ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 15 Ιουλίου 2014

Το ‘Ποτάμι’, τρείς προκλήσεις και εγώ…


του Παναγή Καλαντζή

Η κρίση στην οποία βρίσκεται η χώρα δεν προέκυψε ούτε από τα μνημόνια, ούτε είναι χθεσινή. Αποτελεί νομοτελειακή εξέλιξη χρόνιων και σοβαρών παθογενειών οι οποίες έχουν τεράστιο ιστορικό βάθος και οφείλονται κυρίως στο ό, τι η πατρίδα μας, στην ιστορική της διαδρομή, δεν ευτύχισε να μετάσχει ή, έστω, να βιώσει κοσμογονικής σημασίας γεγονότα που καθόρισαν τις τύχες της ηπείρου μας και όχι μόνο. Αυτό το δεδομένο είναι που συντέλεσε καθοριστικά σε αυτό που αποκαλούμε ‘ελληνική ιδιομορφία’. Το μόνο που μπορεί να αντιμετωπίσει τις παθογένειες από τις οποίες πάσχουμε, δεν είναι άλλο από το τεράστιο σύστημα θεσμικών αλλαγών και μεταρρυθμιστικών τομών που συνιστούν την επανάσταση του αυτονόητου που τόσο ανάγκη έχει ο τόπος σαν όρο και προϋπόθεση επιβίωσης του.

Το αίτημα του εκσυγχρονισμού είναι αδιάλειπτο από συστάσεως ελληνικού κράτους. Αποτελεί και το στοιχείο διαχωρισμού μας σε δύο Ελλάδες, την Ελλάδα της προόδου και της Ελλάδα της παρακμής. Αυτός άλλωστε ο διαχωρισμός αποτελεί και την βαθύτερη αιτία τόσων μεγάλων εσωτερικών συγκρούσεων.
Στις μέρες μας και όταν πια ο κόμπος έφτασε στο χέρι, ο ιστορικός κλήρος διαχείρισης του εκσυγχρονιστικού αιτήματος και μάλιστα με προοδευτικό πρόσημο, έλαχε πρώτα στην ΔΗΜ.ΑΡ. και, στην συνέχεια, στους ‘58’. Δυστυχώς, για λόγους ανεπάρκειας, αδυναμίας, εμπλοκών, προκαταλήψεων, ατολμίας ή και λάθους αξιολόγησης, τα δύο αυτά εγχειρήματα απέτυχαν να αξιοποιήσουν την ιστορικά ευνοϊκή συγκυρία που είχαν στην διάθεσή τους.
Η σκυτάλη βρίσκεται πια στα χέρια του ‘Ποταμιού’ και του Στ.Θεοδωράκη και το βάρος της ευθύνης τους τεράστιο.
Τρείς είναι οι προκλήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκριθούν.
  1. Να καταφέρουν, σε περιβάλλον τρομακτικά ισχυρών εκφυλιστικών, αφομοιωτικών και αλλοτριωτικών πιέσεων, να διατηρήσουν το φρέσκο, δροσερό, νεωτεριστικό αλλά και αγνό και αυθεντικό προφίλ τους καταφέρνοντας να μην θυμίσουν ξανά και ποτέ το ανιαρό και απεχθές στερεότυπο ύφος του κλασσικού πολιτικού ή πολιτικάντη.
  2. Να διαμορφώσουν πειστικό, τεκμηριωμένο, δεσμευτικό και, όπου είναι δυνατόν, κοστολογημένο προγραμματικό λόγο ώστε να ανακτηθεί ξανά η χαμένη εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
  3. Απαλλαγμένοι από κάθε έννοια πολιτικού κόστους, να επιμείνουν και να επιτύχουν για να γίνει πράξη η μεγάλη αλλαγή, η θεσμική αυτή, μεταρρυθμιστική επανάσταση και ο επαναπροσδιορισμός του παραγωγικού μας μοντέλου που χρειάζεται ο τόπος για να αποκτήσουμε επιτέλους ένα κράτος σοβαρό, σύγχρονο, λειτουργικό, αποτελεσματικό, παραγωγικό και ανθρώπινο. Το τεράστιο αυτό εγχείρημα προϋποθέτει σύγκρουση με κατεστημένα συμφέροντα, συντεχνιακές αντιλήψεις και παρακμιακές νοοτροπίες και γι’ αυτό θα πρέπει να υπάρχει πίστη και αδιαπραγμάτευτη επιμονή και αποφασιστικότητα.
Η εμπειρία του Συνεδρίου με κάνουν αποφασισμένο για βουτιά σε ποταμίσια νερά και για πολύ και σταθερό κολύμπι για να βγούμε στην ανοιχτή θάλασσα μιας άλλης, καλύτερης πατρίδας που θα μας κάνει ξανά υπερήφανους.




1 σχόλιο: