ελευθερία, αλληλεγγύη, αναζήτηση, σκληρή δουλειά και πάντα rock n roll

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ

1973 Νίξον - Μπρέζνιεφ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Μπρένζιεφ, κατά τη διάρκεια περιπάτου στην αυλή της έπαυλης του πρώτου στην Καλιφόρνια, το 1973. Στο βάθος, ο Ειρηνικός Ωκεανός. Από την Καθημερινή

Παρατηρητήριο

του Τέλη Σαμαντά για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Εδώ και χρόνια επιμένω και θα συνεχίσω να επιμένω: οι μελέτες και οι αναλύσεις —πολιτικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, πολιτιστικές— που αφορούν την επτάχρονη Δικτατορία είναι ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες που αφορούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Κι όμως, θεωρώ πως στη διάρκεια της Χούντας διαμορφώθηκαν τα κύρια κοινωνικά ρεύματα που καθόρισαν τις μεταπολιτευτικές στρεβλώσεις. Η αποκοπή από το διεθνές περιβάλλον και η λαϊκιστική εσωστρέφεια· η ανάδυση νέων κοινωνικών στρωμάτων που απέκτησαν οικονομική ισχύ χάρη στα οικονομικά μέτρα των δικτατόρων (χωρίς όμως να έχουν και την αντίστοιχη πολιτική εκπροσώπηση, την οποία απέκτησαν στη συνέχεια κατά τη Μεταπολίτευση)· η απότομη διακοπή των πνευματικών αλλά και των πολιτικών αναζητήσεων σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους· η σαφέστατη οπισθοχώρηση των προβληματισμών για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ζωής της χώρας· η υποχρεωτική συνύπαρξη αντιθετικών και αποκλινόντων πολιτικών και πνευματικών προβληματισμών και η εκ των πραγμάτων σύγκλιση τους —στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή— απέναντι στον «κοινό εχθρό» της Χούντας· η καθυποταγή μέσω της ανοχής της Δικτατορίας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας· ηκυριαρχία του κιτς σε πάμπολλους τομείς της πολιτιστικής ζωής — αυτά είναι μερικά μόνο από τα αποτελέσματα του επτάχρονου «γύψου».

Η σημαντικότατη αυτή έλλειψη μελέτης της Χούντας έχει σοβαρές επιπτώσεις: η περίοδος της Δικτατορίας έχει καταγραφεί στην κοινωνική συνείδηση απλώς ως μία «σκοτεινή περίοδος», καταπίεσης και βίας από τη μία και «αντιστασιακής πράξης» από την άλλη. Το αποτέλεσμα είναι η ουσιαστική άγνοια —και όχι μόνο των νεότερων γενιών— των παραμέτρων οι οποίες συνιστούν την ιστορική τομή που αποτελεί για την νεοελληνική ιστορία η Δικτατορία 1967-1974 και, κατ’ επέκταση, η ενοχοποίηση της Μεταπολίτευσης ακόμη και για φαινόμενα που στην πραγματικότητα η ημερομηνία γέννησής τους χρονολογείται στην περίοδο της Χούντας. Με λίγα λόγια: ο καλύτερος τρόπος για να «θυμηθούμε» την αυριανή επέτειο είναι να μελετήσουμε το τι σήμαινε στην πραγματικότητα για την νεοελληνική κοινωνία εκείνη η «σκοτεινή περίοδος». Πολλές αιτίες ακόμη και των σημερινών κακοδαιμονιών υποψιάζομαι πως θα ανακαλύψουμε.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΧΡΩΜΑΤΑ- ΜΗ ΜΕ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΌΤΑΝ ΕΧΕΤΕ ΔΙΚΙΟ

Ο βασικός λόγος, ωστόσο, που επέλεξα να ασχοληθώ με την αφελή αυτή επιλογή είναι πιο σημαντικός. Την έγραψε σε δύο φράσεις ο εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς, η αρθρογραφία και οι αιχμηρές παρεμβάσεις του οποίου έχουν πάντα ενδιαφέρον. «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός», έγραψε στο fb ο Καστανάς. Και υπερθεμάτισε μνημονεύοντας θέματα εξετάσεων από το παρελθόν. «Οι στέγες κοντά, οι ψυχές μακρυά. Η αρχαία τέχνη πρωτοπόρα και ζωντανή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η αλλοτρίωση του ανθρώπου. Η σύγχρονη αποξένωση». Και σχολίασε: «Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Κ. Ζούλας Καθημερινή

Παρασκευή, 3 Απριλίου 2015

H αριστερά και η ηδονή του πολιτικού τίποτα


του Αντρέα Ζαμπούκα από το protagon
O Αριστοτέλης, στα Ηθικά Νικομάχεια, μιλούσε για την ηδονή της πολιτικής πράξης. Να ευχαριστιέσαι δηλαδή από την εφαρμογή της ιδέας σου. Να εμπνέεσαι, να σχεδιάζεις και να σου αρέσει να εφαρμόζεις. Τώρα θα μου πεις πως αν δεν το έλεγε ο Αριστοτέλης δεν θα ίσχυε; Απλά, έχει σημασία να σκεφτούμε ότι ένας φιλόσοφος και μάλιστα Έλληνας, δεν προτείνει αλλά ερμηνεύει. Δεν παρουσιάζει δόγματα και νέες στάσεις ζωής αλλά παρατηρεί, ερευνά και αποδεικνύει.
Ποιον παρατηρεί; Τον «φυσικό» άνθρωπο και τις κοινωνίες του. Και ποιον παρατηρούσε ο Αριστοτέλης; Τον «πολιτικό» άνθρωπο και τις «πολιτείες» του. Τις αληθινές, αυτές που υπάρχουν, αυτές που οργανώνονται από, επίσης, κανονικούς και πραγματικούς ανθρώπους.
Εδώ ακριβώς, βρίσκεται το πρόβλημα με την αριστερά. Το πεδίο πολιτικού προβληματισμού της δεν βρίσκεται στην οντολογική αλλά στη δεοντολογική υπόσταση του κόσμου. Όχι στο επιστητό, αλλά σε μια φαντασιακή «θέσμιση» της πραγματικότητας. Ούτε καν σε θεωρητικό επίπεδο. Εκτός βέβαια, από την άγνοια της ελληνικής Ιστορίας, θα έβαζα στοίχημα ότι οι σύγχρονοι αριστεροί αδιαφορούν και για τις στοιχειώδεις αρχές της αριστερής φιλοσοφίας (αυτές που αναφέρει ο «σχολιαστής» Πανούσης στα άρθρα του…)
Γι' αυτό η αριστερά δεν μπορεί να αντλήσει χαρά από την πολιτική πράξη. Η χώρα βιώνει μια παρατεταμένη αφασία επειδή περιμένουμε να ξηλώσει η κυβέρνηση ολόκληρο το σύστημα. Να αλλάξει όλα τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, να ξαναδιαβάσει συμφωνίες, να ξαναπροσλάβει όλον τον κόσμο που υποσχέθηκε ο Κατρούγκαλος, να επανεξετάσει όλες τις εργολαβίες, να καταστρέψει γενικώς όλες τις «υποδομές» του «εχθρού» και μετά να αποφασίσει αν θα διοικήσει τη χώρα. Να εκτονωθεί πρώτα στην «τιμωρία», να ξαλαφρώσει από το «μίσος» και μετά να δει αν υπάρχει χώρος ευχαρίστησης στην πράξη της δημιουργίας.
Εν τω μεταξύ, το τεράστιο «Τίποτα» που επισημαίνει ο «αγανακτισμένος φιλήσυχος πολίτης» Πανούσης, εμπεδώνεται ως ιδεολογία αντίστασης στα «ξόανα» που συνεχίζουν να τρομάζουν τους αριστερούς «επαναστάτες». Γιατί όσο συνεχίζουν να στέκονται απέναντί τους, ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος, τόσο αυτοί δεν θα μπορούν να ηρεμήσουν για να αντλήσουν χαρά από την πολιτική πράξη. Το μίσος προσφέρεται ως δυνατότερο ένστικτο ικανοποίησης και ναρκισσιστικής φιλαρέσκειας.
Κι εμείς τι φταίμε, ρε σύντροφοι; Θα την πληρώσουμε πάλι εμείς για χάρη της δικής σας «διαστροφικής» ευχαρίστησης; Κι εμείς είμαστε έξαλλοι με την υποκρισία του παλιού συντηρητικού κατεστημένου, αλλά δεν κάνουμε έτσι.
Προς στιγμήν, η σημερινή παρέμβαση του Υπουργού Πανούση μού δημιούργησε ελπίδες. Να εμφανιστούν, σκέφτηκα, οι νοήμονες αριστεροί και να απαιτήσουν κανονικότητα. Αλλά μετά υπολόγισα τη δυσκολία της πολιτικής εφαρμογής. Την εμπέδωση της ασυνταξίας, ως μεθόδου δράσης και ανατροπής δεδομένων. Κι αναρωτήθηκα πώς μπορεί να συνεννοηθεί κανείς με ρητορική «εισαγγελέα» σε έναν κόσμο που χρειάζεται έστω και το πρόσχημα δημιουργικότητας για να παρέχει δικαιώματα και υπηρεσίες στους πολίτες της αστικής δημοκρατίας. Αυτής δηλαδή, που το υποσυνείδητο της Αριστεράς θεωρεί ως απατηλό δημιούργημα του κακού, «αμαρτωλού» καπιταλισμού.
Έχει, λοιπόν, το δικαίωμα η αριστερά να δονείται από την ηδονή της μηδενιστικής φιλαρέσκειας; Και πόσο παρήγορο θα είναι για τον ελληνικό λαό να παραμένει με την ελπίδα ότι η Ευρώπη κι ο κόσμος όλος θα αλλάξει για χάρη της; Μήπως θα ήταν καλύτερα να ακολουθήσει τη χάρτα των ανθρώπινων και πολιτισμικών μας δικαιωμάτων, απαλλάσσοντας τη χώρα από τους εσωτερικούς της εχθρούς; Αυτούς που εμποδίζουν τη δημιουργικότητα των πολιτών της, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στην επιχειρηματικότητα και στην επιστήμη;
Δυστυχώς για την αριστερά, παρουσιάζεται πλέον ως μια παρωδία που παίρνει τη μορφή της απλής ταύτισης. Πρόκειται για μία συνάφεια και οικειότητα που τα ΜΜΕ επέβαλαν ως ανανεωτικό «πολιτισμικό φαινόμενο», χωρίς όμως, αντίκρισμα στην πολιτική πραγματικότητα. Είναι δηλαδή, μια διάκριση μεταξύ υλικής και πολιτισμικής ζωής που αποτελεί αναβίωση ενός θεωρητικού αναχρονισμού.
Πλέον, ένας αριστερός επιστήμονας ατενίζει περισσότερο έξω από το παράθυρο του εργαστηρίου του παρά ολοκληρώνει το πείραμα. Ένας αριστερός δάσκαλος χαίρεται να αμφισβητεί και να κατακρίνει παρά να συνθέτει διαλεκτικά με τους μαθητές του. Κι ένας αριστερός πολιτικός, ενθουσιάζεται να «αποδομεί» και να «τιμωρεί», παρά να πράττει πολιτικά.
Στον Αριστοτέλη, ο σκοπός είναι η ευδαιμονία του ανθρώπου μέσα από το «άριστο» και την «Πόλη». Κι ολόκληρος ο δυτικός κόσμος είναι αριστοτελικός. Αυτό ξεχνούν πάντα οι Έλληνες αριστεροί. Εκτός κι αν βρουν τρόπο να μεταφέρουν τη χώρα σε άλλη ήπειρο ή, ίσως, και σε άλλον πλανήτη…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου