ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 27 Απριλίου 2014

Ραντεβού στις 26 Μαΐου. Δίπλα στο Ποτάμι


Συμφωνώ με το φίλο μου τον Αχιλλέα. Αν Το "Ποτάμι" περπατήσει κατά πως φαίνεται επωμίζεται εκ των πραγμάτων την ανασύσταση του μεσαίου χώρου. Μόνο που το σχέδιο δεν περιλαμβάνει πλέον τους μηχανισμούς του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ. Αυτοί καλούνται να εισέλθουν στο σεντούκι με τα παλιά και άχρηστα. Περιλαμβάνει όμως τα μέλη και τους φίλους τους, όσους τους έχουν απομείνει. (Leo)  

του Αχιλλέα Γραβάνη από τα ΝΕΑ

Η χώρα έχει πολύ δρόμο ακόμη να διανύσει μέχρι την ευρωπαϊκή της κανονικότητα. Τον λόγο έχουν ακόμη οι βολεμένοι με το υπάρχον πελατειακό σύστημα: οι βερμπαλιστές επαναστάτες, για χρόνια ομοτράπεζοι και προστάτες άδικων προνομίων, οι απαίδευτοι θεματοφύλακες κενών νοήματος και ουσίας εθνικών «ιερών και οσίων», οι αμετροεπείς μετριότητες του «ξερολισμού», της εύκολης και δίχως τίμημα λύσης σε κάθε πρόβλημα, οι βαυκαλίζοντες τους πολίτες ότι πάντα φταίνε οι άλλοι (πολιτικοί, Αμερικανοί, Γερμανοί, εξωγήινοι), λες και άλλοι ψήφιζαν, εργάζονταν, σπούδαζαν, επιχειρούσαν, φορολογούνταν σʼ αυτόν τον τόπο.

Οι βολεμένοι δεν έχουν πλέον να μοιράσουν χρήμα και προνόμια και χαϊδεύουν τα αφτιά της δοκιμαζόμενης κοινωνίας με τα εύκολα που έχει εθιστεί να ακούει για χρόνια. Γεμίζουν τις χαίνουσες ψυχές των δοκιμαζόμενων με μίσος, με τον φθηνό λαϊκισμό των πλατειών, των τηλεοράσεων, των προνομιούχων life style ευαγγελιστών τους. Αυτοί που μιλούν για τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής Ελλάδας με σκληρή δουλειά και ορθολογική διαχείριση λόγων και πόρων χαρακτηρίζονται ως συντηρητικοί, δύσκολοι. Τα δύσκολα είναι όμως αυτά που θα μας σώσουν, αυτά που πρέπει να συζητούμε, να σχεδιάζουμε, να συμφωνούμε: κράτος δικαίου, αξιοκρατία, κοινωνικά δίκαιη κατανομή της οικονομικής διόρθωσης, νέες δουλειές σε εξωστρεφείς, καινοτόμες επιχειρήσεις με ρίσκο για νέα προϊόντα και υπηρεσίες που αφορούν την παγκόσμια αγορά και όχι μόνο το απύθμενο πελατειακό κράτος, έμπρακτη, ουσιαστική και διατηρήσιμη αλληλεγγύη στον διπλανό, γονατισμένο συμπολίτη και όχι γενικόλογες κουβέντες παρηγοριάς, διπλή προσπάθεια για το καλό και των άλλων με γενναιόδωρο εθελοντισμό.

Δύο χρόνια τώρα προσπαθώ να συνεισφέρω στη δημόσια συζήτηση για την αναζήτηση προοπτικών λύσεων για τα προβλήματα που μας σφίγγουν όλο και περισσότερο. Γνώρισα σημαντικούς ανθρώπους, θυλάκους μεταρρύθμισης με γνώση που αντιπαλεύουν κομματικούς μηχανισμούς μετριοτήτων. Οι μηχανισμοί όμως είναι πλειοψηφικοί, με πελατειακή πολιτική «τεχνογνωσία» και εμπειρία, με οικονομική και πολιτική στήριξη από συντεχνίες και κάθε είδους συμφέροντα. Αυτή τους η λειτουργία για δεκαετίες τους έχει γίνει δευτέρα φύσις, δύσκολα πλέον αλλάζουν.

Ο τόπος χρειάζεται περισσότερο από ποτέ νέους, ευρωπαϊκού τύπου, αξιοκρατικούς κομματικούς οργανισμούς που θα προέλθουν από το πάντρεμα νεόφερτων στην πολιτική πολιτών με γνώση, συναίσθηση ευθύνης, εντιμότητα και διάθεση προσφοράς, με δοκιμασμένους, μεταρρυθμιστές πολιτικούς. Οι νεόφερτοι κινητοποιούνται πολιτικά μόνο σε κάτι νέο (έχουν νιώσει στο πετσί τους τις απωθητικές παθογένειες του υπάρχοντος κομματικού-πελατειακού συστήματος). Οι έμπειροι, γνωρίζοντας από μέσα το υπάρχον κομματικό σύστημα, είναι μετά γνώσης πεπεισμένοι για την ανάγκη της δημιουργίας νέων κομματικών οργανισμών, που θα λειτουργούν σε νέα, ευρωπαϊκή βάση.

Στους περισσότερους που συμμετείχαμε στις πρόσφατες προσπάθειες ανανέωσης του μεσαίου χώρου σε πολιτικές προτάσεις και πρόσωπα είναι εμφανές ποιο πρέπει να είναι το επόμενο βήμα: μετά τις εκλογές του Μαΐου, πρόσκληση σε άτομα και όχι σε κομματικές συλλογικότητες για την ιδρυτική συνέλευση ενός μεγάλου νέου πολιτικού φορέα του χώρου του ευρωπαϊκού ορθολογισμού και φιλελευθερισμού. Ο πυρήνας των προσκαλούντων θα καθοριστεί εν πολλοίς από τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του Μαΐου. Εάν Το Ποτάμι κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών δικαίως θα επωμισθεί το εγχείρημα και θα αξίζει στήριξης. Η τιμή θα είναι μεγάλη, όπως και η ευθύνη. Οι πολίτες δεν θα συγχωρήσουν φαινόμενα μεσσιανισμού, εσωστρέφειας και παλαιοκομματισμού. Εάν όμως οι πολίτες κατακερματίσουν την προτίμησή τους στα διάφορα κόμματα του μεσαίου χώρου, την ευθύνη του πολιτικού καλέσματος για τη δημιουργία του νέου πολιτικού φορέα θα πρέπει να αναλάβει ένας υπερκομματικός πυρήνας πολιτών και πολιτικών που συγκεντρώνουν την ευρύτερη αποδοχή, ο οποίος και πάλι θα πρέπει να απευθυνθεί σε πολίτες και όχι σε συλλογικότητες. Οσοι ανταποκριθούν στο κάλεσμα θα καθορίσουν και την πολιτική φυσιογνωμία του νέου φορέα.

Οι προηγούμενες προσπάθειες ανασύνθεσης του μεσαίου χώρου προσφέρουν εξαιρετικά χρήσιμη εμπειρία για την αποφυγή λαθών, έχουν δε εμπλουτίσει τον χώρο με νέα αξιόλογα στελέχη που δραστηριοποιούνται σε όλα τα κόμματά του. Το κάλεσμα θα πρέπει να αφορά κυρίως αυτούς. Αίσθησή μου είναι ότι έχουν πλήρη συναίσθηση του ιστορικού τους ρόλου για υπερκομματική φυγή προς τα εμπρός. Οι μηχανισμοί θα προσπαθήσουν να τους αποθαρρύνουν, αναφερόμενοι στις προηγηθείσες αποτυχίες του εγχειρήματος. Ομως οι αποτυχίες οφείλονταν εν πολλοίς σε αυτούς!
Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης

4 σχόλια:

  1. Υπεροψίαν και μέθην.
    Άκου λέει "να κληθούν άτομα και όχι κομματικές συλλογικότητες για την ιδρυτική συνέλευση ενός μεγάλου νέου πολιτικού φορέα του χώρου του ευρωπαϊκού ορθολογισμού και φιλελευθερισμού". Το - για την ώρα υπάρχον μόνο δημοσκοπικά - Ποτάμι και υποψιάζομαι ο κ. Γραβάνης ως προεξάρχων θα "καλούν" !!!
    Για την αποφυγή παρεξηγήσεων , αμέσως μετά την ίδρυση του ΣΥΝ, αποστασιοποιήθηκα απο κάθε κομματική ένταξη - δεν διανοούμαι όμως να μηδενίσω την δράση των διάφορων κομμάτων και ομάδων όλα αυτά τα χρόνια.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπάμπη. Φοβάμαι ότι δεν θα μπορεί να γίνει και αλλιώς. Τα κόμματα δεν θα έρθουν σε κανένα ΠΟΤΑΜΙ. Τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η ΔΗΜΑΡ θα συνεχίσουν να υπάρχουν μέχρι η ζωή να τους θέσει στο περιθώριο. Ήδη σταδιακά τους θέτει. Αλλά χιλιάδες άνθρωποι που ανήκουν στους χώρους αυτούς, (συνάντησα πολλούς από αυτούς ως ένα εν των 58) έχουν διάθεση να προσφέρουν στην υπόθεση του μεσαίου χώρου έξω από μηχανισμούς. Δυστυχώς τα κόμματα αυτά δεν είναι πλέον κόμματα με εσωτερική ζωή, άλλα και πάλη ιδεών, αλλά μηχανισμοί περί τον πρόεδρο ή τους εκάστοτε φύλαρχους. Δεν απαξιώνουμε κόμματα κάθε άλλο. Απαξιώνουμε μηχανισμούς τελειωμένους.

      Διαγραφή
    2. Λέων μου. Είμαστε κάποτε παλιά (οργανωτικά γιατί ιδεολογικά δεν φύγαμε ποτέ) στο ΚΚΕ Εσωτερικού ακόμη κι όταν μέναμε εκτός βουλής με ισχνά ποσοστά. Γιατί; Επειδή πιστεύαμε σε ένα σύνολο κανόνων που καθόριζε την στάση μας απέναντι στα πράγματα. Το ΠΟΤΑΜΙ τί έχει απο αυτά; Ποιό είναι το περίγραμμα της πολιτικής του θεώρησης; Είναι με όλους και με κανέναν - για να μην δυσαρεστήσει τους εκάστοτε "άλλους". Ο Θεοδωράκης έχει δηλώσει δε ότι αν δεν πάρει υψηλό ποσοστό - δεν το καθόρισε αλλά η δήλωσή του μύριζε διψήφιο - θα αποχωρήσει απο την πολιτική.
      Άσε με ρε φίλε, μετά τον Τσίπρα που στοχεύει να αλλάξει την Ευρώπη, εσύ θα αλλάξεις την Ελλάδα.
      Μπάμπης

      Διαγραφή
  2. Μέχρι τώρα οι μόνες θέσεις που έχει ανακοινώσει το Ποτάμι είναι ότι δεν του αρέσουν οι δημοσιογράφοι που κάνουν ερωτήσεις και τα τρολ.
    I do!

    ΑπάντησηΔιαγραφή