ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014

Μια χώρα καθηλωμένη στον προηγούμενο αιώνα



Η Ελλάδα. αδελφέ Φώτη Γεωργελέ, μετράει καθημερινά τις εκλογικές προτιμήσεις από την επομένη των εκλογών. Γιατί δεν έχει πολιτική να κάνει. Μονάχα μετράει δήθεν προσδοκίες. Μετράει το βάθος της αβύσσου που πέφτει, αενάως.  

Φώτης Γεωργελές

Θα δυσκολευτούμε πολύ να βγούμε από το φαύλο κύκλο. Σε κάθε νέο επεισόδιο επιβεβαιώνεται η εκτίμηση ότι δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε την οικονομική κρίση, αν δεν αντιμετωπιστεί η κρίση του πολιτικού συστήματος. Συνεχίζει να λειτουργεί όπως ξέρει, όπως πάντα. Διπλά παιχνίδια, κρυμμένες επιδιώξεις, καιροσκοπισμός, κρυφές ατζέντες, όσμωση θεσμικού και ποινικού υπόκοσμου, μικροπολιτική, συντηρητισμός, εμπόριο πατρίδας, θρησκείας, επανάστασης. Ο Αντώνης και ο Τάκης, δαυλοί αναμμένοι στο βωμό της πατρίδας, η στολή και το ράσο πυλώνες του έθνους. Απέναντι ο Ερνέστο Τσε-Θανάσης. Πάνω απ’ όλους η Ραχήλ, δύο σε ένα, πατρίδες, κρεμάλες, δυνάμεις κατοχής, ψεκασμοί, επανάσταση στα κάγκελα της ΕΡΤ. Η απόλυτη σύνθεση, η Ελλάδα της ήττας, δεξιά και αριστερή μαζί, ανακατεμένη, ανυποψίαστη, με το θράσος της άγνοιας, αρνείται να αποχωρήσει. Βάζει τα πάντα, δεξιά και αριστερά σε ένα μπλέντερ, τα ανακατεύει και τα σερβίρει στις μεταμεσονύκτιες εκπομπές.

Οι επαγγελματίες μετράνε τα προβλήματα στις δημοσκοπήσεις. Τα προβλήματα δεν έχουν λύσεις, έχουν μονάδες στις εκλογές και τα γκάλοπ. Ποιος κερδίζει. Ποιον συμφέρει. Πώς θα χειριστούν το πρόβλημα. Πώς θα το σερβίρουν επικοινωνιακά.

Το πραγματικό πρόβλημα μοιάζει να μην ενδιαφέρει κανέναν. Ενδιαφέρει μόνο σε σχέση με τους ίδιους, αν αποτελεί κίνδυνο. Όπως ποτέ δεν ενδιέφερε. Για μήνες, για χρόνια, ήταν σαν μια αθέατη πραγματικότητα. Ένας ακόμα αστικός μύθος. Συμμορίες περιπολούν στο κέντρο της πόλης, με σκυλιά, με μαχαίρια, χτυπάνε, πληγώνουν, κάποτε δολοφονούν. Τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδιδαν μια εικόνα χώρας υπανάπτυκτης, επικίνδυνης, ρατσιστικής. Όσοι μιλούσαν για το πρόβλημα αντιμετωπίζονταν ως οι γνωστοί γραφικοί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κοινωνία αδιάφορη, απασχολημένη με σοβαρότερα προβλήματα, το επίδομα γάμου, τη μετενέργεια. Η δημιουργία ενός βολικού εχθρού είναι πάντα πολύτιμη για το σύστημα. Φταίνε οι «άλλοι», οι ξένοι, οι μετανάστες, οι Γερμανοί.

Οι επιθέσεις στους μετανάστες ήταν η βασική εκπαίδευση. Σιγά-σιγά η αδιαφορία, η ασυλία, η ατιμωρησία επέτρεψαν την ανάπτυξη της γνωστής από το παρελθόν στρατηγικής: υποκατάσταση της πολιτείας, έλεγχοι ταυτοτήτων, έλεγχοι δημόσιων κτιρίων. Μετά ήρθε η ώρα των αριστερών κομμάτων στην επίθεση στο Πέραμα, μετά έφτασε η σειρά των καλλιτεχνών, ο Παύλος Φύσσας. Ο Σβόμποντα δήλωνε ότι ελληνική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αυτές τις συνθήκες είναι αδιανόητη, η Ελλάδα γινόταν παγκόσμιο πρόβλημα. Η στρατηγική της ανοχής έπρεπε να τελειώσει.

Από τα δύο κυρίαρχα κόμματα κάτω από τις φραστικές καταδίκες διακρινόταν μια φανερή αμηχανία. Είναι δικοί μας ή των άλλων; Πού θα πάνε; Στη μεγάλη ευρύχωρη αγκαλιά της δεξιάς πολυκατοικίας ή στην «αντισυστημική» έφοδο κατά των δυνάμεων κατοχής που έκαναν τη χώρα μας «οικονομική αποικία»; Από τον καιρό που ο στρατηγός Αντώνης και ο αντιστράτηγος Αλέξης έδιναν αδελφωμένοι τον αγώνα «ενάντια στους κατακτητές» στις πλατείες των αγανακτισμένων, τα «παιδιά της πάνω πλατείας» ήταν σύντροφοι εν όπλοις, πώς να τα αντιμετωπίσεις τώρα; Αν ο ένας γίνει πρωθυπουργός, ο άλλος πάει στη φυλακή, τι θα μείνει από το περιβόητο «αντιμνημονιακό μέτωπο»; Ο Σύριζα και η Ραχήλ;

Έχει δίκιο φυσικά ο Σύριζα που κατηγορεί τώρα τον Μπαλτάκο. Αλλά, πριν μερικούς μήνες, αυτά που είπε τώρα τα έλεγαν, ανατριχιαστικά ίδια, κάτι άλλοι. Κάτι περίεργοι, πολύ αριστεροί δημοσιογράφοι, πολύ αριστεροί συγγραφείς, συνταγματολόγοι, πολιτικοί. Που αποκάλυπταν ότι εβραϊκές οργανώσεις, λόμπι, διασυνδέσεις, πίεσαν τον Σαμαρά, ότι δεν υπάρχουν στοιχεία, ότι είναι μια προβοκάτσια για να χτυπηθεί το αντιμνημονιακό μέτωπο, ότι μόνο με πολιτικά μέσα καταπολεμείται ο ναζισμός. Έτσι ακριβώς γίνεται στον κόσμο, τις δολοφονίες με πολιτικά μέσα τις αντιμετωπίζουν. Με έκτακτη συνεδρίαση της Βουλής. Αριστεροί, πάντα, δημοσιογράφοι και διανοούμενοι έψαχναν τους αυτουργούς της δολοφονίας Φύσσα στην κυβέρνηση και έβλεπαν τα κείμενά τους στο σάιτ της Χ.Α. με λεζάντες «κάποιοι λένε την αλήθεια». «Όχι σε μια γενική αντιφασιστική σούπα που θα εκτείνεται από αριστερά και θα φτάνει στην “καλή” Ν.Δ.» έγραφαν, «η δολοφονία Φύσσα δεν πρέπει να οδηγήσει την Αριστερά να δίνει εξετάσεις καταδίκης γενικώς και αορίστως της βίας και ένταξής της στο λεγόμενο συνταγματικό και δημοκρατικό τόξο». «Εκλογές τώρα ενάντια στη Χ.Α. και τον οικονομικό φασισμό του μνημονίου», η δική τους θεωρία των δύο άκρων.

Δεν είναι περίεργο που σήμερα εγκαλούν τον Αθανασίου και τον Δένδια. Αυτούς που έκαναν, δηλαδή, τη δουλειά τους. Και έχει δίκιο η Ν.Δ. όταν κατηγορεί τον Σύριζα ότι έτσι υιοθετεί τους ισχυρισμούς των υπόδικων που μιλάνε για σκευωρία. Αλλά, αν δεν κάνω λάθος, δεν το είπε ο Σύριζα αυτό, απλώς το επαναλαμβάνει. Το είπε και σε πανελλήνια μετάδοση πια ο γραμματέας της κυβέρνησης, το δεξί χέρι του πρωθυπουργού, ο «δαυλός αναμμένος».

Φωτιά στα μπατζάκια τους. Γιατί η Ν.Δ. έκανε όλο αυτό το διάστημα το κλασικό λάθος που ενισχύει τον ολοκληρωτισμό. Τους θεωρούσε παραστρατημένα παιδιά, «δικά» τους παιδιά, και υιοθετούσε την ατζέντα τους για να τους επαναφέρει. Έχουμε 1 εκατομμύριο μετανάστες και 1 εκατομμύριο ανέργους, έλεγε ο πρωθυπουργός με νόημα, αποδεχόμενος τη ρητορική τους. Λες και η ανεργία στην Ελλάδα οφείλεται στο ότι δεν πάνε οι Έλληνες να μαζέψουν τις φράουλες στη Μανωλάδα. Με άμεσο αποτέλεσμα η κοινωνία, χωρίς ηθικές αντιστάσεις, να σκέφτεται, αφού η κυβέρνηση είναι οι χαρτογιακάδες με τα κοστούμια, με δεμένα χέρια από τις διεθνείς συμβάσεις, ας κλείσουμε τα μάτια, να αφήσουμε τον Dirty Harry να κάνει τη βρώμικη δουλειά για να λύσει το πρόβλημα. Ακολούθησε το πάγωμα του νόμου Ραγκούση για την ιθαγένεια, λες και δεν ήξεραν ότι όλη αυτή η κουβέντα γινόταν για 6.074 παιδιά όλα κι όλα δεύτερης γενιάς που πήραν χαρτιά.

Μετά ο αντιρατσιστικός νόμος, έβαλαν ξανά και τα τανκς στις παρελάσεις. Όλα αυτά, που κανείς δεν έλεγε ότι είναι στοιχειώδεις, μετριοπαθείς ρυθμίσεις που ισχύουν σε όλη την Ευρώπη, μετατρέπονταν στα μάτια της κοινής γνώμης σε τρομερά ζητήματα με μόνο στόχο τα παιχνίδια, τη μικροπολιτική, τις ψήφους. Πάντα οι ορίτζιναλ όμως, σε όλες τις δουλειές, επικρατούν των πιο λάιτ εκδοχών. Δεν γίνεται να γίνεις ένα κανονικό ευρωπαϊκό κράτος και συγχρόνως να παίζεις με τη φασιστική ατζέντα. Παράδειγμα: Ένα αστείο κάπως θέμα ήταν όταν, κάποτε, ο κύριος Τάκης είχε την έμπνευση να προωθήσουν ένα νόμο που θα απαγόρευε σε όσους δεν ήταν στο γένος Έλληνες να γίνουν ένστολοι. Πες μου, τώρα, πόσες ταινίες έχεις δει που ο ντετέκτιβ είναι Μεξικάνος ή κινεζικής καταγωγής και συλλαμβάνει τον κακό; Δεν είναι αυτονόητο; Στις άλλες χώρες όχι να απαγορεύσουν, επιδιώκουν να έχουν ένστολους από άλλες εθνικές ομάδες. Πώς θα κάνουν τη δουλειά τους, πώς θα αντιμετωπίσουν την εγκληματικότητα, αν δεν μιλάνε τη γλώσσα, αν δεν μπορούν να διεισδύουν στις κοινότητες; Με 30 χρόνια πια ιστορία μετανάστευσης, το περίεργο είναι που δεν έχουμε Αλβανούς ή Αφρικανούς υπαστυνόμους, όχι το αντίθετο. Η «εθνικοφροσύνη» ευνοεί την εγκληματικότητα, την οποία δήθεν καταπολεμά.

Η πολιτική καθυστέρηση, η πολιτική ως εμπόριο, το «επάγγελμα» αντικομμουνιστής, πατριώτης, ορθόδοξος, η διπλή γλώσσα, δεν είναι απλώς πολιτικός πρωτογονισμός. Είναι και αιτία που το πολιτικό σύστημα της Καθυστέρησης μπλοκάρει συνεχώς τη χώρα και την κρατάει καθηλωμένη στον προηγούμενο αιώνα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου