ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 10 Ιουνίου 2014


του Αχιλλέα Γραβάνη

Άκουσα την ομιλία του Σπύρου Λυκούδη την προηγούμενη Τετάρτη. Συγκλονιστικός πολιτικός λόγος. Η επιβεβαίωση της εξαιρετικότητας του. Όμως, ξένος σε ένα πολιτικό κόμμα που διακατέχεται από ανατριχιαστικό παλαιοκομματισμό, αυτοαναιρετικό πολιτικαντισμό, και διαφαινόμενες πολιτικές αποφάσεις επιβίωσης των κομματαρχών του σε κάθετη αντίθεση με τον πυρήνα της πολιτικής του ταυτότητας (ανανεωτική και μεταρρυθμιστική Αριστερά). Η ανεπανάληπτη κατάθεση ψυχής θα μείνει κενή περιεχομένου αν δεν συνοδευτεί από θαρραλέες πολιτικές πράξεις. Φίλτατος ο φίλος αλλά φιλτάτη η πατρίς. Και στον φίλο δόθηκαν πολλαπλές ευκαιρίες, της πατρίδας όμως λιγοστεύουν επικίνδυνα. Το παράδειγμα πολιτικής ασφυξίας του ευπατρίδη Λυκούδη συναντάται και σε άλλους όμορους πολιτικούς χώρους. Η πολιτικές του αποφάσεις έχουν προφανώς ευρύτερη βαρύτητα.

Εγκλωβισμένες μεταρρυθμιστικές δυνάμεις του καταρρέοντος παλαιού πολιτικου συστήματος απελευθερώνονται διαρκώς. Το ξήλωμα είναι όμως αργόσυρτο. Κομματικοί μηχανισμοί, συντεχνίες, συμφέροντα, βολέματα, διλήμματα το περιόρισαν, προς το παρόν. Η διαδικασία "συνκοίτωσης" των μεταρρυθμιστών, των ορθολογιστών του μεσαίου χώρου θα είναι επίσης αργόσυρτη. Οι προηγούμενες αγωνιώδεις, εντερικές προσπάθειες συνάθροισης δεν απέδωσαν και έκαναν όλους πιο προσεκτικούς. Οι κομματικοί μηχανισμοί, ο ναρκισσισμός των ηγετών βοήθησαν πολύ σʼ αυτό. Οι ευρωεκλογές έδειξαν ότι στις επόμενες εθνικές εκλογές το πολιτικό σύστημα θα "κυλά" πολύ διαφορετικά. Οι νέες μεταρρυθμιστικές δυνάμεις έχουν καθήκον να στρέψουν την ροή του προς μια δημοκρατική, παραγωγική, αξιοκρατική, κοινωνικά δίκαιη, ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Η ατομική ευθύνη των αποφάσεων του καθενός θα καθορίσει την ποιότητα της νέας συλλογικότητας του μεσαίου χώρου που τόσο ανάγκη έχει ο τόπος.

Η απελευθέρωση αυτών των δυνάμεων θα επιταχυνθεί αν προσωπικότητες όπως ο Σ. Λυκούδης εμπληρώσουν τον ιστορικό τους ρόλο. Και υπάρχει ικανός αριθμός εκεί έξω να κάνει την διαφορά. Αυτό που λείπει είναι η απόφαση για πράξεις, δεν αρκούν μόνο οι καλές προθέσεις. Αυτό τα μάθαμε ‘the hard way” …
Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι Καθηγητής Παν/μιου Κρήτης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου