ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2015

Έλλειμμα εμπιστοσύνης



του Παναγιώτη Γκλαβίνη

Το να χάσει ένα κράτος όπως η Ελλάδα την εμπιστοσύνη των αγορών είναι κακό για την οικονομική του ανεξαρτησία. Δεν είναι, όμως, καταστροφικό για την οικονομία του, εάν το έλλειμμα αξιοπιστίας που έχει έναντι των αγορών αναπληρώνεται από την υπερβάλλουσα εμπιστοσύνη που εξακολουθούν να του δείχνουν οι εταίροι του μέχρις ότου επιστρέψει στις αγορές. Αυτό καθιστά και τις τελευταίες λιγότερο επιθετικές στις αντιδράσεις που θα είχαν απέναντί του, εάν αντιλαμβάνονταν ότι δεν το εμπιστεύονται πλέον ούτε οι εταίροι του.

Στο πλαίσιο του Eurogroup, οι χώρες της Ευρωζώνης διατράνωναν παγίως τη στήριξή τους απέναντί μας για όσο χρόνο εμείς θα βρισκόμασταν μακριά από τις αγορές. Έτσι, τον Φεβρουάριο 2012 και ξανά τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, δεσμεύονταν για τα εξής:
 
«We are committed to providing adequate support to Greece during the life of the programme and beyond until it has regained market access, provided that Greece fully complies with the requirements and objectives of the adjustment programme.»
Η παροχή στήριξης στη χώρα μας μετά το πέρας του Προγράμματος ήταν απροϋπόθετη, αν για κάποιο λόγο παραπατούσε η Ελλάδα κατά το μετά το Πρόγραμμα διάστημα. Στο σημείο αυτό, το Eurogroup της 20.2.2015 μάς επιφύλαξε μια δυσάρεστη έκπληξη, καθώς αφήρεσε τον όρο «beyond»:

«We remain committed to provide adequate support to Greece until it has regained full market access as long as it honours its commitments within the agreed framework.»
Οι εταίροι δεσμεύτηκαν ότι θα μας στηρίξουν για τέσσερις ακόμη μήνες, με την προϋπόθεση ότι θα τηρήσουμε τις δικές μας δεσμεύσεις απέναντί τους. Η μετά το διάστημα αυτό στήριξη, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσον θα τηρήσουμε τις νέες δεσμεύσεις που τυχόν συνομολογήσουμε στο πλαίσιο ενός νέου πλαισίου που θα συμφωνήσουμε μαζί τους. Με άλλα λόγια, δεν μας εμπιστεύονται πλέον να μας παράσχουν απροϋπόθετα τη στήριξή τους αν δεν είμαστε σε κάποιου είδους Πρόγραμμα. 

Το έλλειμμα εμπιστοσύνης διατρέχει απ’ άκρου σ’ άκρο ολόκληρη τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου. Αυτό κατέστη ακόμη πιο εμφανές από την ανάκληση στο Λουξεμβούργο των ομολόγων του EFSF που κατείχε το ΤΧΣ σε λογαριασμό του στην Ελλάδα. Είναι ευφημισμός να πούμε πως, με το συγκεκριμένο μέτρο, η Ευρωζώνη αντιμετωπίζει τη χώρα μας με δυσπιστία. Στην πραγματικότητα, οι σχέσεις εταίρων που διατηρούσαμε με τα κράτη της Ευρωζώνης παραχώρησαν τη θέση τους, με ευθύνη δική μας, σε απλές σχέσεις δανειστών και δανειζόμενου. Οδηγήσαμε τους εταίρους μας, ως μη οφείλαμε, στο να προτάξουν τα ατομικά συμφέροντά τους ως δανειστών από το γενικό συμφέρον της Ευρωζώνης, για την εξυπηρέτηση του οποίου και μας δάνεισαν. 

Απόδειξη της σκλήρυνσης της στάσης των εταίρων δανειστών μας πλέον ήταν πως ανακάλεσαν σιωπηρά και την προηγούμενη δέσμευσή τους να ελαφρύνουν περαιτέρω το βάρος του χρέους μας αν εμείς επιτυγχάναμε πρωτογενή πλεονάσματα, επιβάλλοντάς μας αυτή τη φορά να επαναλάβουμε ως «κακοί μαθητές» ότι «θα τιμήσουμε τις δανειακές μας υποχρεώσεις έναντι όλων των πιστωτών μας εγκαίρως και ολοσχερώς». Η επιβολή μιας τέτοιας πανηγυρικής διαβεβαίωσης στον οφειλέτη δεν είναι νοητή εάν προηγουμένως δεν έχει αμφισβητηθεί από αυτόν δημόσια η υποχρέωσή του να εξυπηρετήσει τα χρέη του, όπως έκανε εν προκειμένω η Ελληνική Κυβέρνηση με το να θέσει θέμα χρέους on camera, αν και το χρέος μας οφείλεται κατά κύριο λόγο στους εταίρους μας, λόγος για τον οποίο και θα έπρεπε να τεθεί –εάν έπρεπε– δια της διπλωματικής οδού. 

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι στις 20 Φεβρουαρίου η χώρα μας υποβαθμίστηκε από εταίρο σε απλό δανειζόμενο που, επιπλέον, μετράει μέρες εντός Ευρωζώνης αν δεν τηρήσει τα συμπεφωνημένα. Διαρρήξαμε τους δεσμούς εμπιστοσύνης με όλους ανεξαιρέτως τους εταίρους μας, αδιαφορώντας για τις συνέπειες που μια τέτοια ρήξη θα μπορούσε να έχει στις αγορές, όταν αυτές συνειδητοποιήσουν πως δεν μας στηρίζουν πλέον ούτε οι εταίροι μας. Ήδη, ξένες τράπεζες δεν συμμετέχουν στις δημοπρασίες εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, ενώ η S&P μας αξιολογεί με B-, ήτοι ένα μόλις επίπεδο πάνω από C. Φοβάμαι μη τυχόν τη λύση του δράματος δώσουν οι αγορές στην περίπτωσή μας, αναζωπυρώνοντας το bank run και διευκολύνοντας το Eurogroup και την ΕΚΤ να πάρουν μια απόφαση που δεν θα ήθελαν. Λόγος για τον οποίο θα πρέπει να αποκαταστήσουμε αμέσως την εμπιστοσύνη των εταίρων μας στο πρόσωπό μας.

Κάτι τέτοιο, όμως, δεν επιτυγχάνεται με τακτικισμούς και διγλωσσίες. Το ερώτημα τελικά είναι αν η Κυβέρνηση αυτή μπορεί να διαχειρισθεί την κρίση μας. Διότι, μέχρι τώρα, φαίνεται πως κυριότερο γι’ αυτήν είναι πώς θα διαχειρισθεί τις εσωκομματικές αντιδράσεις της. Κατανοητό σ’ ένα πρώτο χρόνο, λόγος για τον οποίο δεν ακολούθησα το παράδειγμα άλλων συναδέλφων, που έσπευσαν με διαπρύσιους λόγους να «αποκαλύψουν» την επομένη της 20ης Φεβρουαρίου πως η Κυβέρνηση είχε κάνει τελικά μια βασιλική κωλοτούμπα. Ο Πρωθυπουργός δικαιούνταν μια περίοδο χάριτος προκειμένου να διαχειρισθεί τα του οίκου του. Όμως, ο χρόνος (και τα χρήματα) τελείωσαν. Αν του βγαίνει να διαχειρισθεί αποτελεσματικά την κρίση με αυτή την Κυβέρνηση, ας προχωρήσει. Αν, όμως, δεν του βγαίνει, τότε θα πρέπει να αναζητήσει το γρηγορότερο ευρύτερες συμμαχίες στο Κοινοβούλιο και την κοινωνία για να μπορέσει να φέρει σε πέρας με επιτυχία τον ιστορικό ρόλο του κυματοθραύστη που είναι καταδικασμένος να παίξει για να αναχαιτίσει τα κύματα των λαϊκών προσδοκιών που καλλιέργησε το κόμμα του όλα τα προηγούμενα χρόνια. Τρίτη λύση δεν υπάρχει. Ή μάλλον υπάρχει, αλλά προτιμώ να μην την σκέφτομαι.

* Ο κ. Παναγιώτης Γκλαβίνης είναι αν. καθηγητής του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ.



Πηγή:www.capital.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου