ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 27 Μαΐου 2014

Προσοχή στο κενό μεταξύ συρμού και αποβάθρας


του Λεωνίδα Καστανά από τη Μεταρρύθμιση

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πρώτος, έπιασε σχεδόν το ποσοστό του, η ΝΔ έπεσε, η ΕΛΙΑ διεσώθη, η ΧΑ αύξησε το κασέ της κατά 100.000 περίπου ψήφους. Οι ΑΝΕΛ ψυχορραγούν και η ΔΗΜΑΡ τελείωσε. Η ΔΡΑΣΗ στα αζήτητα. Το ΠΟΤΑΜΙ έκανε μια καλή είσοδο, κατώτερη των αρχικών προσδοκιών. Το ΚΚΕ υπάρχει ακόμα. Υπάρχει πολιτικό συμπέρασμα;

Οι Ελληνίδες και οι Έλληνες ψήφισαν «σοφά». Κόντυναν τη ΝΔ εκδικούμενοι για τις πολιτικές της αλλά δεν τραυμάτισαν σοβαρά την πολιτική σταθερότητα της χώρας. Γιατί φρόντισαν να  κρατήσουν και την ΕΛΙΑ στο παιχνίδι. Έστειλαν όμως ένα σαφές πολιτικό μήνυμα. Σέβονται τη συνεισφορά των κυβερνητικών κομμάτων στη διάσωση της χώρας αλλά διαφωνούν σαφώς με όσες  μεταρρυθμίσεις ή απορρυθμίσεις έγιναν και με αυτές που ενδεχομένως είχαν σχεδιαστεί για μετά τις εκλογές. Ζητούν από τη ΝΔ την παλινόρθωση του πελατειακού κράτους, την επαναφορά των διορισμών, τη μη αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, την εγκατάλειψη κάθε απόπειρας αξιολόγησης στο δημόσιο, αλλά και τη μείωση της φορολογίας, τη στήριξη στους αδύναμους, την προσέλκυση επενδύσεων, τη μείωση της ανεργίας, την αποφυγή ιδιωτικοποιήσεων. Ζητούν πίσω τη ζωή τους. Είναι παράλογο; Είναι αντιφατικό; Δεν έχει καμιά σημασία. Είναι ο κυρίαρχος λαός, ψηφίζει και μπορεί να απαιτεί.

Γιατί απέναντι υπάρχει η Αριστερά. Που υπόσχεται όλα αυτά αλλά και ακόμα περισσότερα, με φωνές και επιμονή και απ’ ότι φαίνεται τα καταφέρνει και πείθει. Για μια μεγάλη μερίδα του κόσμου δεν έχει και τόσο σημασία αν οι υποσχέσεις έχουν βάση, αν είναι μετρημένες αν μπορούν να πραγματοποιηθούν. Σημασία έχει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ υπόσχεται την επαναφορά. Και η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Το «τι είχαμε τι χάσαμε», όσο και αν φαίνεται απλοϊκό, κινεί την ιστορία στην παρούσα συγκυρία. Και αφού δεν χρεοκωπήσαμε, αφού τα πράγματα εξομαλύνθηκαν, μπορούμε να πάμε και παρακάτω, μπορούμε να επιστρέψουμε. Αρκεί να βγούμε από την ευρωπαϊκή επιτήρηση και να φέρουμε μια αριστερή διακυβέρνηση. Αν και αυτή αποτύχει, αν μας εξαπατήσει, την τιμωρούμε με τη ψήφο μας και πάμε πάλι από την αρχή.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι απλά ο νικητής. Ριζώνει στο πολιτικό σκηνικό, προβάλει ως η επισπεύδουσα κυβερνητική δύναμη. Ιππεύει τη συγκυρία, κραυγάζοντας εθνολαϊκιστικές ρετσέτες, αλλά αυτά θέλει ο λαός του. Οι μετρημένες  λύσεις είναι ψιλά γράμματα. Έχασε τους εν δυνάμει συμμάχους του ( ΑΝΕΛ και ΔΗΜΑΡ)  αλλά η συζήτηση της επόμενης μέρας θέλει την κεντροαριστερά να τον κοιτά σαν ξερολούκουμο. ΠΟΤΑΜΙ και ΕΛΙΑ και τα υπόλοιπα σπαράγματα, προ του αδιεξόδου και της κεντροδεξιάς σκλήρυνσης που θα ακολουθήσει, βάζουν τη συνεργασία μαζί του στην ατζέντα τους. Η μετάλλαξή του σε κόμμα μεσαίου χώρου είναι πιθανή, αν λάβουμε υπόψη και τον πασοκογενή εισοδισμό.  Ο εθνολαϊκισμός ποτέ δεν έβλαψε κανέναν πολιτικό σχηματισμό.  Όλα είναι ανοικτά. Αρκεί να μην αλλάξει τίποτα σ’ αυτήν την χώρα.
Μισό εκατομμύριο πολίτες επέλεξαν την κάλπη μιας εγκληματικής και φασιστικής κατά δήλωσή της οργάνωσης. Είναι φασίστες; Έχει σημασία; Και τι είναι φασισμός; Ο Μουσολίνι ή ο Χίτλερ; Ποιος ασχολείται με αυτούς ή ποιος τους ξέρει; Ψήφισαν αντιευρωπαϊσμό και εθνικισμό, βία, ρατσισμό και αντικοινοβουλευτισμό. Αυτά τα αντιλαμβάνονται καλά. Ψήφισαν απομόνωση, ψήφισαν ζόφο υποκρινόμενοι ότι δεν ανέχονται πλέον τους κλέφτες και τους ψεύτες. Ψήφισαν καθαρά χέρια, το αίμα αθώων είναι γι αυτούς  απορρυπαντικό. Στο φαντασιακό τους η ΧΑ μπορεί να τους δώσει πίσω τη ζωή τους. Δεν έχει σημασία αν δεν έχει κανένα σχετικό πρόγραμμα. Τους αρκεί ότι θα κρεμάσει αυτούς που τους την πήραν. Αν και αυτή αποτύχει...

Ψήφισαν και τους ψεκασμένους ακόμα και μπολσεβίκους ψήφισαν. Όχι για να τους λύσουν κανένα πρόβλημα. Αλλά για να αυξήσουν την πίεση προς το δικομματισμό ( που δεν είναι πια μικρός) ώστε να  μην τους φτιάξει καμιά κασκαρίκα.  Οι δημοκράτες αυτοί πολίτες  έχουν αμφιβολίες αν η ΝΔ ή ο ΣΥΡΙΖΑ μπορούν να κάνουν όσα υπόσχονται και θέλουν να νιώθουν δίπλα τους την απειλή από όμορους πολιτικούς χώρους ώστε να επισπεύσουν. Μπορούν άνετα να μετακινηθούν προς τους μεγάλους, αρκεί να δουν από αυτούς καθαρό φως.

Και ανάμεσα στα βουβάλια του πολιτικού μας βάλτου οι μικροί πάλεψαν να αποφύγουν το τσαλαπάτημα. Άλλοι τα κατάφεραν και άλλοι όχι. Η ΕΛΙΑ πήρε τους αμετανόητους πασόκους αλλά και φίλους της πάλαι ποτέ ανανεωτικής αριστεράς που προσβλέπουν ακόμα σε μια αναγέννηση της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης. Τίμησαν τη συμμετοχή της στην κυβέρνηση, ελπίζουν στο διορθωτικό της ρόλο πάνω στις νεοδημοκρατικές επιλογές. Η επόμενη μέρα βρίσκει την ΕΛΙΑ πρωτεύουσα δύναμη στην υπόθεση της κεντροαριστεράς. Το καλό της ψηφοδέλτιο όμως δεν αρκεί. Πίσω και μέσα της υπάρχουν οι πασοκικοί μηχανισμοί επιβίωσης του παλιού. Και αυτοί γυρεύουν να πάρουν τη ζωή τους πίσω, σε άλλο επίπεδο βέβαια. Το ποιος θα επικρατήσει μένει να το δούμε.
Το ΠΟΤΑΜΙ, αυτό το υβρίδιο κόμματος του μεσαίου χώρου, κατάφερε να εγκατασταθεί προς το παρόν στην πολιτική σκηνή μέσα σε 88 ημέρες. Άθλος. Η διάσωση όμως της ΕΛΙΑΣ δεν του επιτρέπει να διεκδικεί τη μοναδικότητα στην ανασύσταση του κέντρου. Η έλλειψη πολλών ικανών και έμπειρων πολιτικών στελεχών, η παντελής έλλειψη διαδικασιών και μηχανισμών και το μήνυμα του «one man show» που εκπέμπει, το κάνουν εύθραυστο στον πόλεμο των επικείμενων βουλευτικών εκλογών. Το ΠΟΤΑΜΙ πρέπει να πείσει ότι μπορεί να σταθεί σε μια αυριανή κυβέρνηση, ότι έχει ανθρώπους και αυτοί έχουν λύσεις. Η φρεσκάδα και η αντισυμβατικότητα δεν αρκούν. Και συνέδριο σε κάμπινγκ δεν μπορεί να κάνει αν θέλει να γίνει πολιτική δύναμη. Είναι η ελπίδα του χώρου αλλά μέλει να το αποδείξει.

Η ΔΗΜΑΡ τελείωσε. Δικαίως. Μπήκε στη κυβέρνηση απερίσκεπτα, βγήκε πανικόβλητη, αρνήθηκε βλακωδώς τη συμμετοχή της στην ΕΛΙΑ, συνεργάστηκε με το τίποτα και συντρίφτηκε. Απόλυτη και μοναδική η ευθύνη του Φώτη Κουβέλη. Οι αριστερές αγκυλώσεις πληρώνονται με το χειρότερο τρόπο όταν θες να τις κρύψεις υποκρινόμενος το μεταρρυθμιστή.

Αν κάτι υποχώρησε την δεύτερη Κυριακή είναι η ακτινοβολία των φιλελεύθερων ιδεών αριστερών και μη. ΔΡΑΣΗ και ΔΗΜΑΡ, πολιτικοί χώροι μέσα στους οποίους στεγάστηκαν, εξαφανίζονται. Οι λίγοι μεταρρυθμιστές της ΕΛΙΑΣ πιέζονται. Οι φωνές που αφηγούνται μια σύγχρονη ευρωπαϊκή Ελλάδα με δημοκρατία, αλληλεγγύη, δικαιοσύνη και ελεύθερη οικονομία δεν θα σιγήσουν, αλλά στερούνται πολιτικής εκπροσώπησης. Φοβάμαι ότι στο δρόμο προς τις βουλευτικές  εκλογές η τάση αυτή θα ενισχυθεί. Η Ελλάδα διεσώθη ως χώρα και τώρα ήρθε η ώρα να διασώσει και τους μικρόκοσμούς της. Αυτό είναι το αίτημα της επόμενης μέρας. «Όχι μεταρρυθμίσεις». Και ο δικομματισμός, αλλά και οι πέριξ αυτού το κατάλαβαν.  Πως θα τα καταφέρουν; Δεν ξέρουν αλλά θέλουν να ζήσουν, να αναπαραχθούν και να κυριαρχήσουν. Θα το παλέψουν. Οψόμεθα.
Ο Λεωνίδας Καστανάς είναι εκπαιδευτικός και ο διαχειριστής του blog «μη μαδάς τη μαργαρίτα»


1 σχόλιο: