ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Σάββατο, 21 Φεβρουαρίου 2015

Μεταρρυθμίσεις μαϊμού


του Κίμωνα Χατζημπίρου

Όλοι περίπου συγκλίνουν στην άποψη ότι η χώρα χρειάζεται ανάπτυξη, για να αποκαταστήσει εν μέρει το χαμένο βιοτικό της επίπεδο και, σταδιακά, να ξεπληρώσει το χρέος της. Το περίφημο μνημόνιο έρριχνε το βάρος στη λιτότητα,  αλλά εμπεριείχε και πολλά μέτρα για την προώθηση οικονομικής μεγέθυνσης. Έτσι, η σκληρή περιοριστική δημοσιονομική πολιτική μπορεί να έπιανε τόπο και σταδιακά να οδηγούσε σε εξυγίανση της οικονομίας και αύξηση της παραγωγής και των εξαγωγών. Πλην όμως, πολλά από τα αναπτυξιακά μέτρα έθιγαν κατεστημένες συνήθειες και συμφέροντα, συντεχνίες, παρασιτικές ομάδες κ.λπ. Προστατεύοντας τη ραχοκοκκαλιά των πελατειακών μηχανισμών, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, αλλά και η ΔΗΜΑΡ στο διάστημα που έμεινε στην κυβέρνηση, μας παραπλάνησαν, σαμποτάροντας όσο μπορούσαν τις περισσότερες από τις μεταρρυθμίσεις που θα έφερναν ανάπτυξη, ενώ η Τρόϊκα, θαμπωμένη από το πρωτογενές πλεόνασμα, έκανε πώς δεν έβλεπε την αθέτηση των δεσμεύσεων. Στρεβλά πληροφορημένη από μηχανισμούς που σιτίζει το κατεστημένο σύστημα, η κοινή γνώμη κατέληξε να ταυτίσει τις μεταρρυθμίσεις του μνημονίου με φόρους και περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.

Καλός χειριστής επικοινωνιακών τακτικών, ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει πουλώντας ελπίδα ότι, για να διώξει την κρίση, θα αντικαταστήσει τη λιτότητα με ανάπτυξη. Για κάποιους εχέφρονες όμως, η αποκαλυπτική πρώτη μέρα των νέων υπουργών κατέδειξε την κενότητα της επαγγελίας. Κρατικοποιήσεις, αναστολή ιδιωτικών επενδύσεων,  επιστροφή αναχρονιστικών κανόνων σε διοίκηση, παιδεία και υγεία μόνο ανάπτυξη δεν πρόκειται να φέρουν. Ο πόλεμος ενάντια στη δημιουργικότητα και την επιχειρηματικότητα ξεκίνησε αμέσως, ενδεδυμένος με απατηλό μεταρρυθμιστικό μανδύα. Μπορεί να παραχθεί πλούτος με οπισθοδρομικές συνταγές; Ουσιαστικά, οι λίγες μνημονιακές μεταρρυθμίσεις που είχαν τρυπώσει σε ρωγμές του κατεστημένου συστήματος και άρχισαν να εκσυγχρονίζουν τον κρατικό και παραγωγικό μηχανισμό πρόκειται τώρα να ακυρωθούν. Μην ανησυχείτε όμως, με τη Νέα Ομιλία, για να θυμηθούμε τον Όργουελ, η κυβέρνηση όχι μόνο δεν απορρίπτει, αλλά αντίθετα επικαλείται τις μεταρρυθμίσεις. Τώρα, ο όρος αυτός γενικεύεται και σημαίνει πλέον δημοφιλή οράματα όπως πάταξη της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς, φορολόγηση της ολιγαρχίας και εξοβελισμό της ανθρωπιστικής κρίσης.

Πλήθος προνεωτερικών χαρακτηριστικών κάνουν αναχρονιστική τη λειτουργία του νεοελληνικού πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού συστήματος. Η Ελλάδα θα γίνει μια κανονική χώρα μόνο όταν εισαγάγει ένα σύγχρονο καπιταλιστικό πρότυπο με ανθρώπινο πρόσωπο, μέσω ριζικών μεταρρυθμίσεων. Από την κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων και της συνδικαλιστικής ευνοιοκρατίας μέχρι το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, από τη συρρίκνωση της γραφειοκρατίας των εντελλομένων και των παρέδρων μέχρι την έγκαιρη έκδοση δικαστικών αποφάσεων, από το χωρισμό της πολιτείας από την εκκλησία και την ισότιμη μεταχείριση των ομοφύλων ζευγαριών μέχρι την απαλλαγή της εκπαίδευσης από ελληνοχριστιανικά ιδεολογήματα, από την αναθεώρηση άρθρων του Συντάγματος μέχρι τον εκλογικό νόμο, υπάρχει πλούσια μεταρρυθμιστική ατζέντα. Ωστόσο, ο κυβερνών εθνολαϊκισμός δύσκολα θα πραγματοποιήσει τέτοιες μεταρρυθμίσεις. Ισχυρίζεται ότι σε έξι μήνες θα κάνει την Ελλάδα «μια άλλη χώρα», αλλά, ακόμα και ένας φυσικός, που δεν έχει εξειδικευμένες γνώσεις οικονομίας αλλά διαθέτει κοινή λογική, καταλαβαίνει ότι το αποτέλεσμα μάλλον θα θυμίζει γνωστές εικόνες από το παγκόσμιο παρελθόν.




2 σχόλια:

  1. Ωραίο χαμηλό παιγνίδι με πολύ ζάλισμα της μπάλας. Καμιά ψηλή μπαλιά προς το τραπεζικό σύστημα; Τα κόκκινα επιχειρηματικά δάνεια που φυγαδεύτικαν; Τους εθνικούς προμηθευτές; Την αξιολόγηση των επιδοτήσεων; Την αυτονομία των ΜΜΕ από την πολίτική εξάρτηση (συχνότητες κλπ);Τη διαφάνεια στις εκποιήσεις (Σκουριές, πρώην Ελληνικό, ΟΠΑΠ);

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. H Απάντηση του αρθρογράφου:
    "Αγαπητέ, μακάρι να τα κάνει η νέα κυβέρνηση όλα αυτά. Εκτός από ένα, βέβαια, την αξιολόγηση! Με την όποια αξιολόγηση βγάζει σπυράκια...Κίμων Χατζημπίρος"

    ΑπάντησηΔιαγραφή