ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 13 Οκτωβρίου 2014

Πρόγραμμα Πολιτισμού ΣΥΡΙΖΑ


Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, από την Εφημερίδα των Συντακτών,

Δεν θα πρέπει να κουράστηκαν πολύ οι σύντροφοι (και οι συντρόφισσες) του «Τμήματος Πολιτισμού» του ΣΥΡΙΖΑ για να αποπατήσουν το «προς διαβούλευση Πρόγραμμα Πολιτισμού». Εχοντας καλοχωνέψει ό,τι μουχλιασμένο, βρομερό και αποστεωμένο έχει να επιδείξει η επαναστατική κληρονομιά, στριμωγμένο σε ένα λεξιλόγιο απειλής του καπιταλισμού, ύψωσης της σημαίας «γιούρια στον ταβλά με τα κουλούρια», να φτιάξουμε όχι μόνο εκείνα που δεν έχουμε, αλλά και πολύ περισσότερα που είναι άχρηστα, ώστε να έχει η Μαριορή και ο φερεντζές να μην της λείπει, έδωσαν την «εργαλειακή χρήση του πολιτισμού» για «καλλιτεχνική ανάταση… προκειμένου να συναντηθούμε ξανά με την καρδιά της δημοκρατίας». Την έδωσαν σε έντεκα πυκνογραμμένες σελίδες, σε δεκαέξι «βασικούς άξονες της πολιτικής για την πολιτιστική κληρονομιά», με κορυφαία την «ακύρωση διαθεσιμοτήτων, απολύσεων και άλλων διαδικασιών συρρίκνωσης και υποβάθμισης του ανθρώπινου δυναμικού».Σκύβοντας πάνω από αυτό το αποπάτημα και αφήνοντας στην άκρη τις πέντε πρώτες σελίδες της εισαγωγής και των βασικών αξόνων, ένα κατεβατό λογοδιάρροιας έχει πέσει πάνω στην ενίσχυση της ιστορικής μνήμης, στις κρατικές σκηνές, στα ΔΗΠΕΘΕ (με τη «δημιουργία μεγάλων περιφερειακών θεάτρων, όπου περιφέρεια εννοείται η γεωγραφική»), στο Ελληνικό Φεστιβάλ, στο ελεύθερο επιχορηγούμενο θέατρο, στο θεατρικό μουσείο (που θα λειτουργεί «με δημόσιο χαρακτήρα και συντήρηση»).

Στον κινηματογράφο, ο ΣΥΡΙΖΑ «θα εισφέρει μια εθνική αναπτυξιακή πολιτική που ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξε», η οποία θα περιλαμβάνει νέες τεχνολογίες-ψηφιακά μέσα. Οσο για θεσμούς-νόμους, προβλέπονται 30 δράσεις, αρκετές από τις οποίες δεν έχουν ανάγκη νόμων, όπως π.χ. η «ουσιαστικότερη εκμετάλλευση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων συμπαραγωγής». Σε αυτές τις δράσεις βρίσκονται η «επαναφορά προγραμματικών συμβάσεων» (περί Μουσικής ο λόγος), η «λειτουργία Στέγης Μουσικής και Οπερας». Οσο για τον χορό, σημαντική δράση είναι η «διάδοση ελληνικού χορού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό».
Αν, έχοντας αντέξει ώς εδώ, φτάσει κανείς στην έβδομη σελίδα του αποπατήματος, δύσκολα μπορεί να ανεχθεί τη ρευστότητα του υπολοίπου. Εδώ αρχίζει μια νέα αρίθμηση, όπου Α. είναι το βιβλίο (με έξι άξονες δράσης, ένας από τους οποίους υπόσχεται «τη στήριξη νέων δημιουργών μέσα από πολιτικές αποκέντρωσης»), Β. οι βιβλιοθήκες και το εθνικό δίκτυο βιβλιοθηκών (με εννιά άξονες δράσης, μία από τις οποίες είναι «η οργάνωση μιας πλατφόρμας συνεργασίας, συντονισμού και δικτύωσης όλων των κατηγοριών των βιβλιοθηκών μέσα στα όρια κάθε περιφέρειας» κ.λπ. κ.λπ.) και Γ. οι νομοθετικές παρεμβάσεις, όπως η «διατήρηση της βιβλιοποικιλότητας (να η λέξη που έλειπε). Σαν αυτά τα Α, Β και Γ να έχουν μπει τυχαία σε αυτή τη θέση, η συνέχεια καλύπτει Μουσεία, Πινακοθήκες, Κέντρα Σύγχρονης Τέχνης, το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών, για να αποσαφηνιστεί πως «για την Αριστερά, η Ενημέρωση, ο Πολιτισμός και η Ψυχαγωγία είναι ανθρώπινα δικαιώματα, δημόσια αγαθά και όχι εμπορεύματα», οπότε «καθίσταται αναγκαία η ριζική ρύθμιση του Οπτικοακουστικού πεδίου… όπως επιτάσσει (ενικός αντί πληθυντικού) το Σύνταγμα και τα ιδανικά του ανθρωπισμού». Ετσι, να η δημόσια τηλεόραση και ραδιοφωνία, να η ιδιωτική τηλεόραση. Με αναφορά στο Μέγαρο Μουσικής που θα «περάσει στην ιδιοκτησία και διοίκηση του κράτους», το μαρτύριο της γειτονίας με το «προς διαβούλευση Πρόγραμμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ» λαβαίνει τέλος.
Είναι βέβαιο πως οι αποπατήσαντες θα υψώσουν φωνή διαμαρτυρίας και θα καυτηριάσουν με το ανάλογο ύφος που έχουν διδαχτεί ότι όσα αναφέρθηκαν ώς εδώ είναι λόγια ενός (συμπληρώστε τον χαρακτηρισμό). Δεν έχουν καταλάβει οι σύντροφοι (και οι συντρόφισσες) του «Τμήματος Πολιτισμού» του ΣΥΡΙΖΑ πως ο πολιτισμός δεν χρειάζεται πολιτικό πρόγραμμα. Χρειάζεται την ελευθερία (μέχρι ασυδοσίας) όποιου ασχολείται, καλώς ή κακώς, με τον πολιτισμό. Αυτός ο μικρόκοσμος, ο τόσο μικρός και μέγας, πορεύεται μόνος και έτσι ζει. Στον απόπατο της Ελλάδας του πολιτισμού, το «προς διαβούλευση» έρχεται να στομώσει τον απόπατο. Μακάρι να μπορέσει το καζανάκι του μικρόκοσμου, του τόσου μικρού και μέγα να απομακρύνει τέτοια μπόχα. Στο μεταξύ, οι σύντροφοι (και οι συντρόφισσες) ας πάρουν κάποιο χάπι για την καλή λειτουργία του στομάχου.

Ο Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής είναι συγγραφέας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου