ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 15 Ιουνίου 2014

9 απαισιόδοξες σκέψεις



του Φώτη Γεωργελέ από την Athens Voice

1. Αυτό που φανταζόμασταν τα προηγούμενα χρόνια, με τον ανασχηματισμό έγινε πιο φανερό. Το κυβερνητικό στρατόπεδο έχει στόχο να κάνει το απολύτως μίνιμουμ για να διατηρηθεί η χώρα στην Ευρωζώνη. Μόλις έφτασε στο επιθυμητό σημείο να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό διά της υπερφορολόγησης, νομίζει ότι το δύσκολο κομμάτι τελείωσε, ότι οι υποχρεώσεις έπαψαν. Ετοιμάζεται για την αυτοαναπαραγωγή του. Αυτή δεν είναι κυβέρνηση που λύνει προβλήματα. Είναι κυβέρνηση μάχιμη, με αντίπαλο όχι τα προβλήματα της χώρας αλλά τους άλλους διεκδικητές της εξουσίας.

2. Ο πρόσφατος ανασχηματισμός είχε ως κατάληξη τη δημιουργία όχι μιας νέας κυβέρνησης, αλλά δυο. Μια κυβέρνηση εξωτερικού και μια κυβέρνηση εσωτερικού. Στην κυβέρνηση εξωτερικού υπάρχουν οι 2-3 υπουργοί-άλλοθι που μπορούν να συνομιλήσουν με τους διεθνείς οργανισμούς, τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Στην κυβέρνηση εσωτερικού συναθροίζονται οι μαχητές των τηλεπαραθύρων, το «γαλάζιο αντιμνημόνιο», ο δεξιός λαϊκισμός για να αντιμετωπίσει τον αριστερό λαϊκισμό.

3. Χαρδούβελης, Στουρνάρας, Ράπανος, Παπαδήμος. Δεν είναι τυχαίο ότι για τη σοβαρή δουλειά επιστρατεύονται πάντα ονόματα από την ολιγόχρονη δεξαμενή του εκσυγχρονισμού της εποχής Σημίτη. Γιατί η δεκαετία του ’90 ήταν η τελευταία εποχή που η ελληνική κοινωνία είχε ακόμα το δυναμισμό να επιτυγχάνει στόχους, να αναβαθμίζει τη θέση της χώρας στο διεθνή χώρο. Δεν ήταν μια ανέφελη περίοδος χωρίς προβλήματα. Ο κρατισμός, το πελατειακό κράτος, η διαπλοκή βασίλευαν και τότε. Όμως υπήρχε ένα πολιτικό προσωπικό που είχε στόχο την εξωστρέφεια, την περαιτέρω σύνδεση με την Ευρώπη, την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων. Δεν είναι επίσης τυχαίο που η εποχή αυτή συκοφαντήθηκε και πολεμήθηκε λυσσαλέα από όλο το πολιτικό και μιντιακό σύστημα της ακινησίας. Με πρωτεργάτη το ίδιο της το κόμμα. Οι μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν τα χρόνια του 2000 είναι τα σημερινά μας προβλήματα.

4. Οι περισσότεροι υπουργοί της σημερινής κυβέρνησης δεν έχουν τα φόντα ούτε να κατανοήσουν τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, τα προβλήματα της χώρας. Είναι ανακυκλωμένο υλικό του επιτυχημένου πλην αυτοκαταστροφικού παιχνιδιού που παίζει το πολιτικό σύστημα για να αναπαράγεται στην εξουσία και να διαιωνίζει την ακινησία. Θα ξαναπαίξουν με επιτυχία το εμφυλιοπολεμικό παιχνίδι με τους απέναντι λαϊκιστές, με πραγματικό αντίπαλο την Ευρωπαϊκή Ένωση και κάθε σκέψη για αλλαγή των χρεοκοπημένων συστημάτων της χώρας. Προβλέπονται σύντομα εκλογές. Το μόνο παιχνίδι που ξέρει καλά το πολιτικό σύστημα.

5. Οι Χατζηδάκης, Γεωργιάδης, Σκορδάς, Θεοχάρης δεν απομακρύνθηκαν γιατί δεν έφεραν εις πέρας τις μεταρρυθμίσεις. Αλλά για το ακριβώς αντίθετο, γιατί τις επιχείρησαν. Το άνοιγμα των αγορών, η απελευθέρωση επαγγελμάτων, η αναδιάρθρωση εφοριών και τελωνείων, η κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων, το φρένο στο ληστρικό πάρτι στο χώρο της υγείας, η «εργαλειοθήκη» του ΟΟΣΑ, είναι απειλές για τη συντεχνιακή οργάνωση της ελληνικής κοινωνίας που υπερασπίζεται τα επιμέρους συμφέροντα με αδιαλλαξία, αρνούμενη να αποδεχτεί το προφανές: Χωρίς τα δανεικά, οι επιμέρους νίκες συμφερόντων δημιουργούν μια συνολική χρεοκοπία. Όλοι μετατρέπονται σε θύματα και ταυτοχρόνως σε θύτες. Όλες οι «νίκες» μεταφράζονται σε υπερφορολόγηση, σε ακρίβεια, σε ανεργία, σε συνέχιση της ύφεσης. Όσο αντιστεκόμαστε στην ιδέα να το κάνουμε όπως ο άλλος κόσμος, η «ελληνική ιδιαιτερότητα» θα σημαίνει μόνο φτώχεια.

6. Το πολιτικό σύστημα έχει τα δίκια του. Αλλά δεν έχει ελαφρυντικά. Δεν έχει ελαφρυντικά γιατί αυτό είναι το καθήκον του, να καθοδηγεί την κοινωνία, να παίρνει και αντιδημοφιλείς αποφάσεις όταν ξέρει ότι χρειάζονται επείγουσες αλλαγές. Έχει όμως και τα δίκια του γιατί ακόμα και με αυτές τις λίγες απόπειρες μεταρρυθμίσεων, η κοινωνία έχει βρεθεί απέναντι, έχει στραφεί ακόμα και στους ολοκληρωτισμούς του προηγούμενου αιώνα, προκειμένου να μην αλλάξει τον παρασιτικό τρόπο πλουτισμού που επέτυχε τις τελευταίες δεκαετίες.

7. Πώς ο λαός αυτός έχει διαπαιδαγωγηθεί έτσι ώστε να κάνει πάντα τις λανθασμένες επιλογές; Γιατί ακούει μόνο μια ερμηνεία της πραγματικότητας. Από παντού. Αν το σκεφτείς, αν αφαιρέσεις τα «κοσμητικά επίθετα» με τα οποία στολίζει ο ένας τον άλλον στον εντός του συστήματος πόλεμο εξουσίας, όλο το πολιτικό φάσμα, από τον ακροδεξιό ολοκληρωτισμό ως την ακροαριστερή τρομοκρατία, διατρέχοντας όλα τα κόμματα του τόξου, λέει τα ίδια πράγματα: Μας επιβάλλουν πράγματα που δεν θέλουμε, τιμωρητικά, θα μπορούσαμε να τα αποφύγουμε, να τα κάνουμε αλλιώς, να είμαστε όπως πριν, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς, γιατί μας εκβιάζουν. Όταν τα μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης της χώρας μιλάνε για «εκβιασμούς της τρόικας», για «ιταμές προκλήσεις» του Σόιμπλε, δεν νομιμοποιούν την αντιμνημονιακή παραφροσύνη που μιλάει για αποικίες και Ευρωπαίους γκάνγκστερ; Όταν οι υπουργοί της κυβέρνησης για κάθε μέτρο έχουν ως απάντηση, δεν μπορούσαμε να κάνουμε αλλιώς, είναι «προαπαιτούμενο», είναι μέσα στη συμφωνία, το επιβάλλει η τρόικα, τι διαφορετικό λένε από την παρανοϊκή αφήγηση της «χώρας που διάλεξαν για πειραματόζωο» οι «ξένοι», οι «ισχυροί»; Δεν κάνουμε αλλαγές γιατί πρέπει, γιατί είναι προς το κοινωνικό συμφέρον, αλλά γιατί μας το επιβάλλουν παρά τη θέλησή μας. Η πολιτική ελίτ σε ένα μόνο πράγμα ομονοεί. Στην αντιμετώπιση κάθε υποψίας διαρθρωτικών αλλαγών, κάθε μεταρρυθμιστικής απόπειρας. Οργανωμένα συμφέροντα διανομής προνομίων, κρατικοδίαιτος, ελληνικός καπιταλισμός, αυτονομημένο πολιτικό σύστημα που κάνει μπίζνες με τις προμήθειες και τις κρατικές εταιρείες, κάνουν καθυστέρηση, αρνούνται κάθε αλλαγή. Την ώρα που η χώρα, για να επανέλθει, χρειάζεται αλλαγές-σοκ σε όλα της τα συστήματα.

8.Το ονομάζουν «μεταρρυθμιστική κόπωση». Είναι η ευγενική εκδοχή. Όσοι ζουν την ελληνική πραγματικότητα υποψιάζονται ότι η σύνθεση της νέας κυβέρνησης αντανακλά τη νέα αυταπάτη του πολιτικού συστήματος. Ότι το παιχνίδι των προσποιήσεων, η δήθεν εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, πήρε τέλος. Επιστρέφουμε στις παλιές καλές συνήθειες. Στο παρασιτικό, με δανεικά κι επιδοτήσεις μοντέλο. Λιτότητα χωρίς μεταρρυθμίσεις, σημαίνει απλώς το ίδιο μοντέλο πιο φτωχό. Η αντιπολίτευση ζητάει την ακύρωση όλων των μεταρρυθμίσεων. Μονομάχοι με ίδιο στόχο. Οι επαγγελματίες θυμωμένοι των τηλεπαραθύρων θα συναγωνίζονται για την πιο πειστική αντιμεταρρύθμιση. Η κοινωνία θέλει τα πάντα, και κράτος πατερούλη, και λιγότερους φόρους, και προσλήψεις αλλά χωρίς αξιολόγηση, βοήθεια στους ασθενέστερους αλλά χωρίς να κοπούν τα επιδόματα, μείωση των φόρων αλλά χωρίς να καταργηθούν οι φόροι υπέρ τρίτων, υψηλές συντάξεις αλλά να βγαίνουν και στη σύνταξη στα 50, επενδύσεις αλλά χωρίς να πουλήσει τίποτα το κράτος. Η νέα κυβέρνηση είναι φτιαγμένη για να απαντήσει σ’ αυτή την κοινή γνώμη. Αυτό ήταν το μήνυμα των εκλογών: Πάμε σαν άλλοτε.

9. Η νέα κυβέρνηση είναι μια κυβέρνηση από το παρελθόν.Και έχει προφανή στόχο να δείξει ότι όλα είναι όπως παλιά. Ξαναγυρνάμε στις παλιές καλές συνήθειες. Στους καυγάδες στα τηλεπαράθυρα, στο δήθεν οξύ πόλεμο ανάμεσα στα κόμματα, στις διευθετήσεις μακρο- και μικρο-συμφερόντων. Business as usual. Κάνουν λάθος ως πολιτικό προσωπικό, κάνουμε λάθος ως κοινωνία. Και τώρα πια δεν έχουμε κανένα ελαφρυντικό ότι δεν ξέραμε, ότι δεν μας το είχαν πει.

4 σχόλια:

  1. Αυτες δεν ειναι 9 σκεψεις αλλα 9 πραγματικοτητες.

    Πρεπει να διορθωσω και τον Λεω: οχι "Στην Ελλάδα άρχισε το πρωτάθλημα διάσωσης του πελατειακού κράτους" αλα "Στην Ελλάδα συνεχίζεται το πολύχρονο πρωτάθλημα διάσωσης του πελατειακού κράτους."

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστά σύντροφε συνεχίζεται. Απλά μπήκαν και νέα παικτάκια στο τερέν, πχ Λοβέρδος. Νυν υπερπάντων αγών.

      Διαγραφή
  2. Στην αφ΄ υψηλού κριτική είμαστε όλοι ξεφτέρια - απο προτάσεις που να μπορούν να περπατήσουν δεν ακούω. Οι τελευταίες αλλαγές της κυβέρνησης σίγουρα έχουν ξεκάθαρο στόχο το περπάτημα ξανά στους γνωστούς δρόμους του λαϊκισμού για την επαναπροσέγγιση των πολιτών που κακά τα ψέμματα ακούν τα ίδια και χειρότερα απο τους συριζαίους και όχι μόνο. Πριν κριτικάρουμε όμως αυτή την κίνηση (και χωρίς να παραβλέπουμε την σημασία του ακλόνητου επιτελείου Χαρδούβαλη - Στουρνάρα κλπ) ας θυμηθούμε και την αποχώρηση Σημίτη και τον τρόπο που έγινε. Ήμουν και είμαι φανατικός υποστηρικτής της πολιτικής Σημίτη μέχρι που την έκανε με λοξά πηδηματάκια όταν είδε πως χάνει στα σίγουρα. Τι έκανε τότε; Έδωσε το δαχτυλίδι στον αφελέστατο Γιωργάκη που με τη σειρά του παρέδωσε στον κουρασμένο Κωστάκη που βύθισε τελείως τη χώρα κλπ με τα γνωστά αποτελέσματα. Πριν κριτικάρουμε λοιπόν πιστεύουμε πως θα έπρεπε στο όνομα της εκσυγχρονιστικής καθαρότητας (στην οποία με τίποτα δεν πιστεύω πως ομνύει ο Σαμαράς) να φέρουμε στα υπουργεία τους Σκουρλέτη, Βούτση και τα λοιπά ούφο;
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ σύντροφε με τις διαπιστώσεις σου. Και για το Σημίτη και για όσα ακολούθησαν. Η κυβέρνηση του ήταν η καλύτερη για τα ελληνικά πάντα δεδομένα με άκρατη όμως διαφθορά που αύξησε ακόμα περισσότερο τα χρέη για νάρθει ο Κωστάκης να τα απογειώσει.. Προτάσεις κάνουμε . Μπορούσε ο Σαμαράς να φτιάξει μια κυβέρνηση εθνική Ελλάδος και να βγει και να δηλώσει ποιες μεταρρυθμίσεις θα εφαρμόσει άμεσα. Δεν το έκανε. Αλλά ακόμα και αν ήθελε ( λέμε τώρα) δεν θα τον άφηνε ο Βενιζέλος.

      Διαγραφή