ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 22 Νοεμβρίου 2014

Πρέπει να περάσουμε απ’ τις αρνήσεις στις καταφάσεις


Της Ντόρας Τσικαρδάνη
Δεν είμαστε νέοι στη χώρα αυτή, ούτε καινούργιοι. Δεν ήμασταν στα σπίτια μας τα προηγούμενα χρόνια, ούτε κοιτάγαμε μόνον τις δουλειές μας, σε συνταγές επιτυχίας πειθόμενοι. Είμαστε παλιοί και βεβαρυμένοι/ες με όλα όσα σημάδεψαν τη διαδρομή του τόπου αυτού σε εθνικό και τοπικά επίπεδα. Με καταγωγή και εφόδιο την ιστορία, αλλά, κυρίως, την κουλτούρα της ανανεωτικής αριστεράς στη χώρα μας, έχοντας όμως ταυτόχρονα την πλήρη επίγνωση, ότι αυτή, σαν ιστορικό πολιτικό ρεύμα έχει προ πολλού ξεπεραστεί, μαζί με τον κομμουνισμό, εντός του οποίου γεννήθηκε.
Υπήρξαμε παρόντες και παρεμβαίνοντες σε όλη τη διάρκεια των ζωών μας. Παρόντες και ηττημένοι. Ευρωπαϊστές, όταν κυρίαρχος και ισοπεδωτικός σάρωνε ο εθνολαϊκισμός. Κοσμοπολίτες και εξωστρεφείς, όταν προοπτική θεωρείτο ο επαρχιωτισμός. Κινηματικοί, όταν το μόνο που υπήρχε ήταν το «λαϊκό» κίνημα. Φιλελεύθεροι κοινωνικά, πριν αυτό γίνει lifestyle. Ανοιχτοί σε πολιτικές συνεργασίες και συνύπαρξη, όταν αυτό θεωρείτο προδοσία.
Επιζητώντας τα ανοιχτά πεδία και τον ταχύ βηματισμό, βρεθήκαμε εγκλωβισμένοι σε κλειστοφοβικές γωνίες λαβυρίνθου. Επιζητώντας τις ευρύτατες συνθέσεις, καταδικαστήκαμε στη μειοψηφία, αφού η κυρίαρχη επιλογή ήταν οι διαιρέσεις.
Διαδρομή γεμάτη πάθος, αγάπη και λάθη. Διαδρομή, που μας υποχρεώνει σε αναστοχασμό και υπευθυνότητα. Η κρίση, καταλύτης στην πορεία αυτή, μας δικαίωσε σε πολλά, κακοποιώντας μας. Το ίδιο είχε κάνει και η περίοδος της ομαλότητας. Μας διέψευσε σε άλλα, χλευάζοντάς μας.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πιστεύουμε ότι η υπέρβασή της απαιτεί συνθέσεις σε συγκεκριμένο σχέδιο. Αν και μικροί το δέμας, με την πολιτική πρωτοβουλία των ΜΕΤΑρρυθμιστών επαναφέρουμε το αίτημα για την υπέρβαση των διαφορών και τη συνάντηση σε έναν νέο, κοινό τόπο όλων των δυνάμεων εκείνων, που συμφωνούν στην ανάγκη ύπαρξης ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου μεταρρυθμίσεων και επίτευξης της ευρωπαϊκής κανονικότητας. Είναι κοινή παραδοχή πια, ότι πέντε χρόνια μνημονιακής προσπάθειας και παρατεταμένης λιτότητας απέδωσαν λιγότερα από τα ελάχιστα. Η επίλυση των δομικών- συστημικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, παραπέμπεται από την κυβέρνηση σε ένα μέλλον διαρκώς αναβαλλόμενο. Έτσι λοιπόν, πέντε χρόνια προσπαθειών και σκληρής λιτότητας για ορισμένους από εμάς, πέρασαν με αγώνες και αγωνία, να μην αλλάξει τίποτα, επ’ ωφελεία κάποιων άλλων. Οικονομικοί και πολιτικοί κίνδυνοι όχι μόνον αλληλοσυντηρούνται, αλλά και μεγιστοποιούν αλλήλους. Το χειρότερο όμως είναι, ότι όλα αυτά διαδραματίζονται, ενώ απειλείται πια και η ίδια η «ευρωπαϊκή κανονικότητα», με την κρίση να ανηφορίζει από τη Μεσόγειο στο Βερολίνο.
Στο περιβάλλον αυτό, όλα, όσα μας ορίζουν πολιτικά απειλούνται ακόμη περισσότερο. Θα μπορούσαμε να κουνάμε το δάχτυλο και να ζητάμε ευθύνες. Δεν το κάνουμε. Απ’ τις αρνήσεις πρέπει να περάσουμε στις καταφάσεις. Στο περιβάλλον αυτό, επιβάλλονται συναντήσεις και συνθέσεις∙ πολυπρισματική όραση και κοφτερή ματιά. Γνώση και πρωτοτυπία. Υπερβάσεις. Καινούργιοι τόποι συναντήσεων. Άλλοι απ’ τους παλιούς.
Το επιχείρημα της πολυδιάσπασης εναντίον μας. Αυτό του «ναρκισσισμού των μικρών διαφορών», που με τη διττή λειτουργία του εξασφαλίζει αφ’ ενός την εξιδανίκευση του εαυτού, αφ’ ετέρου την υποτίμηση του άλλου. Όμως, πρόκειται για επιχείρημα σε απόλυτη αντίθεση με διακηρυγμένες θέσεις και κατακτημένα χαρακτηριστικά. Που μας αδικεί κατάφωρα. Κάθε άλλο παρά εξιδανικεύουμε εαυτούς, ενώ επιζητούμε ακριβώς τη συνύπαρξη με τους «άλλους».
Μπορεί οι ΜΕΤΑρρυθμιστές να μην πετύχουμε αυτό που θέλουμε και επιδιώκουμε. Πρόκειται για ένα εγχείρημα όμως που δεν εξαρτάται μόνον από εμάς. Τόσο η επιτυχία, όσο και η αποτυχία του θα έχουν πολλές μητέρες και πατέρες.
*Η Ντόρα Τσικαρδάκη είναι δικηγόρος και στέλεχος των ΜΕΤΑρρυθμιστών
Δημοσιεύθηκε στο  Protagon

1 σχόλιο:

  1. Τι μεταρρυθμισεις θελουν να κανουν αυτοι (οι συμπαθεστατοι και καλοπροαιρετοι) ΜΕΤΑρρυθμιστες? Αυτο το αρθρο δεν αναφερει ουτε μια. Ποτε και πως θα τις μαθουμε?

    ΑπάντησηΔιαγραφή