ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 22 Μαΐου 2014

Το επόμενο στοίχημα της Ευρώπης



του Νικόλαου Ραχωβίτη από το Protasis

Σ΄αυτές τις ευρωεκλογές, πίσω από δεξιά και αριστερά πρόσημα, υπάρχουν δύο κυρίαρχες αντιλήψεις που συγκρούονται: η πρώτη μας λέει πως περισσότερη Ευρώπη είναι απαραίτητη, ενώ η δεύτερη πιέζει για επιστροφή στο παραδοσιακό πλαίσιο του έθνους κράτους. Αναλυτικότερα, η πρώτη ισχυρίζεται πως κάποια προβλήματα (ολοένα και περισσότερα) μπορούν αν λυθούν μόνο μέσα από υπερεθνικούς θεσμούς, ενώ η δεύτερη προκρίνει την επάρκεια των εθνικών θεσμών και ορίων.

Το δίλημμα δεν είναι τωρινό, αν και είναι πλέον αφόρητα πιεστικό. Απασχόλησε τους θεωρητικούς από την εποχή του Διαφωτισμού ακόμη: Ο Τζον Λοκ στο κοινωνικό του συμβόλαιο προτείνει τη λειτουργία θεσμών που προστατεύουν τη ζωή, την ελευθερία και την περιουσία, αλλά επιτρέπουν στο άτομο πλήρη ελευθερία επιλογών, ως την καλύτερη φόρμουλα συνύπαρξης του ατόμου εντός κοινωνίας. Αντιθέτως, ο Ντέίβιντ Χιουμ υποστηρίζει πως η παράδοση και η πολιτισμική προκατάληψη είναι η συγκολλητική ουσία των κοινωνιών. Δυστυχώς για όσους βρίσκονται εγγύτερα στην πρώτη προσέγγιση, η ιστορία έχει αποδείξει πως η άποψη του Χιουμ έχει συχνά μεγαλύτερη απήχηση. Ωστόσο, και οι παραδόσεις, πολλές φορές, εφευρέθηκαν για να υπηρετήσουν τα συμφέροντα κάποιας ελίτ.

Αυτός είναι και ο πυρήνας του προβλήματος της ευρωπαϊκής ενοποίησης: υπήρξε πάντοτε ένα εγχείρημα της πολιτκής και γραφειοκρατικής ελίτ. Όσοι δεν ανήκουν σε αυτήν την ελίτ ουδέποτε είχαν λόγο για την πορεία του εγχειρήματος, με αποτέλεσμα να αποκομίζουν εύκολα οφέλη (ιδιαιτέρως σε αυτές τις εκλογές) οι δεξιοί και οι αριστεροί λαίκιστές.
Η ευρωπαϊκή πολιτική ήταν και θα παραμείνει ξένη για τους πολίτες όσο παραμένει ζήτημα μιας ελίτ και ασκείται από λίγους.
Τι θέλουν οι ευρωπαϊοι πολίτες για να πιστέψουν στο εγχείρημα;
Ένα σύστημα που θα τους προστατεύει από τις παγκόσμιες ανισορροπίες.
Ένα σύστημα που θα τους δίνει ευκαιρίες.
Ένα σύστημα στο οποίο θα έχουν φωνή.
Προχωρώντας παραπέρα, αυτό συνεπάγεται αναδιανομή πόρων που οι πλουσιότεροι δεν επιθυμούν και παραχώρηση οικονομικής κυριαρχίας που οι φτωχότεροι δύσκολα θα δεχτούν.

Εκ' πρώτης μοιάζει με αδιέξοδο. Είναι όμως έτσι;
Η Ε.Ε. μοιάζει να ξεπερνά την χειρότερη κρίση που αντιμετώπισε από τότε που υιοθέτησε το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Εντούτοις, είναι σαφές πως αν αποτύχει να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τα διογκούμενα κοινωνικά προβλήματα δεν θα κατορθώσει να ανταποκριθεί στις μελλοντικές προκλήσεις μιας ολόκληρης γενιάς και το πιο σημαντικό σχέδιο διασυνοριακής ενσωμάτωσης στην ιστορία της ανθρωπότητας θα διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη.
Η «θελησιαρχία» της Γερμανίας (αν συνεχισθεί) θα αποδειχθεί επικίνδυνη, κυρίαρχα για την ίδια. Καλή είναι η σφιχτή δημοσιονομική πολιτική της, αλλά να που τώρα αρχίζει να χαλαρώνει τα λουριά στους πολίτες της, με την σύνταξη να κατεβαίνει ηλικιακά για αυτούς που έχουν 40 χρόνια εργασίας και θεσμοθετώντας κατώτατο μισθό.

Παράλληλα, είναι επιτακτική η μεταρρύθμιση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Η Ελλάδα και η Ισπανία, για παράδειγμα, δαπανούσαν γύρω στο 16-18% του ΑΕΠ τους για το κράτος πρόνοιας πριν από την κρίση, ωστόσο, κατάφεραν να μειώσουν την ανισότητα κατά 20% μόνο, τη στιγμή που η Δανία και η Σουηδία μείωσαν το επίπεδο εισοδηματικής ανισότητας κατά 45% με την ίδια αναλογία κρατικών δαπανών. Είναι σαφές πως η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του Μεσογειακού κοινωνικού μοντέλου (του Γαλλικού συμπεριλαμβανομένου) είναι εφικτή.

Άλλο ένα κρίσιμο στοιχείο που πρέπει να προσέξει η Ε.Ε. είναι πως σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση για τη δημοσιονομική εξυγίανση, τα εμπειρικά στοιχεία έδειξαν πως οι δαπάνες για τους ηλικιωμένους και για τις συντάξεις διατηρήθηκαν κοντά στα προ-κρίσης επίπεδα σε αντίθεση με αυτές για την εκπαίδευση, την οικογένεια και τα παιδιά, οι οποίες μειώθηκαν σημαντικά. Αν δεν αντιστραφεί αυτή η τάση θα είναι αδύνατο να μειωθεί το ολοένα αυξανόμενο διαγενεακό χάσμα.

Στα επόμενα πέντε χρόνια η Ευρώπη θα κλιθεί να αποφασίσει για μεγαλύτερη πολιτική, οικονομική και στρατιωτική συνεργασία. Για επιτάχυνση των επενδύσεων σε έρευνα, καινοτομία και πράσινη ανάπτυξη. Θα κλιθεί να αποφασίσει για τη δυνατότητα-αναγκαιότητα ξεχωριστού προϋπολογισμού της ευρωζώνης. Θα συζητήσει και θα λάβει αποφάσεις για την πιθανότητα δύο κοινοβουλίων, ένα να εκπροσωπεί τους πολίτες της Ευρώπης και ένα τα κράτη, ίσως και έναν πρόεδρο απευθείας εκλεγμένο από τους πολίτες της Ευρώπης, ίσως ακόμη και μια ευρωπαϊκή υπηκοότητα.Μόνο μια ισχυρή Ευρώπη που θα αντιμετωπίζει επί ίσοις όροις τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, θα μπορεί να διασφαλίζει την ευημερία των πολιτών και να διαφυλάσσει ταυτόχρονα τη δημοκρατική, κοινωνική και πολιτισμική μας κληρονομιά.

Ένα μείζον βήμα προ τα εμπρός κινδυνεύει να αποδειχθεί άλμα στο κενό, λόγω απουσίας των κατάλληλων θεσμών, οι οποίοι θα μπορούσαν να το προφυλάξουν από εμπόδια, παγίδες, απειλές.Από σήμερα, 22 Μαϊου και μέχρι τις 25 Μαϊου 500.000.000 πολίτες εκλέγουν 751 ευρωβουλευτές σε 28 χώρες.
Εμείς θα μείνουμε αμέτοχοι;


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου