ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015

Ο εφιάλτης της Αργεντινής και η Ελλάδα



UKI GONI / THE NEW YORK TIMES

Οταν ο πρόεδρος Αδόλφος Σαά ανακοίνωσε στο Κογκρέσο στις 23 Δεκεμβρίου του 2001 ότι «το κράτος της Αργεντινής θα διακόψει την εξυπηρέτηση του εξωτερικού τους χρέους», οι βουλευτές πετάχτηκαν στον αέρα από τη χαρά τους. Οι ζητωκραυγές τους μετατράπηκαν γρήγορα στην ιαχή «Α-ργε-ντι-νή! Α-ργε-ντι-νή!». Σήμερα είναι η Ελλάδα, υπό την ηγεσία ενός προσφάτως εκλεγέντος λαϊκίστικου αριστερού κόμματος, του ΣΥΡΙΖΑ, αυτή που σκέφτεται να προχωρήσει σε μια εξίσου δραστική, μονομερή, διακήρυξη ανεξαρτησίας από τους ξένους πιστωτές και τους διεθνείς οργανισμούς. Οικονομολόγοι σαν τον Νουριέλ Ρουμπινί υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η Ελλάδα θα πρέπει να «χρεοκοπήσει και να εγκαταλείψει το ευρώ», προσθέτοντας ότι η οικονομία της Αργεντινής αντί να καταστραφεί, αντιθέτως ευημέρησε σύντομα και ότι το ίδιο θα πρέπει να κάνει και η Ελλάδα. Ηταν όμως τόσο ρόδινα για τον λαό της Αργεντινής τα χρόνια που ακολούθησαν;

Η πρώτη ημέρα του μεγάλου πειράματος πήγε καλά. Ο πρόεδρος Σαά διακήρυξε, εν μέσω επευφημιών την πίστη του στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην Εβίτα Περόν, καταδικάζοντας τον περονιστή προκάτοχό του Κάρλος Μένεμ που ήταν πρόεδρος από το 1989 μέχρι το 1999. Ο κ. Μένεμ έκανε ιδιωτικοποιήσεις και απορρύθμισε την αγορά εργασίας, ωστόσο δεν ύφανε δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας όταν ήρθε η ύφεση. Το 2001 το έθνος είχε πια παγιδευτεί στην ύφεση και στον πληθωρισμό. Στον κ. Σαά φάνηκε πολύ καλύτερη ιδέα η μη εξυπηρέτηση ενός φαινομενικά υπέρογκου χρέους από το να κόψει μισθούς και συντάξεις. Η κίνηση ήταν αρεστή και στους Αργεντινούς σαν μια επαναστατική κραυγή ανεξαρτησίας από τους όρους που υπαγόρευαν οι ξένοι πιστωτές. Η αίσθηση του θριάμβου ήταν βραχύβια. Μια εβδομάδα μετά την ανακοίνωση της χρεοκοπίας παραιτήθηκε ο κ. Σαά. Σύντομα η Αργεντινή παραδινόταν στο εφιαλτικό χάος. Η οικονομία παρέλυσε, οι τιμές ανέβηκαν στα σουπερμάρκετ και οι φαρμακευτικές εταιρείες απέσυραν τα προϊόντα τους εξαιτίας της υποτίμησης του πέσο κατά 75% έναντι του δολαρίου. Με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες ουσιαστικά χρεοκοπημένες και το σύστημα δημόσιας υγείας στα πρόθυρα της κατάρρευσης πολύ σύντομα έγιναν σπάνια τα φάρμακα για τον καρκίνο, το έιτζ και για τα καρδιολογικά προβλήματα. Η ινσουλίνη εξαφανίστηκε από τα ράφια των φαρμακείων. Με την οικονομία σε ελεύθερη πτώση περίπου το 50% του πληθυσμού βρέθηκε κάτω από το όριο της φτώχειας. Η μεσαία τάξη της χώρας βγήκε στους δρόμους κατά δεκάδες χιλιάδες, κρατώντας και χτυπώντας κατσαρολικά, ήχος που συνόδευσε την κοινωνική κατάρρευση της Αργεντινής το 2002. Η μαζική ανάληψη καταθέσεων είχε ήδη αναγκάσει την κυβέρνηση να λάβει τα πλέον δρακόντεια οικονομικά μέτρα στην ιστορία της Αργεντινής. Σε ολόκληρη τη χώρα «πάγωσαν» οι καταθέσεις ύψους 66 δισ. δολαρίων.

Οι πλούσιοι Αργεντινοί κατάφεραν να παρακάμψουν τους περιορισμούς κάνοντας μεγάλες αναλήψεις ή στέλνοντας τα χρήματά τους στο εξωτερικό. Για τους υπόλοιπους άρχισαν να λειτουργούν πολύ σύντομα εκατοντάδες λέσχες όπου αντάλλασσαν προϊόντα και υπηρεσίες με άλλα προϊόντα και υπηρεσίες. Ενα «κούρεμα» για μια συνεδρία ψυχανάλυσης, μια μηλόπιτα με ρούχα. Μέχρι τις αρχές του 2002 δεκάδες χιλιάδες σκυθρωπών μελών συνέρρεαν σε αυτές τις λέσχες και όταν τελείωσαν τα πέσο, οι μεγαλύτερες από τις λέσχες άρχισαν να εκδίδουν το δικό τους νόμισμα, το credito. Τελικά η οικονομία της Αργεντινής ανέκαμψε. Το 2004 η οικονομία αναπτυσσόταν ξανά υπό τον νέο πρόεδρο Νέστορ Κίρχνερ ο οποίος αψήφησε το ΔΝΤ και εφάρμοσε τη δική του οικονομική πολιτική. Ισως να ανήκει στους ιστορικούς να αποφασίσουν σε ποιο βαθμό ευθύνεται για την κατάρρευση η χρεοκοπία και και σε ποιο βαθμό οι μεταρρυθμίσεις της εποχής της ελεύθερης αγοράς υπό τον Μένεμ. Ομως το κόστος της χρεοκοπίας ήταν πολύ σκληρό για όσους έχασαν τα πάντα, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν μέλη της κατώτερης μεσαίας τάξης, και δεν είχαν τα χρήματα ώστε να αντέξουν την περίοδο του «παγώματος» των καταθέσεων. Πολλοί που δεν είχαν μετρητά αναγκάστηκαν να πουλήσουν το σπίτι τους σε γελοίες τιμές στους πλούσιους που εξακολουθούσαν να έχουν πρόσβαση στα χρήματά τους. Καλά θα κάνουν οι Ελληνες να συνειδητοποιήσουν τι μπορεί να ακολουθήσει αν υποστηρίξουν μια χρεοκοπία υπό τον ΣΥΡΙΖΑ και βγουν από την Ευρωζώνη. Σήμερα μπορεί να ζητωκραυγάζουν τον κ. Τσίπρα. Αύριο μπορεί να χτυπάνε τα κατσαρολικά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας.




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου