ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 26 Ιουλίου 2014

Στα 40 της Δημοκρατίας


του Νικόλα Γιατρομανωλάκη από το protagon
Με την αποκατεστημένη Δημοκρατία είμαστε συνομήλικοι. Για την ακρίβεια η Δημοκρατία μού ρίχνει μερικούς μήνες. Γεννήθηκα στη μεταπολίτευση, μεγάλωσα στη μεταπολίτευση, σπούδασα στη μεταπολίτευση και εργάστηκα στη μεταπολίτευση. Μόνο αυτή την Ελλάδα γνώρισα. Για πολύ καιρό επέτρεψα στις μεγαλύτερες από εμένα γενιές να με κάνουν να αισθάνομαι μειονεκτικά για αυτό. «Δεν ήσουν εκεί. Δεν ξέρεις. Δεν αγωνίστηκες. Εσείς τα βρήκατε όλα έτοιμα». Για πολλά χρόνια άφησα τις μεγαλύτερες γενιές και φυσικά την περίφημη γενιά του Πολυτεχνείου να έχουν το ηθικό προβάδισμα και να το εξαργυρώνουν με το αζημίωτο. Παντού, αλλά κυρίως στην πολιτική, έτσι ώστε να μπορούν να μου κουνούν το δάχτυλο με τον τρόπο που μόνο αυτός που θεωρεί πως έχει την απόλυτη γνώση μπορεί. Και αυτή η γενιά τον είχε τον τρόπο, και κυρίως είχε το θράσος.
Έτσι, με τούτα και με κείνα, έφτασε η Δημοκρατία στα 40 κι εγώ από κοντά. Με την προηγούμενη γενιά να συνεχίζει να με θεωρεί μικρό και άμαθο, σαν να μην έχει καταλάβει τίποτα από όσα έχουν μεσολαβήσει, να εξακολουθεί να θεωρεί ότι τα ξέρει καλύτερα όλα και να μου κουνάει το δάχτυλο. Κυριολεκτικά. Σε τηλεοπτικά πάνελ. Σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις.
Όμως σας έχω νέα: Με βάση την απογραφή του 2011, το 50,99% του πληθυσμού της χώρας ήταν κάτω από 40 ετών. Τώρα έχουμε 2014 οπότε τα στοιχεία μπορεί να έχουν μεταβληθεί λίγο αλλά η κεντρική ιδέα παραμένει: Περίπου οι μισοί Έλληνες έχουν γεννηθεί πριν την μεταπολίτευση και οι άλλοι μισοί μετά. Και για να το θέσω σε πιο ουσιαστικούς όρους: Πάνω από τους μισούς Έλληνες έχουν μεγαλώσει στο οικοδόμημα που έχτισε για αυτούς η γενιά του Πολυτεχνείου και ίσως και μια-δυο μεγαλύτερες γενιές.
Έχει σημασία; Κατά τη γνώμη μου έχει, γιατί όλα τα χαρακτηριστικά, όλη η παθογένεια αυτής της γενιάς έχει εμποτίσει το σύστημα με το οποίο πορευόμαστε σήμερα. Από το πώς αντιλαμβανόμαστε έννοιες όπως η Αριστερά και η Δεξιά μέχρι το κοινωνικό κράτος. Από τη σχέση μας με θεσμούς όπως η εκκλησία και ο στρατός που θα περίμενες ότι θα έχουν περάσει από ένα βίαιο σοκ μετά την μεταπολίτευση αλλά φευ, μέχρι τις ηλικίες που υπερεκπροσωπούνται και εκείνες που υποεκπροσωπούνται στο πολιτικό σύστημα αυτή τη στιγμή. Από τη σχέση μας με το χρήμα, με την εργασία, με την εκπαίδευση, με την εξουσία.
Φυσικά αυτό δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Πριν λίγους μήνες, σε μια συζήτηση με μια Ολλανδή ευρωβουλευτή, μου είπε ότι θεωρεί ότι η μεγάλη μάχη που δίνεται στις μέρες μας στην Ευρώπη δεν είναι αυτή μεταξύ Βορρά-Νότου αλλά μεταξύ διαφορετικών γενιών. Μια ματιά στο σημερινό Ευρωκοινοβούλιο και στις συζητήσεις για τη σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το αποδεικνύει.
Στα 40 σε άλλους κάνουν μνημόσυνο. Σε άλλες τους λένε ότι είναι σαν δύο εικοσάρες. Στην περίπτωση της Δημοκρατίας, αυτή η σαραντάρα σίγουρα δεν μοιάζει με δύο εικοσάρες. Μπορεί να αποκαταστάθηκε, όπως συνηθίζουμε να λέμε, αλλά δεν εξελίχθηκε. Δεν αναβαθμίστηκε. Ούτε καν φροντίστηκε. Κι έτσι τώρα, στα 40 της είναι ξεχαρβαλωμένη και απειλείται από παντού και κυρίως από την γενιά πολιτικών που υποτίθεται ότι την αποκατέστησαν αλλά στη συνέχεια ασέλγησαν πάνω της με έναν τρόπο που έφερε σε πολλούς αποστροφή, ενίσχυσε φαινόμενα όπως η αποχή ή μορφώματα τύπου Χρυσής Αυγής και συντήρησε, αν όχι ισχυροποίησε, όλη τη μιζέρια του κομματικοποιημένου κράτους.
Για αυτό, στα 40 πλέον, αρνούμαι να συνεχίσω να δίνω το ηθικό προβάδισμα σε αυτούς. Όχι φυσικά με βάση παιδιάστικα επιχειρήματα, όπως το περίφημο «Είμαστε ηθικοί επειδή δεν κυβερνήσαμε» του κ. Τσίπρα, τα οποία επί της ουσίας δεν λένε τίποτα. Ούτε με το άλλοθι του αμεσοδημοκρατικού δημοψηφίσματος που χρησιμοποιούν διάφοροι (θυμηθείτε πόσοι, ποιοι και με ποιες αφορμές ζήτησαν δημοψήφισμα τα τελευταία χρόνια και επίσης αναρωτηθείτε κατά πόσο π.χ. ένα δημοψήφισμα για τζαμιά θα έκανε τη χώρα μας πιο δημοκρατική. Το δημοψήφισμα, έτσι όπως συζητείται στην Ελλάδα, αποτελεί μια δημοκρατική επίφαση και μια συγκάλυψη της γνωστής τακτικής «πετάω την μπάλα στην εξέδρα όταν τα βρω σκούρα»).
Υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν επί της ουσίας για τη Δημοκρατία, έτσι ώστε από την αποκατάσταση να περάσουμε στην ανύψωση: Να εξελιχθεί το Σύνταγμα. Να απαγκιστρωθούν τα κόμματα από το κράτος. Να ενισχυθεί η τοπική αυτοδιοίκηση. Να ισχυροποιηθεί η δικαιοσύνη. Να επενδυθούν πόροι στην εκπαίδευση, το παραπαίδι του κράτους. Δεν είναι πυρηνική φυσική, αυτονόητα πράγματα είναι.
Και στα 40 θεωρώ ότι και μπορώ και οφείλω να διεκδικήσω τα αυτονόητα απέναντι σε αυτούς που εξακολουθούν να μου κουνάνε το δάχτυλο. Είμαστε μια γενιά πιο μορφωμένη, πιο ανοιχτή, πιο φιλική, πιο εργατική, πιο ηθική. Η μικρότερη από τη δική μου γενιά, ακόμα περισσότερο. Η φύση έχει προνοήσει. Υπάρχει μια διαδικασία που λέγεται εξέλιξη. Στην Ελλάδα, έχουμε επιλέξει να την μπλοκάρουμε, με τεχνητά μέσα. Ως πότε;

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου