ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 20 Μαρτίου 2014

Ο συγκλίνων φακός


Οι κόκκινες σημαίες το βράδυ εκείνο ήταν δικές μας. Παλιοί Β πανελλαδικάριοι, εγώ, ο Βασίλης Π, ο Νίκος Π, ο Μάκης Β, ο Μπούμπης, η Μαρίτα, η Χρυσούλα, ο Τάκης ο Δούρειος με ένα βανάκι που ήταν ακόμα ΚΚΕ εσ,  και άλλοι ξεκινήσαμε πάνω σε μηχανάκια από το σπίτι των Φυσικών ψηλά στη Βουλγαροκτόνου και κατεβήκαμε στο κέντρο με κάτι κόκκινες σημαίες που μας είχαν απομείνει. Στο δρόμο μας ρωτούσαν αν πάει καλά το ΚΚΕ και εμείς απαντούσαμε ότι πανηγυρίζουμε γιατί "έπεσε η Δεξιά" (Leo)

του Ευθύμη Δημόπουλου

Οι παλαιότεροι θα το θυμούνται. Το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου 1981 η Ομόνοια έχει πλημμυρίσει από πράσινες σημαίες που πανηγυρίζουν τη νίκη του ΠΑΣΟΚ. Μέσα σε αυτό το πράσινο πλήθος κυκλοφορούν και κάποιοι κρατώντας κόκκινα λάβαρα με το σφυροδρέπανο. Ορισμένοι είπαν ότι είναι μέλη του ΚΚΕ εσ., άλλοι ότι είναι κομμουνιστές που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ ενώ διάφοροι διέδιδαν ότι πρόκειται για τροτσκιστές (!). Ανεξάρτητα από τις ερμηνείες για το περιστατικό το βέβαιο είναι ότι ο εκλογικός θρίαμβος του ΠΑΣΟΚ αποτύπωνε τότε τις διαθέσεις ενός μεγάλου πλήθους, το οποίο ανεξάρτητα από πολιτικές καταβολές συσπειρώθηκε γύρω από το θολό αλλά μαγνητικό αίτημα της Αλλαγής. Το ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβρη του 1981 λειτούργησε ως ο συγκλίνων φακός ενός μεγάλου φάσματος προσδοκιών.

Έτσι συμβαίνει συνήθως με τα ανερχόμενα πολιτικά ρεύματα. Αρδεύονται από διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις και παιδείες, συσπειρώνουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και παρά τον «πλαστικό» πολιτικό σκελετό τους διαθέτουν ισχυρό βαρυτικό πεδίο. Ένα αντίστοιχο πολιτικό ρεύμα ίσως εκφραστεί (ακόμη και αν υπολείπεται κατά πολύ σε μέγεθος αυτού του 1981) και στη σημερινή ελληνική συγκυρία γύρω από το αίτημα της ανανέωσης και εξυγίανσης της πολιτικής ζωής.

Η ελληνική χρεωκοπία, όπως και αν διαβαστεί, δε θα γίνει ποτέ πλήρως κατανοητή, αν δεν περιλάβουμε στην ερμηνεία της το ρόλο του κομματικού συστήματος, κυβερνητικού και αντιπολιτευτικού. Η ελληνική χρεωκοπία εκτός από οικονομική είναι και χρεωκοπία, όχι βέβαια του κοινοβουλευτισμού, αλλά του κομματισμού. Το αίτημα για ανανέωση - εξυγίανση στην πολιτική ζωή, για αναθεώρηση της σχέσης κράτους – κόμματος – πολίτη, προκειμένου να χαραχθεί η πορεία εθνικής ανασυγκρότησης πήρε, από τις αρχές της κρίσης, μια ξεχωριστή θέση στο δημόσιο διάλογο.

Σε πρώτη φάση το αίτημα αυτό σμιλεύτηκε από ομάδες διανοουμένων, από κομματικές μειοψηφίες (ιδίως στη ΔΗΜΑΡ) ή άλλα μικρότερα κόμματα (ΔΡΑΣΗ) και πολιτικές κινήσεις. Υποστηρίχθηκε από τμήματα της μορφωμένης μεσαίας τάξης, από αντιεθνικιστές, ευρωπαϊστές, υπέρμαχους των μεταρρυθμίσεων. Από αυτό που θα αποκαλούσαμε σε αδρές γραμμές «δυτικοευρωπαϊκή πτέρυγα της ελληνικής κουλτούρας», τη μήτρα κάθε εκσυγχρονιστικής απόπειρας στη νεότερη ελληνική ιστορία. Σε δεύτερη φάση το αίτημα υπέρβασης του παλαιοκομματισμού και των παρασιτικών πρακτικών του μορφοποιήθηκε πολιτικά με την κίνηση των 58 και την επιδίωξη τους να προχωρήσουν «μαζί με τα κόμματα της κεντροαριστεράς πέρα από τον κομματισμό». Η κίνηση αυτή συσπείρωσε, έστω και προσωρινά, ένα διευρυμένο κεντροαριστερό ακροατήριο. Ωστόσο, οι εξελίξεις που ακολούθησαν σε ΔΗΜΑΡ – ΠΑΣΟΚ και η κατάληξη της «Ελιάς» έδειξαν τα όρια προσαρμογής των κομματικών μηχανισμών στα αιτήματα των καιρών. Ένα μεγάλο μέρος των πολιτών που προσωρινά στήριξαν το κάλεσμα ανανέωσης και ενότητας των 58 έμεναν για μια ακόμη φορά χωρίς πολιτική έκφραση, αμήχανοι, μπερδεμένοι. Ήταν πια φανερό ότι η ζήτηση εκ μέρους των πολιτών για ανανέωση ξεπερνούσε κατά πολύ την προσφορά των παραδοσιακών κομματικών σχηματισμών.

Σε αυτή τη συγκυρία έκανε την εμφάνισή του στην πολιτική σκηνή το ΠΟΤΑΜΙ του Σ.Θεοδωράκη και αμέσως συσπείρωσε ένα ακροατήριο που προέρχεται τόσο από τους 58 αλλά παράλληλα μεγεθύνεται, απ’ όσο δείχνουν οι δημοσκοπήσεις και το «βουητό» στις διαδικτυακές κυψέλες, με νέο αίμα. Ανθρώπους νέους, πολίτες ίσως όχι μυημένους στις πολιτικές λεπτομέρειες, χωρίς κομματική ένταξη, πιθανόν χωρίς θεωρητικό πολιτικό οπλισμό - ορισμένοι τους αποκαλούν απολίτικους (τι άραγε να σημαίνει αυτό σήμερα ;) - αλλά πολίτες πιο ώριμους και πιο αποφασισμένους για συμμετοχή στα δημόσια πράγματα απ’ ότι το 2010. Η διαίσθηση, οι ιδέες, οι ανάγκες, οι αξιακές αναφορές, το συναίσθημα όλου αυτού του κόσμου προσλαμβάνουν θετικά την κίνηση του Θεοδωράκη.

Πολλοί κατηγορούν την κίνηση Θεοδωράκη ως επικοινωνιακή, πολιτικά ασπόνδυλη και ρηχή. Πιθανόν να έχει βάση μια τέτοια κριτική. Αλλά όλοι μας ξεχνάμε ότι η ισηγορία είναι μια θεμελιώδης αρχή της δημοκρατίας. Όταν μέσα στην Εκκλησία του Δήμου ακούγεται το ερώτημα «Τις αγορεύειν βούλεται ;» ο καθένας έχει το δικαίωμα να πάρει το λόγο και να εκφράσει την άποψή του ακόμη και αν δεν ανήκει σε «κομματικές αριστοκρατίες», ακόμη και αν δεν είναι επαγγελματίας πολιτικός, ακόμη και αν ο λόγος του είναι αδιαμόρφωτος. Ειδικά μάλιστα σε συνθήκες κρίσης όπου η αναζήτηση διεξόδου συντονίζεται με την πολιτική καινοτομία.

60 περίπου ημέρες πριν τις ευρωεκλογές και με δεδομένους τους πολιτικούς σχηματισμούς που θα διεκδικήσουν την ψήφο μας το αίτημα της ανανέωσης και εξυγίανσης στη δημόσια ζωή πρέπει να υποστηριχθεί με ψήφο και όχι μόνο με «δημιουργικό προβληματισμό». Αν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών δεν το αποτυπώσουν, η κομματική αλαζονεία και ο πολιτικός κομφορμισμός θα είναι πάλι οι μοναδικοί παίκτες στη δημόσια ζωή.

Το Ποτάμι του Θεοδωράκη, προσωπικότητες από το χώρο των 58, πολίτες από τοπικές επιτροπές πρωτοβουλίας της κίνησης, υγιείς δυνάμεις που ζητούν να χειραφετηθούν από τις ηγεσίες τους στα κόμματα της κεντροαριστεράς έχουν ακόμη την ευκαιρία σύνθεσης ενός λαμπρού ψηφοδελτίου και ενός ισχυρού πολιτικού επιτελείου. Όχι με σκοπό το εκλογικό αλισβερίσι για ικανοποίηση προσωπικών φιλοδοξιών, αλλά τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης εκλογικής συμμαχίας που θα λειτουργήσει ως συγκλίνων φακός των αιτημάτων ανανέωσης και μεταρρύθμισης. Οι πολιτικές συγγένειες που έχουν είναι πολύ ισχυρότερες από τις όποιες διαφορές τους. Η ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί.



3 σχόλια:

  1. Και στις 18 ηρθε ο σοσιαλισμος της μιζας του καθε Μαυρακη. Και μειναν οι βασεις που ηταν να φυγουν, και εμεινε η Ελλαδαρα στην ΕΟΚ που ηταν να φυγει. Και ηρθαν τα Μεσογειακα που γινανε καπνος. Και το χρεος απο 28% του ΑΕΠ εγινε μεσα σε 7 χρονια 85%. Ηταν η εποχη των Αρμανηδων. Η οπως εγραψαν κατι αντεθνικα Νατοικα εντυπα “The looting of Greece.” Πιπερι στο στομα μου Λεω, μπας και θα ηταν καλυτερα να μην ειχε πεσει η δεξια;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Γνωρίζει βέβαια πολύ καλά ο κ. Σαμαράς ότι «υπόθεση Μαυράκη» δεν υπήρξε ποτέ στην πραγματικότητα και κράτησε όσο χρόνο χρειάσθηκε προκειμένου τα δικαστήρια της χώρας να αποφασίσουν οριστικά και αμετάκλητα με την έκδοση διαδοχικών αθωωτικών βουλευμάτων περί των ανύπαρκτων σκανδάλων. Ο κ. Σαμαράς θα έπρεπε να γνωρίζει ότι ούτε καν «αποχρώσες ενδείξεις» δεν υπήρχαν που να δικαιολογούν τη παραπομπή του στο ακροατήριο. Εκείνο που υπήρχε ήταν η λυσσώδης προσπάθεια διαπλεκομένων συμφερόντων να τον απομακρύνουν από τη Διοίκηση της ΔΕΗ και από τις προσπάθειες εξυγίανσης της. Αυτά είναι γνωστά στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ και θα όφειλε ο κ. Σαμαράς να τα γνωρίζει." από http://grwnews.blogspot.gr/2010/05/blog-post_1603.html#comment-form
      Για κάποιες υποθέσεις, αποφάσισε η δικαιοσύνη. Άλλο αν δεν μας αρέσει το αποτέλεσμα επειδή δεν είναι...πιασάρικο.

      Διαγραφή
  2. Αντιστιξεις

    1. Εφτά νομά σ’ ένα δωμά
    πού να ξαπλώ να κλείσεις μά ;
    Ο ένας πάει σινεμά
    ο άλλος πέφτει και κοιμά
    ύπνος με βάρδια δηλαδή
    στην πόρτα σύρμα για κλειδί.
    ........................................

    2. τρια δωμα σ’ ενα νομα
    ενα το σπιτι το καλο
    τ’ άλλο ειναι στο χωριο
    και ενα αλλο το λαθρό

    Λεό εχεις το πλεό*
    καβα, καβατζα αδελφε
    και την μαυρουλα την δουλεια
    τσιγαρα απ την αγαπητικια.

    Ανοιξη μπηκε ολε ολε
    βγαζω το καμπριολε
    να και μια κατοσταρα
    να κερασω την κουκλαρα.

    Για τους πριγκηπες της δυτικης οχθης της παραοικονομιας….


    *πλεόνασμα

    Συμβολη στην πολιτικοποιηση της ημερας της ποιησης με ποιηματιδιο αυτομάτου γραφης της αθανατου σχολης του υπαρκτου μεσογειακου σουρεαλισμου

    Αφώτιστος Φιλέλλην

    ΑπάντησηΔιαγραφή