ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου 2014

Δημοκρατία και αδιέξοδα



του Ευθύμη Δημόπουλου


Η αντιπολίτευση τον τελευταίο καιρό επικαλείται διαρκώς τη γνωστή ρήση «στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα» προκειμένου να σύρει τη χώρα σε εκλογές και να δικαιολογήσει την άρνησή της να συναινέσει στην εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Για μια ακόμη φορά ερμηνεύει επιδερμικά την επιγραμματική αυτή διατύπωση υποστηρίζοντας ότι η λύση στα αδιέξοδα της δημοκρατίας δίνεται μόνο μέσω των εκλογών.

Από τότε που εκδηλώθηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008, στην Ελλάδα έχουν μεσολαβήσει μέσα σε 6 χρόνια 3 εκλογικές αναμετρήσεις (μαζί με τις ευρωεκλογές) και ετοιμαζόμαστε για την τέταρτη. Παράλληλα σχεδόν αμέσως μετά από κάθε εκλογική αναμέτρηση η αντιπολίτευση αμφισβητεί τη νομιμοποίηση των κυβερνήσεων και ζητά εκ νέου εκλογές. Έτσι εδώ και χρόνια η χώρα ζει σε ένα πολιτικό περιβάλλον παρατεταμένης όξυνσης και αστάθειας που εμποδίζει τη σχεδιασμένη αντιμετώπιση της κρίσης και της χρεωκοπίας. Οι εκλογές από μόνες τους δεν επιλύουν τα αδιέξοδα. Με αυτή την εμπειρία είναι λογικό η κοινή γνώμη να απωθεί, με μεγάλο δημοσκοπικό ποσοστό, τη «λύση» των εκλογών.

Το κομματικό μας σύστημα και κυρίως η εκάστοτε αντιπολιτευτική εκδοχή του αντιλαμβάνονται τη λειτουργία της δημοκρατίας και της πολιτικής μόνο μέσω των εκλογών. «Να φύγουνε αυτοί και να έρθουμε εμείς στα πράγματα» είναι η πεμπτουσία της κομματικής αντιπαλότητας. Με τη σειρά του το μιντιακό σύστημα τροφοδοτεί αυτή την πρακτική, γιατί ευνοεί τους όρους θεάματος (μονομαχία). Έτσι το δημοκρατικό μας κοσμοείδωλο εξαντλείται σε μια διαρκή εκλογομαχία με αποτέλεσμα να υπερτροφεί η δημαγωγία, η όξυνση, η πελατειακή πολιτική και να ατροφεί όλο το υπόλοιπο σώμα των δημοκρατικών λειτουργιών.

Ωστόσο ο δημοκρατικός δομικός σκελετός δεν εξαντλείται με την καθολική ψήφο και τις εκλογές. Ένα σύνολο επιπλέον αρχών, μηχανισμών ελέγχου αλλά και αξιών συνθέτουν την πρώτη ύλη του δημοκρατικού οικοδομήματος. Σεβασμός του νόμου έναντι της ασυδοσίας, αξιοκρατία αντί του νεποτισμού και της ευνοιοκρατίας, πολιτική αγωγή και εκπαίδευση των πολιτών, συναίνεση, λογοδοσία, προτεραιότητα υπακοής στον κοινό κανόνα και όχι στο συντεχνιακό συμφέρον, εκπαίδευση ως προϋπόθεση και παράδειγμα δημοκρατίας, ανεξάρτητη θεσμική και διοικητική λειτουργία είναι απαραίτητες επιπλέον προϋποθέσεις που οφείλουν να λειτουργούν για να περιγράψουμε αυτό που λέγεται δημοκρατία.
Εμείς παρακάμπτουμε όλα αυτά ή τα αφήνουμε στην τύχη τους και πιστεύουμε ότι φυτεύοντας εκλογικές διαδικασίες συγκροτούμε δημοκρατικά περιβάλλοντα. Έτσι για παράδειγμα πιστέψαμε ότι οι μαθητικές και φοιτητικές εκλογές συνεπάγονται ευθύγραμμα δημοκρατικό σχολείο και πανεπιστήμιο. Με αυτό τον τρόπο αδιαφορούμε για όλες τις πρόνοιες της δημοκρατίας, πετάμε στο καλάθι όλη την «προληπτική δημοκρατία» και κρατάμε μόνο τον τύπο των εκλογών. Τα αποτελέσματα αυτής της φτωχής και μονομερούς πολιτικής κουλτούρας μονομέρειας τα ζούμε. Οι πολίτες καθηλώνονται στη σύγχυση, την πολιτική απαιδευσία η οποία φτάνει να ερμηνεύεται ως εθνική ιδιοτυπία και ελληνικός εξαιρετισμός. 

Τη στιγμή λοιπόν που θα έπρεπε σε συνθήκες χρεωκοπίας να αναστοχαστούμε πάνω στο περιεχόμενο της μεταπολιτευτικής μας δημοκρατίας και να επιδιώξουμε την ανακαίνιση και τον εμπλουτισμό της, η αντιπολίτευση τσιρίζει ξανά για εκλογές και ζητά αυτοδυναμία, αν και γνωρίζει ότι ανοίγει ένα κύκλο απανωτών εκλογικών αναμετρήσεων με καταστροφικές επιπτώσεις για την οικονομική και κοινωνική ζωή στη χώρα.

Αν εκλαμβάνουμε τη φράση «στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα» ως αξίωμα με εκλογική μόνο ισχύ και όχι ως πολιτικό θεώρημα το οποίο χρειάζεται να αποδεικνύεται με ένα σύνολο λειτουργιών, τα αδιέξοδα θα ανακυκλώνονται

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου