ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2014

Ο διάλογος και ο μελλοντικός συντονισμός των κομμάτων του κέντρου και της κεντροαριστεράς


 του Θόδωρου Σούμα  

Καταρχάς τίθεται το ζωτικό ερώτημα: είναι επιθυμητός ή απαραίτητος ο διάλογος, η ανταλλαγή απόψεων ή και, αργότερα, ο συντονισμός των οργανωμένων πολιτικών δυνάμεων του κέντρου και της κεντροαριστεράς;    
Πριν απαντήσουμε σ’ αυτή την ερώτηση πρέπει να κατανοήσουμε πόσο αναγκαία είναι η πολιτική ύπαρξη του χώρου ανάμεσα στην κεντροδεξιά ΝΔ και τον αριστερό ΣΥΡΙΖΑ. Εάν το «κενό» διάστημα, ο πολιτικός χώρος ανάμεσα στις δύο, σήμερα, μεγαλύτερες δυνάμεις συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο, η ολοένα εντεινόμενη πόλωση και ο φανατισμός θα αυξηθούν, οι ψύχραιμες φωνές θα λιγοστέψουν, οι έξυπνες πολιτικές ιδέες που κυκλοφορούν θα λιγοστέψουν και η πολιτική θα φτωχύνει…

Σε όλες τις σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες ο σοσιαλδημοκρατικός, «κεντροαριστερός» χώρος είναι διακριτός και έχει μέχρι σήμερα δώσει καθοριστικές λύσεις σε πολλά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα αυτών των χωρών, έχει συμβάλλει αποφασιστικά στη δημιουργία του μεταπολεμικού κοινωνικού κράτους πρόνοιας και στην μεταπολεμική, πολύχρονη ειρήνευση των λαών της Ευρώπης… Στην Ελλάδα, που αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι, όσο κι αν δυσαρεστούνται οι σοβινιστές, τίθενται παραπλήσια ζητήματα με τα ευρωπαϊκά. Η ελληνική κεντροαριστερά, το κέντρο και η σοσιαλδημοκρατία οφείλουν και μπορούν να συμβάλλουν στην επίλυση των αντίστοιχων δικών μας, ιδιαίτερων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών προβλημάτων με έναν τρόπο που δεν μπορούν να το κάνουν -εκ της ιδεολογίας τους και της συνήθους, στενόμυαλης πρακτικής τους- η συντηρητική (κεντρο)δεξιά και η λαϊκιστική, δημαγωγική, παραδοσιακή (και άρα αρκούντως δογματική) ριζοσπαστική αριστερά. Ο χώρος του κέντρου και της κεντροαριστεράς είναι κατά συνέπεια απολύτως αναγκαίος λειτουργικά, ακόμη και ως πολιτικός χώρος που θα κληθεί να συνεργαστεί και μελλοντικά να συγκυβερνήσει με ένα από τα άλλα δύο κυρίαρχα, σήμερα, κόμματα, μετά τις επόμενες βουλευτικές (1)· αναγκαίος επίσης ως χώρος που θα προωθήσει έμπρακτα την απολύτως απαραίτητη πολιτική κουλτούρα συνεργασιών και συναινέσεων, που δυστυχώς δεν έχει ακόμη εμπεδωθεί στην πολύπαθη λόγω πολιτικών φανατισμών κι εμφυλίων και καθυστερημένη, σε αρκετούς τομείς, χώρα μας.

Ένα άλλο εύλογο ερώτημα είναι: Είναι αναγκαίος ο συντονισμός, η σύμπλευση, η στενή συνεργασία, ενδεχομένως και η σύμπραξη των δυνάμεων της κεντροαριστεράς και του κέντρου; Ο συντονισμός και η έστω έως έναν ορισμένο βαθμό συνεργασία των κεντροαριστερών και κεντρώων δυνάμεων καθίστανται αναγκαίοι εάν πιστεύουμε τη δυνατότητα πραγματοποίησης των κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών στόχων του προοδευτικού, κοινωνικού κέντρου (2).

Σήμερα όμως, εκ των πραγμάτων είναι πιθανή μονάχα η εκδοχή της παράλληλης πορείας (ή και της χαλαρής ανταλλαγής απόψεων, στην καλύτερη περίπτωση) των υπαρχόντων κεντρώων και κεντροαριστερών πολιτικών σχηματισμών. Πιο συγκεκριμένα, η θέση του κ. Θεοδωράκη και του Ποταμιού πως δεν επιθυμούν τη συνεργασία με πεπαλαιωμένα κόμματα που φθίνουν, μπορεί να οδηγήσει απλά και μόνο στην προαναφερόμενη παράλληλη πορεία, που κι αυτή όμως έχει σήμερα τη λειτουργικότητα και χρησιμότητά της, αν συνοδευτεί από ανταλλαγή απόψεων και διάλογο…
(Εδώ να υπενθυμίσουμε πως ορισμένοι σχολιαστές εκτιμούν πως το σύνολο των υπαρχόντων κεντροαριστερών κομμάτων συγκεντρώνουν μεγαλύτερο άθροισμα από ό,τι θα συγκέντρωνε ένα ενιαίο κεντροαριστερό κόμμα, λόγω των υπαρκτών διαφορών, αντιπαθειών και διαφωνιών των οπαδών…)
Ο διάλογος και η αρχική ανταλλαγή απόψεων και ιδεών αποτελούν την αναγκαία βάση για να θεμελιωθεί μια μελλοντική συνεργασία, γι’ αυτό και είναι σημαντικότατοι. Πρέπει, όμως, για να χρησιμεύσουν ως βάση για το αύριο, να συστηματοποιηθούν: Καταρχήν να υπάρξουν, να δημιουργηθούν διαδικτυακοί ιστότοποι, ενδεχομένως κατόπιν συμφωνίας των αντίστοιχων πολιτικών φορέων, ιστότοποι, διαδικτυακά φόρουμ κατάθεσης απόψεων και διαλόγου των ενδιαφερόμενων κεντροαριστερών, κεντρώων και σοσιαλδημοκρατών πολιτών, στελεχών και ακτιβιστών.   
   
Εάν γίνει, εάν επιτευχθεί ένας συστηματικός και γόνιμος διάλογος των πολιτικών σχηματισμών και των στελεχών τους, μπορεί σε ένα επόμενο στάδιο να επιχειρηθεί και να επιτευχθεί ο απλός συντονισμός των ενεργειών και πρωτοβουλιών τους σε επιμέρους κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά θέματα (παιδεία, υγεία, αγροτικό, εξωτερική πολιτική, ασφαλιστικό κ.λπ.), δηλ. κάτι πολύ σημαντικό. Γνωρίζουμε βέβαια, για να μην καλλιεργούμε ψευδαισθήσεις, πως οι πολιτικές διεργασίες, συναινέσεις και συνεργασίες είναι αποτέλεσμα των αποφάσεων των ηγετικών στελεχών των κομμάτων. Δεν θα επεκταθούμε περισσότερο γιατί όπως είπαμε είναι ακόμη μεγάλες οι δυσκολίες και οι υπάρχουσες δυσπιστίες μεταξύ του ΠΑΣΟΚ/της Ελιάς-Δημοκρατικής-Προοδευτικής παράταξης, του Ποταμιού, της Μεταρρυθμιστικής τάσης της ΔΗΜΑΡ (δεν αναφέρομαι στο σύνολο της ΔΗΜΑΡ γιατί βλέπω πως η ηγεσία Κουβέλη προσβλέπει στη συμμαχία με τον ΣΥΡΙΖΑ και όχι στην κεντροαριστερά, που είναι το θέμα μας), της Πρωτοβουλίας των 58, των Γεφυρών, κ.α. Απλά υπενθυμίζουμε πως για να επιτευχθεί ένας καθοριστικός συντονισμός είναι απαραίτητη ως υπαρκτή βάση η προηγούμενη ανταλλαγή γνωμών των υπαρχουσών δυνάμεων. Θα συνεχίσουμε πάνω σ’ αυτό το καυτό θέμα της συνεργασίας της κεντροαριστεράς και του κέντρου, με ένα επόμενο άρθρο μας.

Σημειώσεις:
(1). Αυτό βέβαια γίνεται και σήμερα, διαμέσου της κυβερνητικής συνεργασίας του ισχυρότερου κόμματος στη βουλή, της ΝΔ, με το κεντροαριστερό ή κεντρώο (πείτε το όπως προτιμάτε) ΠΑΣΟΚ.
(2). Η πολιτική συνεργασία δεν θα αποτελούσε θεμιτό πολιτικό στόχο μόνο εάν ενδιαφερόμασταν -ή ενδιαφέρονταν- απλά και μόνο για την καλύτερη δυνατή πολιτική καριέρα των στελεχών του χώρου, δηλ. για προσωπικές στρατηγικές πολιτικής επιβίωσης… Μα αυτό δεν αφορά τη μεγάλη πλειονότητα των άδολων οπαδών της κεντροαριστεράς και του κέντρου.

…………………………………………………….

Ο Θόδωρος Σούμας είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Έχει δημοσιεύσει μία συλλογή διηγημάτων, πέντε βιβλία για τον κινηματογράφο στις εκδόσεις Αιγόκερως και ένα τις εκδ. Νεφέλη. Σήμερα γράφει στα περιοδικά The books’ Journal και Δένδρο. Έχει γράψει πολλά κείμενα για το σινεμά σε διάφορα έντυπα και κινηματογραφικά περιοδικά  Δημοσιεύτηκαν κείμενά του στις ιστοσελίδες cinephilia.gr, camerastyloonline.gr, cinemainfo.gr, cine7.gr, mhmadas.gr, κ.α. Έχει γυρίσει το ένα μέρος της μεγάλου μήκους ταινίας-δίπτυχο Περί έρωτος και δύο ταινίες μικρού μήκους.




2 σχόλια:

  1. Πάντως έχει ενδιαφέρον το κείμενο.
    ΜακΝτέρμοντ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πολύ ενδιαφέρουσα και ψύχραιμη τοποθέτηση. Μερικές απορίες/ερωτήματα:
    α) Μήπως είναι λάθος να αναφερόμαστε συλλήβδην σε "κέντρο και κεντροαριστερά"; Το πρώτο έχει τις ρίζες του στον Ε.Βενιζέλο (αρχές 20ού αι.), ενώ η δεύτερη στον Α. Παπανδρέου (μέσα δεκαετίας '60). Η κεντροαριστερά μπορεί κάλλιστα να υπάρξει σε έναν Σύριζα που βαδίζει προς την εξουσία. Το κέντρο δεν μπορεί να υπάρξει ούτε μέσα στη ΝΔ ούτε μέσα στον Σύριζα, υπό οποιεσδήποτε ρεαλιστικές συνθήκες.
    β) Μπορεί, πράγματι, να υπάρξει συντεταγμένος και γόνιμος πολιτικός διάλογος στο ίντερνετ; Η αναπόφευκτη ανωνυμία στα μπλογκ κατεβάζει το επίπεδο του διαλόγου πολύ χαμηλά.

    ΝΚ

    ΑπάντησηΔιαγραφή