητή πανεπιστημίου που είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται. Συζητούν τα επιστημονικά και τεχνικά ζητήματα, και ο καθηγητής ενθουσιάζεται. Αποφασίζει να διαθέσει πολύ χρόνο και ενέργεια, μαζί με έναν ερευνητή του εργαστηρίου του, για να μετάσχουν στο εγχείρημα. Ολα καλά, μέχρι που τίθεται το ζήτημα της αμοιβής του καθηγητή και του εργαστηρίου. Αν ήταν σε αμερικανικό πανεπιστήμιο, ή βρετανικό ή ελβετικό, ο καθηγητής θα γινόταν εταίρος στην επιχείρηση που ιδρύθηκε για να εκμεταλλευτεί το προϊόν. Θα εργαζόταν χωρίς αμοιβή, και μόνο αν το εγχείρημα πετύχαινε θα είχε συμμετοχή στα κέρδη και στην υπεραξία της εταιρείας. Το δε πανεπιστήμιο, ανάλογα με μια σειρά κριτήρια, είτε δεν θα είχε ανάμειξη είτε θα είχε και αυτό συμμετοχή στα έσοδα μέσα από μια απλή διαδικασία.

Στην περίπτωσή μας κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο να γίνει με λογικό κόστος και σε εύλογο χρόνο. Ο καθηγητής δεν επιτρέπεται να γίνει εταίρος, αλλά ούτε και να αμειφθεί για τη συνεισφορά του με σημαντικό χρηματικό ποσό. Το εργαστήριο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί επισήμως για έρευνα που προορίζεται για εμπορική εκμετάλλευση. Ο ερευνητής θα πρέπει να παραιτηθεί από το πανεπιστήμιο για να έχει ενεργό ανάμειξη στις εργασίες της εταιρείας. Εκτός, βέβαια, αν όλα αυτά γίνουν πλαγίως και ανομολόγητα.

Δεύτερη ιστορία: Στο JEREMIE Openfund II έχουμε δεχθεί σε δεκαπέντε μήνες περίπου εξακόσιες προτάσεις για να επενδύσουμε σε νέες μικρές επιχειρήσεις τεχνολογίας. Μόνο το 1% από αυτές προέρχεται από έρευνες που έγιναν σε ελληνικά πανεπιστήμια ή σε δημόσια ερευνητικά κέντρα. Ψάχνοντας να καταλάβω γιατί συμβαίνει αυτό, διαπιστώνω ότι υπάρχει ένα αόρατο σύνορο στο μυαλό των ερευνητών. Από τη μια πλευρά είναι οι έρευνες και οι δημοσιεύσεις τους. Από την άλλη, ο κόσμος των επιχειρήσεων, που είναι περιοχή επικίνδυνη για την καριέρα τους. Ακόμα κι αν ξεπεράσουν τα νομικά εμπόδια, κινδυνεύουν να τους λοιδορήσουν οι συνάδελφοι, γιατί επιδιώκουν να πλουτίσουν από την επιστήμη, και να το μετρήσουν αρνητικά για την ακαδημαϊκή τους ανέλιξη. Πράγμα που δεν ισχύει, φυσικά, για τους νομικούς, τους ιατρούς και τους αρχιτέκτονες των πανεπιστημίων όταν ασκούν ελεύθερο επάγγελμα.

Τρίτη ιστορία: Στα αμπελοχώραφα της Κορινθίας ήρθε πριν από δέκα χρόνια ένας Αμερικανός γεωπόνος, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. Εδειξε στους παραγωγούς σουλτανίνας έναν νέο τρόπο να στηρίζουν και να κλαδεύουν τα αμπέλια, για να βγάζουν περισσότερα κιλά σταφύλι. Αρχικά οι πολλοί τον απέρριψαν και λίγοι τον δοκίμασαν σε μερικά φυτά. Οταν φάνηκε η διαφορά, τους μιμήθηκαν όλοι. Η τεχνική αυτή αναπτύχθηκε με απλές δοκιμές στην Καλιφόρνια, χωρίς να χρειάζονται ούτε ακριβά εργαστήρια ούτε προηγμένες θεωρίες. Χρειάστηκαν μόνο λίγοι άνθρωποι με πνεύμα μεθοδικού ερευνητή, μερικές δεκάδες φυτά και τρία-τέσσερα χρόνια δοκιμών. Εφόδια δηλαδή απολύτως προσιτά σε κάθε γεωπονική σχολή του κόσμου. Αλλά δεν βρέθηκε στην Ελλάδα ερευνητής να ψάξει αυτό το θέμα, ίσως επειδή από αυτό δεν θα προκύψει καλή δημοσίευση, ούτε θα ενταχθεί σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας.

Τα πραγματικά αυτά παραδείγματα δείχνουν ότι οι πανεπιστημιακοί μας δεν βοηθούν τις επιχειρήσεις να αναπτύξουν καινοτομίες, ούτε καν να κάνουν στοιχειώδεις βελτιώσεις. Δεν φταίει γι’ αυτό η πράγματι χαμηλή χρηματοδότηση της έρευνας. Τα βασικά εμπόδια υπάρχουν στους νόμους για τα ασυμβίβαστα, στα κίνητρα και αντικίνητρα της πανεπιστημιακής καριέρας, στην περιρρέουσα νοοτροπία και στη ρητά αντικαπιταλιστική ιδεολογία ενός μεγάλου μέρους της πανεπιστημιακής κοινότητας. Αυτά πρέπει να αλλάξουμε και να καταπολεμήσουμε, αν μας ενδιαφέρει η ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή.

Χωρίς τη συμβολή πανεπιστημιακών και ερευνητών, είναι πολύ δύσκολο να έχουμε επιχειρήσεις καινοτόμους και παραγωγικές. Χωρίς τέτοιες επιχειρήσεις, δεν μπορούν να αυξηθούν οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα. Γιατί, πώς αλλιώς θα παραχθούν καλά εισοδήματα; Δεν έχουμε τόσο ορυκτό πλούτο, δεν έχουμε τις πεδιάδες της Αργεντινής, δεν μπορούμε να στηρίξουμε τα πάντα στον τουρισμό. Εχουμε μόνο το μυαλό και τη γνώση για να μας πάνε παραπέρα.

Οι κάπηλοι της κοινωνικής ευαισθησίας κάνουν ό,τι μπορούν για να μην υπάρχει σχέση ανάμεσα στα πανεπιστήμια και στις επιχειρήσεις. Ετσι είναι σαν να λένε στους νέους: «Φύγετε έξω ή μείνετε να δουλεύετε με 500 ευρώ». Αλλά δεν το λένε, γιατί δήθεν νοιάζονται γι’ αυτούς. Ενώ το μόνο που θέλουν είναι να διατηρούν τα μικρά τους φέουδα αποκλεισμένοι από τον έξω κόσμο. Και ας μείνουν οι απόφοιτοι μέσα στη φτώχεια και την ανεργία.
* Ο κ. Αρίστος Δοξιάδης είναι συγγραφέας του βιβλίου «Το αόρατο ρήγμα: θεσμοί και συμπεριφορές στην ελληνική οικονομία».
Έντυπη

5 σχόλια:

  1. Η αρχη της επιλυσης ολων των προβληματων της ανωτατης παιδειας ειναι μονο η δημιουργια ελευθερων μη κρατικων πανεπιστημιων.

    Η αρχη της επιλυσης ολων των προβληματων της μεσης εκπαιδευσης ειναι μονο η προσβαση με κουπονια σε ιδιωτικα σχολεια ποιοτητας.

    Η αρχη της επιλυσης ολων των προβληματων υγειας του δυστυχου Ελληνα ειναι μονο η δυνατοτητα αγορας ιδιωτικης ασφαλισης (με τα λεφτα που του κρατανε τωρα τα ταμεια ΤΟΥ ΚΟΛΟΥ και της αρπαχτης).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στη σημερινή "δωρεάν εκπαίδευση, εγώ πληρώνω 1000€ το μήνα για ιδιωτική εκπαίδευση των παιδιών μου. Δεν δέχομαι κανέναν δήθεν υπερασπιστή της "δημόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης" που δήθεν έχουμε. Η λύση μπορεί να είναι το κουπόνι ή η ουσιαστική αξιολόγηση στη δημόσια εκπαίδευση. Επειδή η ΟΛΜΕ και η πλειονότητα των εκπαιδευτικών αντιδρά σε αυτά, εγώ (όπως και οι περισσότερες ελληνικές οικογένειες) συνεχίζω να πληρώνω! Η κοινωνία μας φτύνει και εμείς νομίζουμε ότι βρέχει και ψάχνουμε συνωμοσίες.

      Διαγραφή
    2. Μπράβο σας. Έτσι θα έλθει η ανάπτυξη. Με τα λεφτά των άλλων.

      Διαγραφή
    3. κε Θωμά.

      Εχετε 8000 ευρώ για δίδακτρα για ιδιωτικό σχολείο πλέον 8000 με 16000 το χρόνο για ιδιαίτερα;;;

      Αναλυτικά προγράμματα και κακογραμμένα βιβλία δεν ..."παιζουν";;;

      Διαγραφή
  2. Στις επιχειρήσεις που τις επιδοτήσεις της ΕΕ τις στέλνουν σε καταθέσεις εκτός Ελλάδας;;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή