ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014

Οι τρεις αυταπάτες των αντιευρωπαϊστών


Ο ευρωσκεπτικισμός είναι μια βαθιά αντιδραστική στάση με ακροαριστερές και ακροδεξιές αφετηρίες που βαθύτερο στόχο έχουν την κατάλυση της δημοκρατίας στα κράτη που θα εγκαταλείψουν την Ενωμένη Ευρώπη. Από το κλίμα αυτό ωφελούνται   μόνο τα πολυεθνικά κεφάλαια που στοχεύουν σε απομονωμένες και αδύναμες οικονομίες ώστε να φοροδιαφεύγουν και να καθορίζουν αυτές τους όρους στην αγορά εργασίας. Περισσότερη ενωμένη Ευρώπη είναι η μόνη λύση για τις δυνάμεις της εργασίας και της υγιούς ανάπτυξης. (leo) 
του Γιώργου Παγουλάτου
Βάναυσοι και ετερόκλητοι, προπετείς και θορυβώδεις, οι εχθροί της Ενωμένης Ευρώπης είναι εντός των πυλών. Σωβινιστές και αγριεμένοι αντικαπιταλιστές, νεοναζί και μέθυσοι, τσαρλατάνοι και δημαγωγοί, στάζουν μίσος, κολακεύουν φοβίες, τοκίζουν στην αγανάκτηση. Εχουν μια απλή λύση για κάθε σύνθετο πρόβλημα: για όλα φταίει η Ε.Ε. και το ευρώ, η διάλυσή τους όλα θα τα θεραπεύσει. Θέλουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα γόνατα και το κεφάλι της Κομισιόν στο πιάτο.

H αντιευρωπαϊκή ψήφος τρέφεται από τη μετανάστευση και την οικονομική κρίση, και καταναλώνει τρεις μεγάλες αυταπάτες:

Αυταπάτη 1: Θα λύσουμε τη μετανάστευση με λιγότερη Ευρώπη. Η μετανάστευση προσλαμβανόταν ως απειλή για τους ανειδίκευτους εργάτες. Ομως τώρα και τα μεσαία στρώματα τσιμπούν το δόλωμα της ξενοφοβίας. Ευρωσκεπτικιστές του Βορρά θέλουν τις επιχειρήσεις τους να λειτουργούν ελεύθερα στην Ανατολική Ευρώπη, αλλά τους πολίτες της να μην μπορούν να έρθουν στη χώρα τους. Πολίτες του Νότου, από όπου έφευγαν άλλοτε οι μετανάστες για να εργαστούν στον ευρωπαϊκό Βορρά, τώρα αρνούνται το δικαίωμα αυτό σε οικονομικούς πρόσφυγες που αναζητούν μια καλύτερη μοίρα στη Μεσόγειο.

Καμία χώρα δεν μπορεί να σφραγίσει τα σύνορά της στη μετανάστευση. Για χώρες της Μεσογείου είναι η απόλυτη φενάκη. Οι αντιευρωπαϊστές στον Νότο ζητούν λιγότερη Ευρώπη την ίδια στιγμή που απαιτούν περισσότερη ευρωπαϊκή βοήθεια στη φύλαξη των συνόρων. Οι αντιευρωπαϊστές στον Βορρά καταγγέλλουν ότι οι μετανάστες κοστίζουν σε κοινωνικές παροχές. Ξεχνούν τα οφέλη για την οικονομία και το ασφαλιστικό τους σύστημα, ξεχνούν ότι η ενσωμάτωση μεταναστών είναι δημογραφική τόνωση για μια Ευρώπη που γερνάει. Μπορεί να υπάρξει καλύτερη υποστήριξη των χωρών υποδοχής χωρίς ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική;

Αυταπάτη 2: Θα έχουμε περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη με λιγότερη Ευρώπη. Ο αριστερός ευρωσκεπτικισμός στηλιτεύει την εντεινόμενη ανισότητα και επιβάρυνση των μεσαίων και αδύναμων στρωμάτων. Πράγματι, οι ευρωπαϊκές οικονομίες εφαρμόζουν προγράμματα λιτότητας που μειώνουν εισοδήματα και περικόπτουν το κοινωνικό κράτος. Το υψηλό δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη προοιωνίζεται φορολογικά βάρη και περιστολή δαπανών. Ομως, ας το δούμε λίγο προσεκτικότερα.

Το δημοσιονομικό πρόβλημα μπορεί να επιβαρύνει λιγότερο τους εργαζόμενους, τις παραγωγικές επιχειρήσεις, το κοινωνικό κράτος, εάν διευρυνθεί η φορολογική βάση και αντιμετωπιστεί η φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή μεγάλων πολυεθνικών και υψηλού πλούτου. Η καταπολέμηση τραπεζικών και φορολογικών παραδείσων, όπως και η φορολόγηση των βραχυπρόθεσμων χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, μπορεί να γίνει μόνο μέσα από συντονισμένη δράση μιας πολιτικά ισχυρής Ε.Ε.

Ο φορολογικός ανταγωνισμός επιτρέπει στις πολυεθνικές επιχειρήσεις να παίζουν τις κυβερνήσεις τη μια εναντίον της άλλης, σε καθεστώς ελεύθερης κίνησης κεφαλαίων, συμπιέζοντας τους φορολογικούς συντελεστές, στερώντας έσοδα στο κοινωνικό κράτος. Ο στενότερος φορολογικός συντονισμός στην Ευρώπη θα επιτρέψει να αυξηθούν τα έσοδα των κυβερνήσεων χωρίς μαζική φυγή επιχειρήσεων και αποεπένδυση. Επομένως, για φορολογική δικαιοσύνη, η λύση είναι περισσότερη ευρωπαϊκή ενοποίηση, ξεκινώντας από ενισχυμένη συνεργασία στην ΟΝΕ.

Αυταπάτη 3: Θα έχουμε εθνική οικονομική ανεξαρτησία με λιγότερη Ευρώπη. Ασυντόνιστες οικονομικές πολιτικές, λειψή αρχιτεκτονική και ανεπαρκή εργαλεία της ΟΝΕ, λάθη και παραλείψεις εθνικά και ευρωπαϊκά, οδήγησαν όλα στη σφοδρότερη οικονομική κρίση. Ομως η λύση της επιστροφής στα εθνικά νομίσματα δεν υπάρχει, θα ήταν συλλογικά καταστροφική. Και θα οδηγούσε επίσης ξανά στον φαύλο κύκλο των ανταγωνιστικών υποτιμήσεων, της νομισματικής αστάθειας, και τελικά της διάλυσης της Ευρώπης.

Κανείς δεν μπορεί μόνος του. Ούτε καν η Γερμανία, που εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου θα ήταν απλώς μια μεσαία δύναμη σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό ανερχόμενων γιγάντων. Η ψευδαίσθηση της εθνικής κυριαρχίας, για τους οικονομικά ισχυρούς, είναι μια απατηλή ρητορεία. Για τους αδύναμους, είναι καθαρή ανοησία. Οσοι ελπίζουν να αφαιρέσουν αρμοδιότητες από την Ε.Ε. νομίζοντας ότι έτσι ενισχύουν την εθνική τους κυριαρχία, δεν κάνουν άλλο από το να γκρεμίζουν τους τοίχους του κοινού Ευρωπαϊκού σπιτιού που μας προστατεύει από τις θύελλες της παγκοσμιοποίησης.

Οι εθνικιστές του Βορρά σφυροκοπούν τις ρυθμίσεις των Βρυξελλών, που τάχα εμποδίζουν τη βιομηχανία τους να αναπτυχθεί, αλλά οι χώρες τους οφείλουν το μεγαλύτερο όγκο εξαγωγών τους στην ενιαία αγορά. Οι ευρωσκεπτικιστές της αριστεράς στον Νότο διεκδικούν τα πάντα από την Ε.Ε. (διαγραφή χρέους, ευρωομόλογο, περισσότερα κονδύλια, σχέδιο Μάρσαλ) χωρίς όμως να δεσμεύονται σε τίποτα απέναντί της. Θέλουν δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις, ή (όπως το σύνθημα της ευρωφοβικής συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ που επικράτησε) «καμιά θυσία για το ευρώ». Προφανώς καμία Ευρώπη αλληλεγγύης δεν οικοδομείται στην απουσία εθνικής ευθύνης, και καμία αμοιβαιοποίηση χρέους δεν νοείται χωρίς εγγυήσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Η έξοδος στην ανάπτυξη και την απασχόληση περνάει από στενότερη οικονομική ενοποίηση και ισχυρότερα ευρωπαϊκά εργαλεία. Θα απαιτήσει βέβαια εθνικές μεταρρυθμίσεις, αναπτυξιακή στροφή της Ε.Ε., και επεκτατικότερη πολιτική της ΕΚΤ. Το σύνθημα του Ματέο Ρέντσι, που με 40% στις ευρωεκλογές έσωσε την τιμή της προοδευτικής Ευρώπης στην Ιταλία, συνοψίζει τη δραματικότητα της πρόκλησης: «Οποιος θέλει να σώσει την Ευρώπη πρέπει να αλλάξει την Ευρώπη».
* Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Οικονομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης

2 σχόλια:

  1. Μεστή ανάλυση, ακλόνητα επιχειρήματα.
    'Ιδιες αυταπάτες και ίδια υστεροβουλία υπαρχουν παντού. Μαζί με πολλή πολιτική ομίχλη

    Όποιος θέλει να παραμείνει εθνικά κυρίαρχος, πρέπει να γίνει ευρωπαϊστής
    Jakob Augstein - © Der Spiegel
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2014/05/2014.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή