ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Τρίτη, 20 Ιανουαρίου 2015

Αναζητώντας το Δημοσιονομικό ΚΤΕΟ


της Αντιγόνης Λυμπεράκη από την Καθημερινή
Στο δημοτικό μας μάθαιναν το Σύμβολο της Πίστης. Στην ΚΝΕ, το Κομμουνιστικό Μανιφέστο. Στα εκλογικά πάνελ μας ρωτούν αμέσως αν το χρέος είναι βιώσιμο. Οπως και στις άλλες περιπτώσεις, από την απάντηση εκπορεύονται αμέσως και όλες οι απόψεις που «οφείλεις» να έχεις. Γιατί και το αν το χρέος είναι βιώσιμο έχει μεταβληθεί και αυτό σε Σύμβολο της Πίστης.

Τι να κάνουμε εμείς οι άπιστοι, που εκτός από υποψήφιοι είμαστε και οικονομολόγοι;

Τι να κάνεις όταν θεωρείς την ερώτηση απλοϊκή, υπεραπλουστευμένη και παραπλανητική; Τι να κάνεις αν αυτά που ακολουθούν την απάντησή σου μοιάζουν αιρετικά. Πώς να μιλάς για οικονομικά με όρους θεολογίας – και μάλιστα μεσαιωνικής θεολογικής ορθότητας;

Οι ερωτώντες σκέφτονται σαν να έχουν περάσει το ελληνικό δημόσιο χρέος από ένα αλάνθαστο δημοσιονομικό ΚΤΕΟ. Οι τεχνικοί αφού εξετάσουν τη διάρθρωση, το επιτόκιο και μια σειρά άλλα πιο δυσνόητα, δίνουν ή δεν δίνουν το πολυπόθητο πιστοποιητικό βιωσιμότητας. Η βεβαιότητά τους αυτή δεν σηκώνει ενστάσεις ούτε υποσημειώσεις. Μη μονολεκτικές απαντήσεις χαρακτηρίζονται υπεκφυγές.

Αν αντιτάξει κάποια ότι η βιωσιμότητα προκύπτει από τη λύση μιας πρωτοβάθμιας (και σε μερικές περιπτώσεις δευτεροβάθμιας) διαφορικής εξίσωσης στην οποία ρόλο, εκτός από το ίδιο το χρέος, παίζουν ο ρυθμός ανάπτυξης, αλλά και πιο «soft» θέματα όπως η αξιοπιστία και η ταυτότητα του οφειλέτη, τότε έχει σίγουρα χάσει το παιχνίδι. Ακόμη και όταν έχει δίκιο. Το να παρατηρήσει ότι η Ιαπωνία έχει μεγαλύτερο χρέος από εμάς και τα καταφέρνει, ή ότι το Βέλγιο είχε καταφέρει να μειώσει το χρέος του σε ανεκτά επίπεδα θεωρούνται παραδοξολογίες.

Η μόνη λύση που απομένει για την άτυχη οικονομολόγο μας, είναι να προτείνει ένα εναλλακτικό –αιρετικό– ΚΤΕΟ που θα λειτουργεί με άλλα κριτήρια. Και ας με κάψουν στην πυρά.

Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι το χρέος αλλά η παραγωγή. Το χρέος είναι πρόβλημα αν βάζει εμπόδια στην ετήσια οικονομική δραστηριότητα. Τα εμπόδια αυτά προκύπτουν από την αφαίμαξη ετήσιων ποσών για την αποπληρωμή, που αλλιώς θα πήγαιναν λ.χ. στις επενδύσεις. Κρίσιμη σημασία έχει επίσης ο ρυθμός ανάπτυξης – αν αναπτύσσεσαι γρήγορα μπορείς να συντηρείς ένα πολύ μεγαλύτερο χρέος παρά αν είσαι στάσιμος. Αν έχεις πιστωτές που σε δανείζουν ασμένως, είναι προφανές πως μπορείς να ζεις με μεγαλύτερο χρέος.

Αν πρώτα εξετάζεις το χρέος και μετά την ανάπτυξη, είναι σαν να βάζεις το κάρο πριν από το άλογο. Αν προκρίνεις μονομερείς ενέργειες που μειώνουν το χρέος αλλά σε απομονώνουν και σε αποκόπτουν από το παγκόσμιο εμπόριο και από τις πηγές τεχνολογικής ανάπτυξης, τότε έχεις ριζικά πλήξει τη βιωσιμότητα της οικονομίας. Οταν η βιωσιμότητα του χρέους εξαρτάται από την ταχύτητα ανάπτυξης, πρώτα φροντίζεις να προωθήσεις τις μεταρρυθμίσεις που εγγυώνται επιτάχυνση της ανάπτυξης γιατί έτσι θα αυξήσεις την πιστοληπτική σου ικανότητα. Αν πάλι επιλέξεις το αντίθετο, η μείωση της ανάπτυξης είναι ο ασφαλέστερος τρόπος εξασφάλισης της μη βιωσιμότητας του χρέους. Αυτό εξασφαλίζει πιθανώς τον οίκτο και τη συμπάθεια, αλλά δεν αποτελεί επιχείρημα στη διαπραγμάτευση: το χρέος και η ανάπτυξη πρέπει πάντα να συνεξετάζονται. Το δικό μου δημοσιονομικό ΚΤΕΟ, πάντα συνεξετάζει το χρέος με την ανάπτυξη.

Γι’ αυτό στο «Ποτάμι» προτάσσουμε την τόνωση της ανταγωνιστικότητας με μεταρρυθμίσεις ως το πλέον επείγον. Η εθνική διαπραγμάτευση για το χρέος έρχεται ως επιστέγασμα της προσπάθειας, και αφού προβληθεί το βασικό επιχείρημα που είναι η βελτίωση της παραγωγής. Αυτό που προέχει είναι η ουσιαστική βοήθεια στην ανάπτυξη των επόμενων ετών και όχι οι φτηνοί παλικαρισμοί των μαζικών και μονομερών διαγραφών χρέους. Τέτοιες διαγραφές μπορεί να θεραπεύουν την ασθένεια, καταδικάζουν όμως τον ασθενή.

Το δικό μας ποταμίσιο Δημοσιονομικό ΚΤΕΟ δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές προεκλογικά. Αλλά θα είναι χρήσιμο μετεκλογικά. Και αυτό είναι που έχει σημασία.
* Η κ. Αντιγόνη Λυμπεράκη είναι υποψήφια βουλευτής του «Ποταμιού» στη Β΄ Αθηνών.

1 σχόλιο: