ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Δευτέρα, 2 Μαρτίου 2015

Το Μέσο είναι το Μήνυμα


του  Θεόδωρου Καρούνου  από την Καθημερινή
Τι έχει σημασία σε μια μεταρρυθμιστική προσπάθεια, το περιεχόμενό της ή ο τρόπος με τον οποίο αυτή επιχειρείται;

Αν ο σκοπός της κυβέρνησης είναι να επιτύχει τη μεταρρύθμιση του ελληνικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος για να βγούμε από την κρίση και -τελικά- να βελτιώσουμε τις ζωές μας, τα μέσα με τα οποία πραγματοποιείται αυτή η μεταρρύθμιση είναι σχεδόν τόσο σημαντικά όσο και η ίδια η μεταρρύθμιση.

Οι μεταρρυθμιστικές εξαγγελίες για καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, για αναδιανομή βαρών και πλούτου και για την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος δεν είναι καινούργιες. Για τον λόγο αυτό, δεν γίνονται απαραίτητα πιστευτές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που τις ακούμε δεν δικαιούμαστε να ελπίζουμε. Και, πράγματι, μέσα στη «λίστα Βαρουφάκη», τον κατάλογο, δηλαδή, με τις προτεινόμενες από την κυβέρνηση μεταρρυθμίσεις, μπορούμε να διακρίνουμε, σαν μέσα σε άλλο κουτί της Πανδώρας, την ελπίδα.

Η ελπίδα αυτή διαφαίνεται σε τρία σημεία, που ταυτόχρονα αποτελούν κομβικά –κατά τη γνώμη μας– μέσα για κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια:

Το πρώτο είναι η ενίσχυση της Διαύγειας. Η Διαύγεια, η υποχρέωση, δηλαδή, των φορέων του δημόσιου τομέα να αναρτούν στο διαδίκτυο τις αποφάσεις τους για να έχουν αυτές ισχύ, αποτελεί μαζί με τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) τη μεγαλύτερη, ίσως, μεταρρυθμιστική διοικητική καινοτομία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Πρόκειται για δράσεις που έγιναν χωρίς εξωτερική πίεση, κοινοτική οδηγία ή μνημόνιο, με εξαιρετικά χαμηλό κόστος υλοποίησης και ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Η Διαύγεια βασίζεται στην απλούστατη αλλά πανίσχυρη λογική της διαφάνειας ως ρυθμιστικού μέτρου: αντί να αντιμετωπίζεις τον κάθε δημόσιο υπάλληλο και λειτουργό ως δυνάμει εγκληματία και να ξοδεύεις χρήματα σε κατασταλτικά μέτρα, κάνεις τη δράση του διαφανή και άρα ελέγξιμη από όλους. Καθώς, μάλιστα, έχουν δημιουργηθεί από την ίδια την ερευνητική κοινότητα εργαλεία, όπως το http://publicspending.net/, που μας επιτρέπουν να δούμε την κατανομή των δαπανών ανά εταιρεία και εργολάβο, το κόστος του δημόσιου ελέγχου μειώνεται δραματικά.

Θα καταφέρει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να πάει τη Διαύγεια ένα βήμα παραπέρα; Θα την εφαρμόσει ουσιαστικά και στις δημόσιες προμήθειες; Θα χρησιμοποιήσει ο Γιάνης Βαρουφάκης τις δυνατότητες διασταύρωσης στοιχείων που έχει στα χέρια του;

Ο συντηρητικός David Cameron έχει δεσμευτεί ότι θα ανοίξει τα δεδομένα των εταιρειών που συναλλάσσονται με το Δημόσιο. Ο προοδευτικός Αλέξης Τσίπρας θα τολμήσει το ίδιο;

Το δεύτερο είναι o ανοιχτός και διαφανής τρόπος επιλογής των στελεχών της δημόσιας διοίκησης.

Ως αντιπολίτευση, η παρούσα κυβέρνηση το έχει πει πολλές φορές: Το πρόβλημα δεν είναι η αξιολόγηση των δημόσιων υπαλλήλων σε θέσεις ευθύνης, αλλά ο τρόπος της αξιολόγησης. Κι εδώ η λύση είναι γνωστή: Ανοίξτε τη διαδικασία. Και δεν μιλάμε για το φενάκισμα της ανοικτότητας που είδαμε στο opengov. Mιλάμε για πραγματικό άνοιγμα διαδικασίας: Ανοικτά και διαφανή κριτήρια επιλογής. Ανοικτά βιογραφικά. Ανοικτά αποτελέσματα. Ας επιλέξει η κυβέρνηση σε ποιο επίπεδο της δημόσιας διοίκησης θέλει να εφαρμόσει την ανοικτή και όχι την πολιτική επιλογή των προσώπων. Ας είναι, π.χ., μέχρι και οι γενικοί γραμματείς πολιτικά πρόσωπα. Αλλά δεν θα έπρεπε, αν όχι οι πρόεδροι των δημόσιων οργανισμών, τουλάχιστον οι γενικοί διευθυντές και διευθυντές του Δημοσίου να επιλέγονται με ανοιχτά και διαφανή κριτήρια και διαδικασία;

Οι εφορίες και τα τελωνεία θα ωφελούνταν ιδιαιτέρως από μια τέτοια προσέγγιση. Είναι έτοιμη η κυβέρνηση για ένα τέτοιο μεταρρυθμιστικό μέτρο;

Το τρίτο είναι η διαφανής και βασισμένη σε κανόνες αδειοδότηση των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.

Εδώ δεν έχουμε να πούμε πολλά. Τα έχει πει η κυβέρνηση για εμάς. Το θέμα είναι να είναι διατεθειμένη να τα κάνει κιόλας: Διαφανή τα κριτήρια, δημόσια τα δικαιολογητικά, ανοιχτή η διαδικασία και τα αποτελέσματα.

Και τα τρία μέσα συγκεντρώνουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά:

Είναι χαμηλού κόστους, άμεσης εφαρμογής και κοινής λογικής. Πάνω απ’ όλα, είναι μέσα που εμβαθύνουν τη δημοκρατία και κάνουν πιο ουσιαστική τη συμμετοχή του πολίτη στη λήψη των αποφάσεων. Είναι μέσα που καταρρίπτουν τον τοίχο που έχει υψώσει η διαφθορά ανάμεσα στη διοίκηση και τον πολίτη. Είναι μέσα που κάνουν την κοινωνία μας πιο ανοιχτή και, γι’ αυτό, τις ζωές μας καλύτερες. Μπορεί ο σκοπός να μην αγιάζει τα μέσα, αλλά είναι φορές που τα μέσα μπορεί να αγιάσουν τον σκοπό.
* Ο κ. Θεόδωρος Καρούνος είναι ερευνητής στο εργαστήριο σχεδιασμού δικτύων, ΕΜΠ.
Έντυπη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου