ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 15 Αυγούστου 2014

Περιβάλλον και κοινωνική παθογένεια


του Κίμωνα Χατζημπίρου από τα ΝΕΑ

Οι δυνατότητες προόδου μιας χώρας εξαρτώνται προπάντων από τις νοοτροπίες που κυριαρχούν. Σε μια οπισθοδρομική κοινωνία, η κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική παρακμή είναι αναπόφευκτη. Αν π.χ. αδιαφορεί για την αποδοτική αξιοποίηση των αναπτυξιακών πόρων της, πώς μπορεί να προσδοκά περισσότερες υλικές ανέσεις;

Το κλίμα, το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο, οι ακτές, τα βουνά, ο άνεμος είναι τα ασφαλέστερα περιβαλλοντικά διαθέσιμα της χώρας και μπορούν να στηρίξουν μια ισχυρή αειφόρο ανάπτυξη. Από την δεκαετία του ’80, με το τρίπτυχο: ανάδειξη σοβαρού οικολογικού προβληματισμού, χρήση τεχνολογιών περιβαλλοντικής προστασίας, εφαρμογή αυστηρών ευρωπαϊκών κανόνων, τέθηκαν οι βάσεις για μια ορθολογική περιβαλλοντική πολιτική. Ωστόσο, το κλίμα λαϊκισμού διαμόρφωσε κοινωνικές και πολιτικές καταστάσεις που επί πολλά χρόνια υπονόμευαν την αειφόρο ανάπτυξη. Ύστερα ήρθε η κρίση και μαζί μ’ αυτήν η κατακρήμνιση της προστασίας του περιβάλλοντος στην κλίμακα των προτεραιοτήτων. Είναι πιθανό ότι το ελληνικό περιβάλλον θα υποβαθμιστεί σοβαρά τα χρόνια που έρχονται. Επιπλέον, νέοι παγκόσμιοι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι επιφυλάσσουν βαρύ τίμημα κατά τις επόμενες δεκαετίες για χώρες με φυσική ευαισθησία όπως η Ελλάδα.

Δυστυχώς, τα οικολογικά επιχειρήματα έχουν απαξιωθεί στα μάτια της κοινής γνώμης. Το ενδιαφέρον της είναι μάλλον επιφανειακό, ενώ η κοινωνική εικόνα της οικολογίας έπαψε να είναι αξιόπιστη. Επί χρόνια έχουν δει το φως της δημοσιότητας φανατικές και αδιαπραγμάτευτες αντιδράσεις εναντίον αιολικών πάρκων, βιομηχανικών δραστηριοτήτων, μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων (ιδίως όταν περιλαμβάνουν γκολφ), εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων κ.λπ. Με την επικράτηση ενός λαϊκισμού διαμαρτυρίας, κάθε τοπική και συχνά ιδιοτελής αντίρρηση βαφτίζεται οικολογική και υιοθετείται από ριζοσπαστικές πολιτικές δυνάμεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι φασαρίες με το κωπηλατοδρόμιο του Σχινιά, την αξιοποίηση του Ελληνικού, τις Σκουριές, την Κερατέα, τις ανεμογεννήτριες σε πολλά νησιά όπως η Μακρόνησος, η Σέριφος, η Σκύρος κ.λπ. Οι υπερβολές έκαναν τον πολίτη επιφυλακτικό έναντι των «οικολόγων», με αποτέλεσμα να χλευάζεται κάθε περιβαλλοντικός προβληματισμός.

Η περιβαλλοντική νομοθεσία γεννήθηκε κατά μεγάλο μέρος από την υποχρέωση ενσωμάτωσης ευρωπαϊκών κανόνων. Παραμορφώθηκε όμως από πλήθος ανόητων διατάξεων και παράλογων προσθηκών γραφειοκρατικής λογικής. Χαρακτηριστικές είναι οι αναιτιολόγητες απαγορεύσεις σε περιοχές προστασίας της φύσης (Natura) και τοπία. Στις περιβαλλοντικές υπηρεσίες συχνά επικρατούν δογματικές αντιλήψεις, ενώ, σε μερικές περιπτώσεις, το δόγμα εξυπηρετεί συμφέροντα συντεχνιών ή κρατικοδίαιτων επιχειρήσεων.

Η οπισθοδρομικότητα της ελληνικής κοινωνίας εκδηλώνεται, επιπλέον, με τεχνοφοβία. Αν και οι περισσότερες οικολογικές απειλές αντιμετωπίζονται σήμερα με κατάλληλη τεχνολογία ικανή να προστατεύει το περιβάλλον και να απαλύνει τις αρνητικές επιπτώσεις, η κοινωνική καθυστέρηση δεν επιτρέπει την ανάπτυξη μιας σχέσης εμπιστοσύνης με τις τεχνολογικές δυνατότητες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις δημόσιες διαβουλεύσεις για αναπτυξιακά έργα, οι οποίες γίνονται υποχρεωτικά λόγω ευρωπαϊκών κανόνων αλλά σπάνια είναι ουσιαστικές, η διαμάχη εξαντλείται στο αν θα γίνει ή όχι το έργο, αντί να συζητείται το πώς θα γίνει.

Η πίεση για το ξεπέρασμα της σημερινής κρίσης εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε περιβαλλοντικές εκπτώσεις: ανάπτυξη νάναι και ό,τι νάναι. Μια κοινωνία που καπνίζει σε κλειστούς χώρους, πετάει σκουπίδια στο δρόμο και αποδέχεται καταπατήσεις και αυθαιρεσίες σαν φυσιολογικά φαινόμενα, ξενίζεται από την κουλτούρα της βιώσιμης ανάπτυξης. Εξ άλλου, το να χαλαρώσουν οι περιορισμοί και να αυξηθεί η επιείκεια προς «χειμαζόμενους» παρανομούντες είναι μέρος της λογικής του πελατειακού κυβερνητικού συστήματος. Η κοινωνική παθογένεια σπρώχνει τη χώρα προς επανάληψη του αλόγιστου αναπτυξιακού μοντέλου των δεκαετιών που ακολούθησαν τον εμφύλιο.

Έτσι, αν και σήμερα έχει γίνει φανερό πως μια ανάπτυξη χωρίς ποιότητα θα έχει πήλινα πόδια, η οικονομική κρίση πιθανότατα θα αποδειχθεί ευκαιρία για μια γενικευμένη έφοδο κατά του τοπίου και των οικοσυστημάτων. Θα έπρεπε ωστόσο να συμβεί ακριβώς το αντίθετο. Η επιστήμη, η τεχνολογία, η ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι ποιοτικές επενδυτικές προτάσεις προσφέρουν σήμερα εξαιρετικές δυνατότητες δημιουργίας πλούτου από την έξυπνη και λογική αξιοποίηση ενός περιβάλλοντος που αποτελεί πόλο έλξης όχι μόνο για τουρίστες αλλά και για επενδυτές. Άραγε, ποια υπεύθυνη πολιτική θα το διαχειριστεί, όχι ως εμπόδιο στην πρόοδο αλλά ως στοιχείο μιας ισχυρής και ορθολογικής αναπτυξιακής πορείας;




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου