ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 28 Οκτωβρίου 2014

Οι οικονομικές προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ


των Παγουλάτου - Τσακλόγλου από την Καθημερινή

Π​​οιες θα ήταν οι επιπτώσεις του οικονομικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ; Καθώς αρκετές δηλώσεις στελεχών του διαφοροποιούνται, επικεντρωθήκαμε στις προτάσεις που διατύπωσε ο πρόεδρός του.

Με δύο παραδοχές ξεκινά ο ΣΥΡΙΖΑ.

1. Το Μνημόνιο ευθύνεται για την κρίση, και όχι το αντίστροφο.

2. Το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας είναι η έλλειψη επαρκούς ζήτησης και όχι επαρκούς προσφοράς. Και οι δύο παραδοχές, παρότι δημοφιλείς, είναι εσφαλμένες.

Ο κ. Τσίπρας λέει ότι αν καταργηθούν οι μνημονιακοί νόμοι, επανέλθουν μισθοί και συντάξεις (κυρίως κατώτατοι) στα προ κρίσης επίπεδα και αναιρεθούν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, μαζί με γενναία αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, η οικονομία θα ανακάμψει με ταχείς ρυθμούς.

Ισως αυτά να ήταν βάσιμα εάν ζούσαμε σε κλειστή οικονομία με δικό της νόμισμα. Αυτό δεν συμβαίνει. Τυχόν υιοθέτηση των παραπάνω θα επέφερε επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας που με τόσο κόπο βελτιώθηκε τα τελευταία χρόνια, αύξηση των εισαγωγών και επανεμφάνιση μεγάλων εξωτερικών ελλειμμάτων. Η Ευρώπη έχει πράγματι ανεπαρκή ζήτηση, αλλά αυτό αφορά την Ευρωζώνη συνολικά, ιδίως τη Γερμανία, και όχι μια οικονομία όπως η ελληνική, με υψηλότατη συμμετοχή της κατανάλωσης στο ΑΕΠ και χρονίως αδύναμο εξαγωγικό τομέα. Ολη η Ευρωζώνη χρειάζεται επείγουσα αύξηση επενδύσεων. Αλλά η ελληνική οικονομία πρέπει να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις και να διευρύνει την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών.

Η έμφαση ΣΥΡΙΖΑ στην πλευρά της ζήτησης υποτιμά την ανάγκη να παράγουμε αποδοτικότερα και με εξωστρέφεια. Κοινή βάση της χαμηλής παραγωγικότητας και της φοροδιαφυγής/εισφοροδιαφυγής είναι η πληθώρα των πολύ μικρών μονάδων. Οι μεταρρυθμίσεις επιδιώκουν ορθολογικότερα και παραγωγικότερα επιχειρηματικά μεγέθη. Οι πολιτικές ΣΥΡΙΖΑ, η ανατροπή μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντος και εργασίας, η ακύρωση ιδιωτικοποιήσεων, θα αύξαναν τα κόστη παραγωγής για τις σοβαρές επιχειρήσεις. Θα δημιουργούσαν αντίξοο περιβάλλον, που θα ωθούσε εγχώριες και ξένες εταιρείες προς έξοδο και μαζική φυγή κεφαλαίων. Τότε θα απέμεναν μόνο τα μικρομάγαζα, που επιβιώνουν με φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή. Θα γυρίζαμε στον φαύλο κύκλο της εσωστρεφούς οικονομίας, που αδυνατεί να παραγάγει ανάπτυξη και να αυξήσει τα δημόσια έσοδα.

Ο κ. Τσίπρας παρουσίασε και κοστολόγηση των προτάσεών του (πράγμα θετικό), η οποία αμφισβητήθηκε από την κυβέρνηση, αλλά και οικονομολόγους προσκείμενους στον ΣΥΡΙΖΑ. Θεωρούμε την κοστολόγηση του υπουργείου Οικονομικών πολύ ρεαλιστικότερη από του ΣΥΡΙΖΑ, ιδίως εάν η προτεινόμενη «σεισάχθεια» (κάτω από 3% των «κόκκινων» δανείων) πρόκειται να έχει κάποιο νόημα. Ακόμα όμως και με την κοστολόγηση ΣΥΡΙΖΑ, προκύπτει κενό ίσο με 5% του ΑΕΠ, με προφανείς συνέπειες για το δημοσιονομικό ισοζύγιο. Από πού θα καλυφθεί αυτό το κενό; Η πάταξη φοροδιαφυγής και λαθραίας διακίνησης καυσίμων, παρότι σφόδρα επιθυμητή, δεν αρκεί. Αντικατάσταση του ΕΝΦΙΑ με Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας ισοδύναμου αποτελέσματος θα προϋπέθετε δημευτικούς όρους.

Ετσι, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ αφήνει ένα τεράστιο κενό χρηματοδότησης. Πώς θα καλυπτόταν αυτό το κενό; Η πρόσφατη εκτίναξη των spreads, παρά το πρωτογενές πλεόνασμα, δείχνει ξεκάθαρα ότι η προσφυγή στις αγορές ομολόγων θα ήταν αδύνατη. Οι εταίροι κάθε άλλο παρά πρόθυμοι θα ήταν να μας δανείσουν με ευνοϊκούς όρους χωρίς αυστηρό οικονομικό πρόγραμμα. Θα υπέγραφε ο κ. Τσίπρας ένα νέο δανειακό πρόγραμμα; Θα ήταν μια ενδιαφέρουσα εκδίκηση της ιστορίας. Οι αριθμοί απλώς δεν βγαίνουν, και τα λογικά κενά είναι πολύ μεγάλα για να αγνοηθούν.

Στο πρόβλημα του χρέους, ο ΣΥΡΙΖΑ επαναλαμβάνει ότι πρέπει να γίνει μεγάλο «κούρεμα» ονομαστικής αξίας – ευτυχώς, διευκρινίζεται εσχάτως, όχι μονομερώς. Μακάρι τα επιχειρήματα του ΣΥΡΙΖΑ να πείσουν το βελγικό Κοινοβούλιο ότι απαιτείται «κούρεμα», διότι η Ελλάδα δεν μπορεί να παράγει πρωτογενή πλεονάσματα 4% όταν αυτό έγινε στο Βέλγιο για πάνω από 20 χρόνια, το σλοβακικό και το εσθονικό Κοινοβούλιο ότι το «κούρεμα» χρειάζεται για να αποκατασταθεί η αγοραστική δύναμη των ελληνικών συντάξεων, όταν οι εκεί συντάξεις είναι πολύ χαμηλότερες, ή το ιταλικό Κοινοβούλιο ότι το ελληνικό χρέος πρέπει να «κουρευτεί» για να γίνει βιώσιμο όταν το ιταλικό χρέος πλησιάζει το 140% του ΑΕΠ. Αν αυτά αποδειχθούν ανέφικτα, η μόνη λύση είναι η μείωση της πραγματικής αξίας του χρέους με επιμήκυνση, μείωση επιτοκίων και επέκταση περιόδου χάριτος. Η Ευρώπη πρέπει να τολμήσει να προχωρήσει σε πιο ριζοσπαστικές λύσεις για το πρόβλημα του χρέους, όπως το σχέδιο PADRE των Paris & Wyplosz, η μετατροπή σε διηνεκές (perpetual) ή λύσεις αμοιβαιοποίησης, ευρωομολόγου ή συμμετοχής της ΕΚΤ στη χρηματοδότηση του χρέους. Αλλά αυτές θα ήταν λύσεις για το ευρωπαϊκό πρόβλημα χρέους συνολικά, και όχι ειδικά για την Ελλάδα. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δίκιο να μιλάει για ευρωπαϊκή λύση. Ομως, αυτή προϋποθέτει εθνικές δεσμεύσεις για σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα και μεταρρυθμίσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτάσσεται και τα δύο.

Σε άλλα, οι προτάσεις ΣΥΡΙΖΑ καλύπτουν κενά κυβερνητικής πολιτικής ή υποδεικνύουν μέτρα που έχουν ήδη δρομολογηθεί. Παράδειγμα: η ορθή έμφαση στο πρόβλημα των μακροπρόθεσμα ανέργων χωρίς καμία εισοδηματική στήριξη – κενό που μπορεί να καλύψει η εισαγωγή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.

Συμπερασματικά, οι προτάσεις ΣΥΡΙΖΑ είναι και βάσιμες και πρωτότυπες. Αλλά εκείνες που είναι πρωτότυπες δεν είναι βάσιμες και οι βάσιμες δεν είναι πρωτότυπες.
* Oι κ. Γιώργος Παγουλάτος και Πάνος Τσακλόγλου είναι καθηγητές στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.


3 σχόλια:

  1. Ωραια περιγραφη των Black Magic Economics του ΣΥΡΙΖΑ Το αρθρο ομως λεει καπου για "διαρθρωτικες μεταρρυθμισεις των τελευταιων χρονων." Ποιες ειναι αυτες; Το ΕΝΦΙΑ; Η υποτιμηση (μονο) των μισθων; Η αγρια φορολογηση (μονο) των αδυνατων;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σε σχέση με τον κατώτατο μισθό: Καλά, κανένας δεν λειτουργεί μέσα στην κοινωνία; Κανένας δεν ξέρει πως υπάρχουν στρατιές νέων που δουλεύουν "τσάμπα - για απόκτηση εργασιακής εμπειρίας" ή που θεωρούν τον εαυτό τους σούπερ τυχερό αν βρούν δουλειά έστω και εποχιακή με σχεδόν 500 ευρώ; Και καθόμαστε και συζητάμε "στα σοβαρά" τις "προτάσεις" του συριζα για αύξηση του κατώτατου!!!
    Σε σχέση με τα τσαμπουκαλέματα του συριζα με τους δανειστές και τις αγορές πάλι. Ποιός δεν βλέπει ότι τα λένε αυτά μόνο για εσωτερική κατανάλωση και ήδη έχουν αρχίσει να τα μαζεύουν; Το κακό δεν είναι αυτό. Το κακό είναι πως υπάρχουν παρα πολλοί που σκέφτονται να τους ψηφίσουν για τα ταξίματά τους αυτά ενώ ταυτόχρονα ξέρουν μετά βεβαιότητας ότι δεν πρόκειται ποτέ να τα εφαρμόσουν.
    Τέλειωσε. Είμαστε η χώρα του παράλογου.
    Μπάμπης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εγώ πάντως θα ψηφίσω Λυκούδη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή