ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τετάρτη, 16 Απριλίου 2014

Το τέλος μιας θρησκείας


Δημήτρης Τριανταφυλλίδης από τη Μεταρρύθμιση

Μπορεί το βασικό μήνυμα των παθών του Χριστού να είναι η ελπίδα της Ανάστασης και με αυτό τον τρόπο να δικαιώνεται όλη τη κοσμοθεώρηση του χριστιανισμού, δεν ισχύει όμως το ίδιο για μια άλλη θρησκεία, το τέλος της οποίας βιώνουμε στις μέρες μας. Ο λόγος για τη θρησκεία του ανορθολογισμού, της αυθαιρεσίας έναντι στη λογική και της μιζέριας ως τρόπου προσέγγισης και ανάλυσης της πραγματικότητας.

Η θρησκεία αυτή δεν πρόλαβε να μετρήσει πολλά χρόνια. Η γέννηση της προσδιορίζεται, περίπου, στην έναρξη της πολύπλευρης κρίσης που συντάραξε και εξακολουθεί να συνταράζει την Ελλάδα, ωστόσο, προϊόντος του χρόνου εκφυλίστηκε σε μια πολιτική σέκτα, οριζόντιας διαστρωμάτωσης ως προς το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού συστήματος.

Βασικές αρχές της ετοιμοθάνατης θρησκείας ήταν η αναζήτηση κάποιου Άλλου για την απόδοση ευθυνών, οι κραυγές και οι κατάρες κατά παντός που έθετε σε αμφισβήτηση τα ιερά θέσφατα του ιερατείου της, οι απειλές για κρεμάλες αντιφρονούντων, οι προπηλακισμοί των πολιτικών αντιπάλων, η καλλιέργεια ενός εμφυλιοπολεμικού κλίματος.

Ξεκίνησε η νεόκοπη πολιτική αυτή θρησκεία από τις πλατείες και τους δρόμους της πατρίδας μας, όπου οι πιστοί της, ως άλλοι φανατικοί Παραβολάνοι, - διώκτες των εθνικών και δολοφόνοι της Υπατίας της μαθηματικού και φιλοσόφου, - συγκεντρώνοντας υπό τα λάβαρα της «Αγανάκτησης» και απειλούσαν ακόμη και με θάνατο, όποιον τύγχανε να έχει διαφορετική γνώμη. Σύντομα, από αυτό το «θερμοκήπιο νέων ιδεών» γεννήθηκαν τα τέρατα του ολοκληρωτισμού με πρακτικές καταδικασμένες από την ιστορία αλλά και τα δικαστήρια.

Οι ταγοί της θρησκείας αυτής, κηρύσσοντας το «Αντιμνημονιακό Ευαγγέλιο» τους, έσπειραν τη διχόνοια και το μίσος ανάμεσα στον πληθυσμό, δημιουργώντας πληγές και χάσματα που μόνη ελπίδα για να επουλωθούν είναι, πλέον, ο πανδαμάτωρ Χρόνος και οι ιαματικές ικανότητες της ανθρώπινης λήθης. Βέβαια, πολλοί από αυτούς, ανύπαρκτοι πολιτικά το προηγούμενο διάστημα είδαν τις καριέρες τους να εκτοξεύονται, προσωρινά, με αποτέλεσμα μέσα στην έπαρσή τους, να αρχίσουν να μετράνε το μπόι τους με βάση τη σκιά τους το καταμεσήμερο μιας ηλιόλουστης ημέρας.

Οι οπαδοί – πιστοί της, αφοσιωμένοι μέχρι μανίας στο αντιμνημονιακό τους έργο, εν τέλει, βρέθηκαν μετέωροι μετά τις αλλεπάλληλες υπαναχωρήσεις και κυβιστήσεις των αρχιερέων, με αποτέλεσμα, σταδιακά το ποίμνιο να αραιώνει, να αποχωρεί και να αναζητά πιο σκληροπυρηνικές δοξασίες σε παρακείμενες μικρές σέχτες. Δεν είναι δε, σπάνιες οι περιπτώσεις όπου στρέφονται κατά των πρώην συντρόφων τους με πολύ μεγαλύτερο μίσος.

Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, εκείνη των κατηχούμενων πιστών, οι οποίοι αν και προέρχονται από άλλη θρησκεία, εν πολλοίς υπεύθυνη για την κατάντια της χώρας, λειτουργώντας με βάση τις αρχές του εισοδισμού, κατέφεραν να υπερκεράσουν τους πρωτόκλητους και να καταλάβουν το ιερατείο, προσδίδοντας άλλο νόημα στη λέξη: καιροσκοπισμός.

Είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης υπόστασης η κούραση από το μίσος και το κακό. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζει διαρκώς υπό το σκότος μιας κοσμοαντίληψης που δε δίνει ελπίδες και προοπτικές. Η αόριστη αναφορά σε ένα βασίλειο της ελευθερίας επί της Γης, αν και όποτε η εν λόγω θρησκεία αποκτήσει πλειοψηφικό ρεύμα στην κοινωνία, δεν αρκεί στο μέσο άνθρωπο που θέλει και λίγη χαρά στη ζωή του. Έτσι, απλά άρχισε να φθίνει η νεόκοπη αυτή θρησκεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το ιερατείο της, βλέποντας την αναπόδραστη μείωση της επιρροής του να προχωρήσει σε αναθεωρήσεις των ιερών κειμένων και των λατρευτικών συνηθειών, επιβάλλοντας ένα μικτό σύστημα διοίκησης, προσπαθώντας να συνδυάσει την εξ Αποκαλύψεως αλήθεια με τον πραγματισμό. Μάταια και ανώφελα. Η φθορά δεν είχε να κάνει με τα δόγματα και τα θέσφατα, αλλά με την προσέγγιση της πραγματικής ζωής.

Όσο προχωράει η ζωή, τόσο θα φθίνει η θρησκεία αυτή. Αυτό δε σημαίνει πως θα παραδώσει αμαχητί τη θέση της σε κάποια άλλη. Όπως και να έχουν όμως τα πράγματα, η προδιαγεγραμμένη αποχώρησή της από το ιστορικό προσκήνιο έχει ήδη δρομολογηθεί, όχι από κάποιον άλλον, αλλά από το ίδιο της το ιερατείο που αποδείχτηκε κατώτερο των περιστάσεων.
Ο Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης είναι δημοσιογράφος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου