ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2014

Ποια γραφή διδάσκουμε;


 του Τάσου Ανθουλιά

Τον Σεπτέμβριο του 1989, σε ένα διεθνές συνέδριο που είχα συνδιοργανώσει στη Ρόδο, είχα θέσει δύο πολύ προκλητικά ερωτήματα. Το ένα ήταν: «Χρειαζόμαστε πραγματικά τη γραφή;».
Λίγους μήνες πριν είχα πάει στο Άμστερνταμ για να παρακολουθήσω μια μεγάλη έκθεση (με παράλληλα σεμινάρια) για τις δυνατότητες χρήσης των υπολογιστών στην εκπαίδευση.
Εκεί, ένα απόγευμα, γυρίζοντας στο ξενοδοχείο και πηγαίνοντας στο δωμάτιό μου, είδα στην άκρη του διαδρόμου μια καμαριέρα να κρατάει κάτι στο χέρι της και να μιλάει. Επηρεασμένος από το κλίμα της τεχνολογίας, μέσα στο οποίο βρισκόμουν εκείνες τις μέρες, φαντάστηκα πως ήταν κάποιο μηχάνημα για την εσωτερική λειτουργία του ξενοδοχείου – και ήμουνα περίεργος.
Τη ρώτησα, λοιπόν, ευγενικά τι ακριβώς έκανε. Μου απάντησε απλά πως ήταν από την Αργεντινή, χρησιμοποιούσε ένα κασετόφωνο και έγραφε μια κασέτα να τη στείλει στη μητέρα της. Μου εξήγησε πως μπορούσε να της πει πολύ περισσότερα πράγματα απ’ όσα θα της έλεγε σε ένα γράμμα και, επιπλέον, η μητέρα της θα χαιρόταν να ακούει τη φωνή της.
Σήμερα, είκοσι πέντε χρόνια μετά, η καμαριέρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει γι’ αυτή την επικοινωνία το Skype, ώστε επιπλέον να τη βλέπει η μητέρα της.
Θυμάμαι πως, όταν πήγαινα σχολείο, έβλεπα τους ενήλικες να χρησιμοποιούν το BIC, τη μεγάλη εφεύρεση του στυλό διαρκείας, ενώ το σχολείο επέμενε για κάποια χρόνια να χρησιμοποιούμε τα δύο είδη από τις πένες, βουτώντας τες σε μελανοδοχεία.
Φυσιολογικά, η επιλογή του εργαλείου που θα χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενός κειμένου εξαρτάται από τα ακόλουθα κριτήρια:
α) Την ευκολία χρήσης (φιλικότητα) του εργαλείου.
β) Την ποσότητα των πληροφοριών, την οποία μπορεί να μεταφέρει αυτό το κείμενο που έχει κατασκευαστεί με το συγκεκριμένο εργαλείο.
Το πρόβλημα, φυσικά, δεν είναι αν χρειαζόμαστε πραγματικά τη γραφή, αλλά ποια γραφή χρειαζόμαστε. Και όταν λέμε γραφή δεν εννοούμε μόνο την παραγωγή λογοτεχνικών κειμένων που αποτελούν ένα πάρα πολύ μικρό ποσοστό των κειμένων που παράγονται σήμερα.
Ποια γραφή, λοιπόν, χρειαζόμαστε; Το σκάλισμα πάνω σε πέτρα; Το ψήσιμο του χαραγμένου πηλού; Τη ζωγραφική πάνω σε πάπυρο; Τη γραφή με το φτερό μιας χήνας; Τη χρήση μολυβιού ή τη χρήση ενός πληκτρολόγιου;
Κι όμως, η ελληνική εκπαίδευση, που αρνιόταν κάποτε να φύγει από τις πένες και να πάει στο BIC, τώρα αρνιέται να φύγει από το BIC και να πάει στο πληκτρολόγιο.
Αλλά η σημερινή γραφή δεν αποτελείται μόνο από γράμματα – αποτελείται, επίσης, και από αναρίθμητα σύμβολα, τα οποία καθημερινά αυξάνονται. Ένα κείμενο μπορεί να εμπλουτιστεί από σχέδια, εικόνες, σύμβολα κλπ. Ακόμα και η σελιδοποίησή του προσφέρει σημαντικές πληροφορίες. Προφανώς, το κατάλληλο εργαλείο για την παραγωγή ενός τέτοιου κειμένου είναι ο υπολογιστής.
Ποιος, όμως, μπορεί να είναι ο κατάλληλος εκπαιδευτικός που θα διδάξει τη νέα γραφή;
Ποιος νομίζαμε πως ήταν ο κατάλληλος για να διδάξει τη γραφή με το μολύβι; Εκείνος που ήξερε τη χημική σύσταση του μολυβιού, εκείνος που ήξερε να το κατασκευάζει, εκείνος που το πούλαγε στην αγορά ή ο δάσκαλος και ο φιλόλογος, αφού γραφή δεν είναι απλώς η σχεδίαση γραμμάτων, αλλά η παραγωγή κειμένων που εκφράζουν κάποιο συγκεκριμένο περιεχόμενο;
Γιατί σήμερα πετάμε στους πληροφορικάριους (που, ως γνωστόν, δεν έχουν καμιά σχέση με τον λόγο και δύο στις τρεις λέξεις που χρησιμοποιούν είναι από την αγγλική ειδική ορολογία) την ευθύνη της διδασκαλίας της γραφής στον υπολογιστή;
Μήπως διότι η πλειοψηφία των δασκάλων και των φιλόλογων είναι άσχετη με την τεχνολογία, δηλαδή επιμένει να ανήκει σε μια εκπαίδευση άλλης (ξεπερασμένης για πάντα) εποχής;
Μήπως επειδή το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας ανήκει σε μιαν άλλη (ξεπερασμένη για πάντα) εποχή;
Η γραφή με τη βοήθεια του επεξεργαστή κειμένου είναι πολύ διαφορετική και ως προς τις ψυχοκινητικές δεξιότητες που απαιτούνται (διαφορετική χρήση των χεριών και των δαχτύλων) και ως προς τον τρόπο οργάνωσης της σκέψης για την παραγωγή ενός γραπτού κειμένου. Θα μου πείτε, βέβαια, ποιος ενδιαφέρεται να ασχοληθεί με τέτοιες «λεπτομέρειες»;

Υ.Γ. Ένα από τα προβλήματα που είχα όταν, πριν λίγα χρόνια, έκανα κάποια σεμινάρια σε απόφοιτους λυκείου για τη χρήση του Word, ήταν να τους δώσω να καταλάβουν την έννοια της παραγράφου (δηλαδή τη χρήση του enter) και τη σημασία της σε ένα κείμενο. Επέμεναν να πατούν το enter για να αλλάζουν γραμμή – γι’ αυτούς κείμενο σήμαινε μια σειρά από λέξεις (ριγμένες όπως-όπως) που σχηματίζουν γραμμές...

8 σχόλια:

  1. Η ερωτηση εχει απαντηθει απο την επιστημη: δεν υπαρχει ουτε μια (σοβαρη) ερευνα δημοσιευμενη σε (εγκριτο) επιστημονικο περιοδικο που να εχει βρει οτι η τεχνολογια και τα gadgets βελτιωνουν την εκπαιδευση των νεων. Υπαρχουν ομως ερευνες που εχουν βρει το αντιθετο. "The best schools in the world are light in technology" (με πολλα BICS). Χωρις παιδεια το Word ειναι μια ακομα περιπτωση GIGO (garbage in garbage out).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ φίλε
      (α) Έχετε δίκιο. Χωρίς παιδεία είναι αδύνατο να κατανοηθεί έστω και το πιο απλό κείμενο, όπως το παραπάνω.
      (β) Πιθανόν να βρείτε και ανθρώπους που υποστηρίζουν πως για να υπάρξει σοβαρή παιδεία πρέπει να αντιγράφουμε βιβλία στα μοναστήρια, όπως γινόταν στον Μεσαίωνα. Άβυσσος το μυαλό του ανθρώπου.

      Διαγραφή
    2. Και εσεις εχετε δικιο. Βλεπετε την γραφη σαν ενα μεσο εκδοσης, μονταζ (editing) κειμενου με εικονες και σχεδια, και αναπαραγωγης και αντιγραφης κειμενων η βιβλιων. Τοτε ο υπολογιστης ειναι το καταλληλοτερο μεσο, αχτυπητο. Νομιζα οτι μιλαγατε για τη γραφη σαν τροπο εκφρασης λογου και σκεψης, αμεσα συνδεδεμενο και παραλληλα αναπτυσσομενο με τη μαθηση. Με συγχωρειται.

      Διαγραφή
  2. Πάντως, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, η αρχική χρήση του enter ήταν για να αλλάζεις γραμμές, όχι παραγράφους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπητέ φίλε
      Μήπως μπορείτε να μου πείτε πότε χρησιμοποιούσαν το enter για να αλλάξουν γραμμή και όχι παράγραφο;
      Προφανώς είμαι πολύ νέος (69 χρόνων) και δεν πρόλαβα αυτή τη χρήση.

      Διαγραφή
    2. Αγαπητέ φίλε
      Εδώ και πολλά χρόνια σηκώνω ψηλά τα χέρια, καταλαβαίνοντας πως είναι πολύ δύσκολο (σχεδόν αδύνατο) να κάνει κανείς στην Ελλάδα έναν σοβαρό διάλογο για σοβαρά και ουσιαστικά πράγματα.
      Απλώς γράφω πότε-πότε, όπως ένας ναυαγός ρίχνει μια μποτίλια στο πέλαγος.
      (Η διαφορά μου με τον ναυαγό είναι πως ο ναυαγός το μόνο που κάνει είναι να περιμένει ελπίζοντας, ενώ εγώ το μόνο που ελπίζω είναι να ακούω ασυναρτησίες. Φαίνεται πως χρειάζεται να σας εξηγήσω πως οι απόφοιτοι λυκείου, στους οποίους έκανα σεμινάρια, δεν είχαν ποτέ τους πιάσει, φυσικά, μια γραφομηχανή και έψαχναν για να βρούν πού είναι κάθε γράμμα. Και, βέβαια, στις χειροκίνητες γραφομηχανές δεν υπήρχε κανένα πλήκτρο Enter για την αλλαγή γραμμής - η αλλαγή γινόταν με έναν ολόκληρο μοχλό.).
      Το εξωφρενικό, όμως, είναι να βλέπει κανείς ανθρώπους που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την κατάντια μας - από την οποία προφανώς δεν μπορούμε να ξεφύγουμε.

      Διαγραφή
  3. Ευτυχως, οι περισσοτεροι απο μας εχουμε υποστει την ευεργετικη επιδραση της εκπαιδευτικης μεταρρυθμισης Ε.Παπανουτσου (επι Λουκη Ακριτα) 1965-1981 και μαθαμε να μαθαινουμε. Τωρα ας προσθεσω οτι οι Η/Υ εγιναν προσιτοι στο ευρυ κοινο και εμπορικα διαθεσιμοι παγκοσμιως οταν δημιουργηθηκαν τα λειτουργικα συστηματα με παραθυρα.

    Αυτο ομως δεν σημαινει οτι θα αλλαξει ραγδαιως η μεση ικανοτητα δημιουργικης σκεψης του ανθρωπου. Παντοτε οι μεγαλοφυϊες και τα πολυ καλα μυαλα θα σπανιζουν απο την αρχαιοτητα (Αριστοτελης, Πλατων, Πυθαγορας, Ευκλειδης,....), την αναγεννηση και τους νεωτερους χρονους (Λεοναρδο ντα Βιντζι, ...., Σεξπηρ, Κοπερνικος, Γαλιλαιος, Νευτων, Καρνω, ...., Δαρβινος,....,) εως σημερα και το ορατο μελλον.


    Εφ' οσον η συζητηση γινεται περι της γραφης, δυο παρατηρησεις :
    1. ο "εκδημοκρατισμος" της γνωσης απο μια κλειστη καστα εγινε απο την εποχη των αρχαιων πολιτισμων με δανεια και αντιδανεια (με σημαντικο βημα το 900 π.Χ. την δημιουργια του ελληνικου αλφαβητου απο το φοινικικο, την δημιουργια του λατινικου αλφαβητου το 700 π.Χ. απο το κυμαίκο*αλφαβητο (*Κύμη ήταν αρχαία ελληνική αποικία της Κάτω Ιταλίας στην περιοχή της Καμπανίας, βορειοδυτικά της Νάπολης ) .
    Τον 10ο αιωνα μ.Χ. οι κυριοι λόγοι για την αντικατάσταση του γλαγολιτικού με το κυριλλικό αλφάβητο είναι η μεγαλύτερη απλότητα και μεγαλύτερη ευκολία χρήσης του κυριλλικού καθώς και η ομοιότητα του με το ελληνικό αλφάβητο, το οποίο ήταν πολύ γνωστό στην Πρώτη Βουλγαρική Αυτοκρατορία.σημερα.
    2. Η τυπογραφία αν και γνωστη στους Κινεζους και στους Κορεατες, εμφανίστηκε στην Ευρώπη τον 15ο αι. Η εφεύρεσή της έγινε στη Μαγεντία (σημερινό Μάιντς της Γερμανίας) από τον Ιωάννη Γουτεμβέργιο, ο οποίος κατασκεύασε τα πρώτα κινητά τυπογραφικά στοιχεία από κράμα μολύβδου–κασσίτερου–αντιμονίου. Το πρώτο βιβλίο που τύπωσε ο Γουτεμβέργιος ήταν η Βίβλος στην λατινική της μετάφραση (Βουλγάτα), σε σελίδες των 42 αράδων (1455). .....

    Η ευκολία με την οποία μπορούσαν να παραχθούν βιβλία επέτρεψε να τυπωθούν συγγράμματα αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων συγγραφέων, που έως τότε αναπαράγονταν μόνο από αντιγραφείς σε μοναστήρια, και υπήρξε έτσι μια στροφή στην κλασική αρχαιότητα. Το επόμενο μισό του 15ου αι. τυπώθηκαν περισσότερα από 6.000 έργα σε 10 εκατομμύρια αντίτυπα (τα λεγόμενα αρχέτυπα[1]), καθώς ο αριθμός των τυπογράφων σε όλη την Ευρώπη αυξανόταν συνεχώς. "

    Αφωτιστος Φιλελλην

    ΑπάντησηΔιαγραφή