ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 2 Απριλίου 2014

Από την Γενιά των 700 ευρώ στην Χαμένη Γενιά;


του Πασχάλη Αγανίδη από το ΒΗΜΑ
Αρκετά πριν την κρίση, μέσα από την διαδικτυακή κίνηση της Γενιάς των 700 ευρώ, μιλήσαμε για τις πιο δραματικές όψεις κοινωνικής και διαγενεακής αδικίας που αργά ή γρήγορα θα οδηγούσαν στην πιο προβλέψιμη(;) οικονομική κρίση.
Οι μεγάλες διαγενεακές αδικίες αποτυπώνονταν στα μεγάλα ελλείμματα ενός εξαντλημένου και χρεοκοπημένου συστήματος (χρέος, ασφαλιστικό, ανεργία νέων, περιβαλλοντική υποβάθμιση...) και βιώνονταν στους μπλοκαρισμένους θεσμούς της κοινωνικής κινητικότητας, στην αγορά εργασίας που παρέμενε επί χρόνια εχθρική στους νέους και στο εκπαιδευτικό σύστημα που δεν αποτελούσε πια διαβατήριο επαγγελματικής ανέλιξης.
 Η κρίση μοιραία ήρθε, εφόσον κανένας μηχανισμός αντίστασης δεν ήταν αρκετά αποτελεσματικός για την έγκαιρη διόρθωση των κοινωνικών και διαγενεακών ανισορροπιών.
 Μετά από 5 χρόνια κρίσης, το κόστος της αναπόφευκτης και αναγκαστικά βίαιης διόρθωσης είναι δραματικά υψηλότερο από το αρχικά προσδοκώμενο.
Μία ψύχραιμη αποτίμηση οδηγεί σε μία σύνθετη κατανομή ευθυνών που επιμερίζονται  στην απροετοίμαστη, αρχικά τιμωρητική και ιδεολογικά εμμονική Ευρώπη, στις αμφίθυμες κυβερνήσεις που παρά την υπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος οδηγούνταν συχνά σε μεταρρυθμιστικά "μπρος-πίσω" και άδικη κατανομή των βαρών, στις ανεύθυνες, διχαστικές αντιπολιτεύσεις όπου για κάθε πρόβλημα επινοούσαν τον κατάλληλο εχθρό, στον δημόσιο διάλογο που με επιμονή αδιαφορούσε για τα πραγματικά προβλήματα.
Αναμφίβολα, έχουμε αποφύγει μεγάλους κινδύνους. Οι οικονομικές ανισορροπίες έχουν διορθωθεί, έχουμε παραμείνει στο ευρώ, οι προσδοκίες πανικού έχουν υποχωρήσει, η δημοκρατία αντέχει τους εχθρούς της, οι προοπτικές ανάκαμψης είναι ευνοϊκές. Το κλίμα αλλάζει.
Οι ιδέες και τα συμφέροντα όμως; Τι γίνεται με την νέα γενιά σήμερα;
Οι εμπειρίες της κρίσης έχουν δημιουργήσει ένα σύμπαν καταστάσεων, κινδύνων και ευκαιριών για τους νέους.
Είναι αυτοί που έφυγαν στο εξωτερικό αξιοποιώντας δεξιότητες, προσαρμοστικότητα, τόλμη και δημιουργική απογοήτευση για ένα σχέδιο ζωής που πρέπει να αρχίσει αλλού.
 Είναι οι άνεργοι που ψάχνουν εργασία και δεν βρίσκουν ή παρατημένοι βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, με μοναδικό στήριγμα το φτωχότερο οικογενειακό δίχτυ προστασίας.
 Είναι αυτοί που εργάζονται και έχουν δει τις προοπτικές καριέρας και τα εισοδήματά τους να "ψαλιδίζονται" (g400) και εκείνοι που παραχωρούν εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα για να μην χάσουν την δουλειά τους.
 Είναι εκείνoι που ακόμα αντέχουν και έχουν οικογενειακή στήριξη για να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους, να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Είναι εκείνοι που παρατούν το σχολείο και τις σπουδές τους για να στηρίξουν με κάθε τίμημα την οικογένειά τους.
 Ειναι εκείνοι που τολμούν και ανοίγουν την δική τους επιχείρηση με εξωστρέφεια και καινοτομία, αλλά και εκείνοι που εξαντλούν κάθε δυνατότητα για να κάνουν μία νέα δουλειά που θα τους κρατήσει όρθιους.
Είναι εκείνοι που τα καταφέρνουν καλά και διαπρέπουν στην επιχείρηση, στην δουλειά και στην έρευνα κόντρα σε όλες τις δυσκολίες. 

Από την Αμερική μέχρι την Ευρώπη η συζήτηση για την χαμένη γενιά έχει φουντώσει. Εκατομμύρια νέοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να ζήσουν χειρότερα από τους γονείς τους, σε περιβάλλον μεγάλων ανισοτήτων και λίγων ευκαιριών.
Ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά μεγάλος για την χώρα μας.
Αλλά αυτό το «πεπρωμένο» μπορεί να αλλάξει, αν διεκδικήσουμε ένα νέο "σύμπαν" πολιτικών, ευκαιριών και δυνατοτήτων, που θα στηρίζονται σε ιδέες, συμφέροντα,  προτεραιότητες και συσχετισμούς ισχύος σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση από την κυρίαρχη σήμερα.
Αν καταλάβουμε στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ότι η ανεργία των νέων δεν είναι αποκλειστικά θέμα κοινωνικής πολιτικής και συγκυριακών εισοδηματικών «τακτοποιήσεων», αλλά ζήτημα οικονομικής και εκπαιδευτικής πολιτικής. Ζήτημα διανομής κινήτρων και ευκαιριών, ζήτημα ενός νέου εκπαιδευτικού συστήματος που θα μυεί σε μία κουλτούρα γνώσεων, έρευνας, τεχνολογικών εξελίξεων, δημιουργικού ανταγωνισμού, δικτυώσης και αυτομόρφωσης.
Αν δημιουργήσουμε μία κοινωνική συμμαχία μεταρρυθμίσεων που θα κατευθύνουν πόρους από το κράτος στην οικονομία, από τα επιμέρους συμφέροντα στο δημόσιο συμφέρον, από τους «αεριτζήδες» στους πραγματικούς παραγωγούς πλούτου, από τα κλειστά συστήματα χρηματοδότησης σε νέα ανοιχτά, αξιοκρατικά συστήματα χρηματοδότησης, από τις κλειστές αγορές στην εξωστρέφεια.
Αν κάνουμε μία ιστορική μεταρρύθμιση στο μοντέλο κοινωνικού κράτους και περάσουμε σε δημόσιες πολιτικές που υπερασπίζονται αυτούς που έχουν ανάγκη, όταν την έχουν, σε κάθε κρίσιμο μεταβατικό στάδιο στην ζωή ενός ανθρώπου.
 Αν αλλάξουμε τους συσχετισμούς δύναμης στην Ευρώπη και προχωρήσουμε σε κοινές αναπτυξιακές και κοινωνικές πολιτικές που θα επινοούν ξανά το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, θα κρατήσουν σταθερή την ευρωζώνη σε μία ταχύτητα για όλους και θα ενισχύσουν τις αναπτυξιακές και κοινωνικές ανάγκες των χωρών που έχουν υποστεί μεγαλύτερο κόστος μέσα στην κρίση.
Σε πολιτικό και αξιακό επίπεδο, ο χώρος της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας και της κεντροαριστεράς μπορεί να υπηρετήσει αυτούς τους στόχους. Η επερχόμενη εκλογική μάχη για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ιστορικά διακυβεύματα και η αλλαγή συσχετισμού δυνάμεων είναι αναγκαία συνθήκη για αλλαγή προσανατολισμού. Η εκλογική μάχη στην Ελλάδα δίνεται για την κεντροαριστερά με όρους ανανέωσης.
Στην Ελιά-Δημοκρατική Παράταξη το δημιουργικό ρίσκο ανανέωσης σε πρόσωπα ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο ευκαιρίας για να αναδειχθεί μία νέα ποιότητα δημόσιου λόγου και ιδεών που θα αναδείξει τα πραγματικά διακυβεύματα για την Ευρώπη, την Ελλάδα και την νέα γενιά που δεν θα χαθεί.
* Ο Πασχάλης Αγανίδης είναι Οικονομολόγος - Πολιτικός Επιστήμονας και υποψήφιος ευρωβουλευτής με την Ελιά-Δημοκρατική Παράταξη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου